<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2307-2113</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Cubana de Información en Ciencias de la Salud]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. cuba. inf. cienc. salud]]></abbrev-journal-title>
<issn>2307-2113</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Centro Nacional de Información de Ciencias MédicasEditorial Ciencias Médicas]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2307-21132015000100002</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Información de patentes: impacto en el acceso a los medicamentos]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Patent information: impact on access to medical products]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[García Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[Beatriz Moraima]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Di Fabio Roglia]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Luis]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vidal Casanova]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jaume]]></given-names>
</name>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Centro de Aplicaciones Tecnológicas y Desarrollo Nuclear (CEADEN)  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[La Habana ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Organización Panamericana de la Salud  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[La Habana ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>03</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>03</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<volume>26</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>3</fpage>
<lpage>19</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2307-21132015000100002&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2307-21132015000100002&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2307-21132015000100002&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[El alto precio de los medicamentos patentados tiene un impacto negativo en el acceso a estos, realidad que incide en la salud, y los medicamentos genéricos constituyen una alternativa a esta situación. Este artículo tiene como objetivo identificar metodologías de búsqueda de patentes de medicamentos y de su inserción en metodologías de generación de conocimiento, que permita dar respuesta a las necesidades de los usuarios. Se destaca el papel de la información contenida en los documentos de patentes y en especial la información sobre estudios preclínicos, clínicos, farmacocinéticos, entre otros, que se describen en los ejemplos de realización de las patentes y que permitirá a expertos en la materia aplicar este conocimiento al desarrollo de medicamentos genéricos.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[The high price of patented drugs has a negative impact on their accessibility, thus affecting health care. Generic drugs are an alternative to such a situation. The study is aimed at identifying patent search methodologies and their incorporation into knowledge generation methodologies with the purpose of responding to the needs of users. Attention is paid to information contained in patent documents, particularly information on preclinical, clinical and pharmacokinetic studies, among others, described in examples of patent creation, enabling experts in the subject to apply such knowledge to the development of generic drugs.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[medicamentos]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[documentos]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[patentes]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[búsqueda]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[metodologías]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[drugs]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[documents]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[patents]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[search]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[methodologies]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <DIV class="Part"   >        <p   align="right" ><font size="2" color="#000000" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><B>ART&Iacute;CULO      ORIGINA<B>L </b></b></font></p >       <p>&nbsp;</p>   <FONT size="+1" color="#000000"><B><FONT size="+1" color="#000000"><B>        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="4">Informaci&oacute;n      de patentes: impacto en el acceso a los medicamentos</font></p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >   </B></font></b><FONT size="+1" color="#000000">        <p   align="justify" ><b><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">Patent information:      impact on access to medical products</font></b></p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >   </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Dra. Beatriz    Moraima Garc&iacute;a Delgado,<Sup>I</Sup> Dr. Jos&eacute; Luis Di Fabio Roglia,<Sup>II    </Sup>Dr. Jaume Vidal Casanova<Sup>III </Sup></b></font><FONT size="+1" color="#000000">        <p   ><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><Sup>    <br>     I</Sup> Centro de Aplicaciones Tecnol&oacute;gicas y Desarrollo Nuclear (CEADEN).      La Habana, Cuba. <Sup>    ]]></body>
