<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1992-8238</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Varona. Revista Científico Metodológica]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Varona]]></abbrev-journal-title>
<issn>1992-8238</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Ciencias Pedagógica Enrique José Varona]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1992-82382019000100013</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El tratamiento estadístico en el proceso de enseñanza-aprendizaje de la Geografía: dos ejemplos referidos al país natal]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The statistical processing in the teaching-learning process of Geography: two examples about natal country]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez Díaz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Oscar]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidad de Ciencias Pedagógicas Enrique José Varona Facultad de Educación en Ciencias Naturales y Exactas ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2019</year>
</pub-date>
<numero>68</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1992-82382019000100013&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1992-82382019000100013&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1992-82382019000100013&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[RESUMEN Este artículo se deriva de la tarea de proyecto de investigación &#8220;Regionalización de grandes unidades geográficas del mundo para la educación cubana actual&#8221;, dirigida por el autor entre 2012 y 2015 en la Universidad de Ciencias Pedagógicas Enrique José Varona. Se ofrecen breves consideraciones sobre el dinamismo del mundo actual y su influencia y necesaria introducción estadística en el desarrollo del proceso de enseñanza-aprendizaje de la Geografía escolar y universitaria. Se tratan dos ejemplos referidos a Cuba sobre su extensión superficial: en el primero se demuestra cómo los libros de texto y otros materiales docentes editados en los últimos años utilizan cifras diferentes como oficiales sin citar las fuentes, provocando confusiones en el alumnado, y en el segundo se presentan reflexiones en torno a la exagerada percepción de pequeñez geográfica atribuida a Cuba como isla y como país.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[ABSTRACT This article derives task of the research project &#8220;Regionalization of the best geographical units of the world for the present Cuban education&#8221; lead by the author between 2012 and 2015 in the Pedagogical Sciences University Enrique José Varona. Brief consideration about the dynamics the present world and it&#8217;s influence and necessary statistical introduction in the development teaching-learning process of the scholar and university geography is offered two examples regarding to Cuba and her surface extension are treated: on the first one it&#8217;s shawn how in the text&#8217;s book and other teaching materials published in the latest years use deferent&#8217;s figures as official ones without mentioning the sources, causing confusion in the students; on the second one shows reflection regarding to the exaggerated perception of the small geography of Cuba as an island and as a country.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[geografía]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[proceso de enseñanza-aprendizaje]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[libro de texto]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[tratamiento estadístico]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[geography]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[teaching-learning process]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[text&#8217;s book]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[statistical processing]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Academia de Ciencias de Cuba</collab>
<source><![CDATA[Nuevo Atlas Nacional de Cuba]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Instituto Cubano de Geodesia y Cartografía.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Acevedo]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía física de Cuba]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Pueblo y Educación.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Aguayo]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[De la Torre]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba]]></source>
<year>1921</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Librería e Imprenta La Moderna Poesía]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Canet]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Atlas de Cuba]]></source>
<year>1949</year>
<publisher-loc><![CDATA[United States of America ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Harvard University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Un grano de maíz]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Oficina de Publicaciones del Consejo de Estado.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cuba no negocia ni vende su Revolución, que ha costado la sangre y el sacrificio de muchos de sus hijos (conversación con Federico Mayor)]]></source>
<year>2000</year>
<volume>35</volume>
<publisher-name><![CDATA[Granma]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Comisión Nacional de Nombres Geográficos</collab>
<source><![CDATA[Boletín informativo]]></source>
<year>1999</year>
<volume>1</volume>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Comisión Nacional de Nombres Geográficos</collab>
<source><![CDATA[Mapa toponímico del mundo]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediciones GEO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Comité Estatal de Estadísticas</collab>
<source><![CDATA[Los censos de población y viviendas en Cuba. Estimaciones, empadronamientos y censos de población de la época colonial y la primera intervención norteamericana.]]></source>
<year></year>
<volume>I</volume>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Investigaciones Estadísticas.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[De la Torre]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Compendio de Geografía Física, Política, Estadística y Comparada de la Isla de Cuba]]></source>
<year>1854</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Imprenta de M. Soler.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía Regional. Apuntes sobre Cuba]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Universitaria Félix Varela]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Guerra]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba y Geografía Universal]]></source>
<year>1958</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial LEX.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editado por Juventud Rebelde]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Pueblo y Educación.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía. Antología de mapas para la Educación.]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Pueblo y Educación.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Instituto Cubano de Geodesia y Cartografía</collab>
<source><![CDATA[Atlas de Cuba]]></source>
<year>1978</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Konstantinov]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Fundamentos de Filosofía Marxista-leninista.]]></source>
<year>1976</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial de Ciencias Sociales]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Massip]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba]]></source>
<year>1938</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Departamento de Publicaciones de la Facultad de Derecho de la Universidad de La Habana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Massip]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ysalgué]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Elementos de Geografía General.]]></source>
<year>1956</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Minerva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Meléndez]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Un sistema de talleres pedagógicos para el desarrollo de los proyectos de vida profesionales.]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de La Habana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Meléndez]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[El Proyecto de Vida como categoría de interpretación en la formación profesional]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Mendive,]]></source>
<year>2016</year>
<volume>14</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mestre]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba]]></source>
<year>1948</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Impresores P. Fernández y Cía]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Núñez]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba]]></source>
<year>1961</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial LEX.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Núñez]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba]]></source>
<year>1972</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Pueblo y Educación.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Núñez]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El archipiélago]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Letras Cubanas.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Oficina Nacional de Estadísticas e Información de la República de Cuba</collab>
<source><![CDATA[Anuarios Estadísticos de Cuba.]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pérez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Diccionario de términos geográficos]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Pueblo y Educación.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quintero]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de Cuba, Estudio físico, económico y social.]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Pueblo y Educación.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El mapa político mundial contemporáneo (inédito)]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Ciencias Pedagógicas Enrique José Varona.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía de las curiosidades]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Universitaria Félix Varela]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[O.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Díaz]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Piedra]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Robaina]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Propuesta de regionalización de grandes unidades geográficas para la escuela cubana]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Órbita Científica]]></source>
<year>2014</year>
<volume>20</volume>
<numero>80</numero>
<issue>80</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Smith]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The States of de World.]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[London. United Kingdom ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Penguin Grouphy Myriad.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Valdés Prado]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografía general de Cuba.]]></source>
<year>1946</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editores Iglesias y Medal.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Venegas]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La región en Cuba. Provincias, regiones y localidades]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Universitaria Félix Valera]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vigotski]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Imaginación y creación en la edad infantil]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Nuestra América]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