<body><![CDATA[<br>     II</Sup> Representante de la Organizaci&oacute;n Panamericana de la Salud.      La Habana, Cuba. <Sup>    <br>     III</Sup> Consultor Independiente. Espa&ntilde;a. </font></p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   >&nbsp;</p >   </font></font>    <hr>   <FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#000000">     <br>   </font></font><FONT size="+1" color="#000000"><B><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">    </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></B></font></DIV > <FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">      <DIV class="Part"   >        <p   align="justify" ><b><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">RESUMEN </font></b></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">El alto precio de      los medicamentos patentados tiene un impacto negativo en el acceso a estos,      realidad que incide en la salud, y los medicamentos gen&eacute;ricos constituyen      una alternativa a esta situaci&oacute;n. Este art&iacute;culo tiene como objetivo      identificar metodolog&iacute;as de b&uacute;squeda de patentes de medicamentos      y de su inserci&oacute;n en metodolog&iacute;as de generaci&oacute;n de conocimiento,      que permita dar respuesta a las necesidades de los usuarios. Se destaca el      papel de la informaci&oacute;n contenida en los documentos de patentes y en      especial la informaci&oacute;n sobre estudios precl&iacute;nicos, cl&iacute;nicos,      farmacocin&eacute;ticos, entre otros, que se describen en los ejemplos de      realizaci&oacute;n de las patentes y que permitir&aacute; a expertos en la      materia aplicar este conocimiento al desarrollo de medicamentos gen&eacute;ricos.      </font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Palabras clave:</b>      medicamentos, documentos, patentes, b&uacute;squeda, metodolog&iacute;as.</font></p >   <hr> </DIV >     <DIV class="Part"   >        ]]></body>
<body><![CDATA[<p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>    <br>     </b></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="+1" color="#000000"><b><font size="2">ABSTRACT      </font></b></font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">The high price of      patented drugs has a negative impact on their accessibility, thus affecting      health care. Generic drugs are an alternative to such a situation. The study      is aimed at identifying patent search methodologies and their incorporation      into knowledge generation methodologies with the purpose of responding to      the needs of users. Attention is paid to information contained in patent documents,      particularly information on preclinical, clinical and pharmacokinetic studies,      among others, described in examples of patent creation, enabling experts in      the subject to apply such knowledge to the development of generic drugs.     <br>         <br>     <b>Key words:</b> drugs, documents, patents, search, methodologies.</font></p >       <p></p>   <hr>       <p   align="justify" >&nbsp;</p >    </DIV >     <DIV class="Part"   >        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>    <br>     INTRODUCCI&Oacute;N </b></font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">El impacto negativo      que han tenido y tienen los altos precios de los medicamentos patentados es      una realidad que incide en la salud de millones de personas, y afectan en      un mayor grado a las poblaciones que viven en los pa&iacute;ses en desarrollo      y tambi&eacute;n a poblaciones de bajos ingresos en los pa&iacute;ses desarrollados.      En esto ha incidido la adopci&oacute;n del acuerdo sobre aspectos de los derechos      de propiedad intelectual relacionados con el comercio (ADPIC)<Sup><a href="##apie">a</a><a name="#a"></a></Sup>      mediante el cual se establecieron, entre otros, est&aacute;ndares de protecci&oacute;n      de las patentes, en virtud de los cuales los pa&iacute;ses signatarios deben      otorgar protecci&oacute;n a patentes farmac&eacute;uticas por per&iacute;odos      de 20 a&ntilde;os.<Sup>1 </Sup></font></p >       <p><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Despu&eacute;s      del referido acuerdo y basado en sus flexibilidades, y sobre todo en el reclamo      de los pa&iacute;ses en desarrollo, se aprob&oacute; en el 2001 la declaraci&oacute;n      relativa al acuerdo sobre los ADPIC y la salud p&uacute;blica (Declaraci&oacute;n      de Doha),<Sup>2-8 </Sup>la cual reconoce, entre otros aspectos<Sup><a href="##bpie">b</a><a name="#b"></a></Sup>,      el derecho al acceso a los medicamentos<Sup><a href="##cpie">c</a><a name="#c"></a></Sup>      y el derecho de cada miembro de conceder licencias obligatorias y la libertad      de determinar las bases sobre las cuales se conceden tales licencias. Otras      flexibilidades de los ADPIC utilizadas han sido la excepci&oacute;n por investigaciones      y la cl&aacute;usula Bolar<Sup><a href="##dpie">d</a><a name="#d"></a></Sup>.<Sup>9      </Sup></font></p>       <p   align="justify" ><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">La literatura refleja      las diferentes y complejas aristas que impactan en el acceso a los medicamentos      esenciales y en su alto costo. Se plantea<Sup>10</Sup> que:<I> sin contar      con una definici&oacute;n uniforme, sus caracter&iacute;sticas se encuentran      determinadas por diversos elementos: en la mayor&iacute;a de los casos son      medicamentos para enfermedades de gran repercusi&oacute;n social y/o con grave      riesgo de muerte; como por ejemplo, VIH/SIDA, enfermedades oncol&oacute;gicas,      y otras; o una poblaci&oacute;n objeto muy peque&ntilde;a; como son, medicamentos      hu&eacute;rfanos y enfermedades raras y que su adquisici&oacute;n constituye      una gran carga al financiamiento del sistema p&uacute;blico de salud y/o al      gasto de bolsillo de familias e individuos</I>. Entre los temas relacionados      con el acceso a los medicamentos que se reportan en la literatura, se encuentran      las implicaciones &eacute;ticas y de equidad.<Sup>11 </Sup></font></p >   <FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" color="#000000">Por      el gran impacto que tienen los precios de los medicamentos patentados en el      acceso a estos, el tema de las patentes es uno de los aspectos que han sido      ampliamente tratados en diversas publicaciones.<Sup>12-17 </Sup> Un ejemplo      de lo anteriormente planteado lo constituyen los altos precios de los medicamentos      antirretrovirales patentados, lo que durante a&ntilde;os ha motivado el no      acceso a f&aacute;rmacos vitales y ha conllevado la toma de medidas en diversos      escenarios internacionales y en las legislaciones de propiedad industrial      (en espec&iacute;fico las vinculadas a patentes) de algunos pa&iacute;ses      en v&iacute;a de desarrollo. Las medidas tomadas para mejorar el acceso a      los antirretrovirales patentados, conjuntamente con la producci&oacute;n de      medicamentos gen&eacute;ricos han permitido, de acuerdo con informes recientes,      que en los &uacute;ltimos cinco a&ntilde;os se haya triplicado la cantidad      de personas que reciben tratamiento para el VIH (9,7 millones de personas      en los pa&iacute;ses de bajos y medianos ingresos en el 2012). Pero tambi&eacute;n      los informes indican que en 22 pa&iacute;ses analizados, de las personas elegibles      para este tratamiento, un 63 % (57-67 %) lo recibieron durante el 2012,<Sup>18</Sup>      por lo que a&uacute;n existe un n&uacute;mero muy significativo de personas      que lamentablemente carecen de acceso a estos tratamientos, lo que significa      la diferencia entre la vida y la muerte. </font><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Este      art&iacute;culo tiene como objetivo identificar metodolog&iacute;as de b&uacute;squeda      de patentes de medicamentos y de su inserci&oacute;n en metodolog&iacute;as      de generaci&oacute;n de conocimiento, que permita dar respuesta a las necesidades      de los usuarios.</font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" color="#000000">      </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1"></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font>      <DIV class="Part"   >        <p>&nbsp;</p>   <FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   align="justify" ><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>ACCESO      A LOS MEDICAMENTOS, PROPIEDAD INTELECTUAL E INFORMACI&Oacute;N </b></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Paralelamente      a la inclusi&oacute;n en las legislaciones de propiedad industrial<sup><font color="#006EC0"><a href="##epie"><font color="#000000">e</font></a></font><font color="#000000"><sup><sup><a name="#e"></a></sup></sup></font></sup><font color="#000000">      de figuras tales como las licencias obligatorias y otras flexibilidades disponibles,      se deben tomar otras acciones que permitan, desde el punto de vista legal,      el desarrollo y producci&oacute;n de medicamentos gen&eacute;ricos que faciliten      su acceso de la poblaci&oacute;n as&iacute; como a otras tecnolog&iacute;as      sanitarias a precios asequibles. Entre ellas se se&ntilde;alan las siguientes:      </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font>        <p></p> </DIV > </font>  <ul>       <li> <font size="+1" color="#000000"><font size="2" color="#000000" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Informaci&oacute;n      de propiedad intelectual-bases de datos.</font><font size="2" color="#000000" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><font color="#006EC0"><font color="#006EC0"><font color="#006EC0"><font color="#006EC0"><font color="#333333"></font></font></font></font></font></font></font></li>     ]]></body>
<body><![CDATA[</ul> <FONT size="+1" color="#000000">     <DIV class="Part"   ><font size="2" color="#000000" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><FONT color="#006EC0"><FONT color="#006EC0"><FONT color="#006EC0"><FONT color="#006EC0"></font></font></font></font></font></DIV > </font><FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ></DIV > </font><FONT size="+1" color="#000000"> </font>      <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">Entre    las acciones a desarrollar se encuentra la revisi&oacute;n de los derechos de    titulares en los territorios de inter&eacute;s. Es necesario conocer si existen    titulares que poseen derechos y en qu&eacute; pa&iacute;ses; de aqu&iacute;    la importancia de que se realice un an&aacute;lisis exhaustivo de estado legal    de las patentes relacionadas con los medicamentos de inter&eacute;s. Para esto    es fundamental la revisi&oacute;n de bases de datos de patentes, los cuales    se muestran en el siguiente <a href="#cu">cuadro</a>:</font></p>     <blockquote>        <DIV class="Part"   >          <p>&nbsp;</p>         <p align="center"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><b><a name="cu"></a>Cuadro.</b>        Bases de datos de patentes</font></p>     <table width="40%" border="1" align="center">       <tr>          <td width="28%">                <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">Bases              de datos de patentes </font></p>         </td>         <td width="72%">                <p align="center"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">Sitio              web</font></p>         </td>       </tr>       <tr>          <td width="28%">                ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">Bases              de datos de patentes de oficinas nacionales     <br>             y regionales de Propiedad Industrial.    <br>             Gu&iacute;a de Oficinas de Propiedad Intelectual    <br>             </font></p>         </td>         <td width="72%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><a href="http://www.wipo.int/directory/es/urls.jsp" target="_blank">http://www.wipo.int/directory/es/urls.jsp</a></font></td>       </tr>       <tr>          <td width="28%" height="92">                <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">PatentScope              (OMPI)    <br>             Esp@cenet (Oficina Europea de Patentes) </font></p>               <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">    <br>             </font></p>         </td>         <td width="72%" height="92"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><a href="http//patentscope.wipo.int/search/en/search.jsf" target="_blank">http//patentscope.wipo.int/search/en/search.jsf</a></font></td>       </tr>       <tr>          <td width="28%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">Base            de datos de la Oficina de Patentes y Marcas de USPTO</font></td>         <td width="72%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><a href="http://www.uspto.gov/patents/process/search/" target="_blank">http://www.uspto.gov/patents/process/search/</a></font></td>       </tr>       <tr>          <td width="28%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">DepatisNet</font></td>         <td width="72%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><a href="https://depatisnet.dpma.de" target="_blank">https://depatisnet.dpma.de</a></font></td>       </tr>       <tr>          <td width="28%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">Medicine            Patent Pool     <br>           Base de datos de patentes de medicamentos antirretrovirales    <br>           </font></td>         <td width="72%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><a href="http://www.medicinespatentpool.org/datos-sobre-patentes/estado-de-patentes-de-antirretrovirales/?lang=es" target="_blank">http://www.medicinespatentpool.org/datos-sobre-patentes/estado-de-patentes-de-antirretrovirales/?lang=es</a></font></td>       </tr>       <tr>          <td width="28%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">WIPO            Re: Search    ]]></body>
<body><![CDATA[<br>           Base de datos de patentes de enfermedades tropicales desatendidas, paludismo            y tuberculosis    <br>           </font></td>         <td width="72%"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><a href="http://www.wipo.int/research/en/search/" target="_blank">http://www.wipo.int/research/en/search/</a></font></td>       </tr>     </table>         <p>&nbsp;</p>   </DIV > </blockquote>     <DIV class="Part"   ></DIV >     <DIV class="Part"   >       <div align="left"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">De      gran utilidad son las bases de datos desarrolladas por <I>Medicine Patent      Pool</I><Sup>19</Sup> y la OMPI (<I>WIPO Re:Search</I>);<Sup>20</Sup> espec&iacute;ficamente      la base de datos de medicamentos antirretrovirales son de gran utilidad para      los investigadores y productores de medicamentos gen&eacute;ricos. Existen      otras fuentes de informaciones de propiedad intelectual que son de gran utilidad,      como es el<I> Orange Book,</I><Sup>21</Sup> que relaciona la informaci&oacute;n      de patente de un medicamento con su registro nacional.</font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></div> </DIV >     <DIV class="Part"   >        <div align="left"></div>       <p>&nbsp;</p> </DIV > <ul>       <li>         ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><font size="2" color="#000000" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">El        documento de patente. </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">    <br>       <FONT color="#000000"></font></font> </DIV >   </li>     </ul>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">El    documento de patente consta de tres partes fundamentales: datos bibliogr&aacute;ficos    y legales, memoria descriptiva y reivindicaciones, en los que el alcance legal    de la protecci&oacute;n solicitada y/o concedida recae en las reivindicaciones    (<a href="#f1">Fig. 1</a>). </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <FONT size="+1" color="#000000"></font><FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ></DIV > </font>  <ul>       <blockquote>          <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">            <DIV class="Part"   >              <div align="center"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#000000"><img src="/img/revistas/ics/v26n1/f0102115.jpg" width="560" height="798"><a name="f1"></a></font></font></div>       </DIV >       </font></blockquote>         <div align="center"></div>         ]]></body>
<body><![CDATA[<blockquote>            <div align="center">              <blockquote>                <blockquote>                  <p>&nbsp;</p>           </blockquote>         </blockquote>       </div>       <FONT size="+1" color="#000000">            <DIV class="Part"   >              <div align="center"></div>       </DIV >       </font></blockquote>   </blockquote>     </ul> <FONT size="+1" color="#000000">     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">La    memoria descriptiva debe incluir la esencia de la invenci&oacute;n y brindar    una explicaci&oacute;n clara y concisa del estado de la t&eacute;cnica existente    y sus problem&aacute;ticas<Sup><FONT color="#006EC0"><a href="##fpie">f</a><a name="#f"></a></font></Sup><FONT color="#006EC0"><FONT color="#000000">.    De igual forma debe describir la soluci&oacute;n propuesta al problema t&eacute;cnico    y definir los elementos esenciales de la invenci&oacute;n, los cuales deben    ser suficientemente claros y completos. </font></font> Se debe tener en consideraci&oacute;n    que la descripci&oacute;n debe sustentar los aspectos reivindicados. Si esto    no se cumple no ser&aacute; concedida la patente, aunque cumpla los requisitos    de novedad, car&aacute;cter inventivo y aplicabilidad t&eacute;cnica.     <br>       ]]></body>
<body><![CDATA[<br>   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font><FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   >       <p><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">En      el caso de las patentes farmac&eacute;uticas, la informaci&oacute;n t&eacute;cnica,      es de gran utilidad en los diferentes pasos del ciclo de vida de un proyecto      de I+D+i. Esto se relaciona con la informaci&oacute;n que contienen y que      puede incluir, entre otros, un procedimiento para la obtenci&oacute;n de un      principio activo, de un compuesto farmac&eacute;utico, as&iacute; como las      diferentes formas farmac&eacute;uticas (<a href="#t1">tabla 1</a>). Esta informaci&oacute;n      es de suma importancia para los investigadores y productores de medicamentos      gen&eacute;ricos. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></p>       <p>&nbsp;</p> </DIV > </font><FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font> <FONT size="+1" color="#000000">     <DIV class="Part"   >       <div align="center">         <p><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><img src="/img/revistas/ics/v26n1/t0102115.gif" width="545" height="270"><a name="t1"></a></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></p>         <p>&nbsp;</p>   </div> </DIV > </font><FONT size="+1" color="#000000"> </font>     <DIV class="Part"   >        ]]></body>
<body><![CDATA[<div align="left"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">E</font><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">l      ciclo de vida de un proyecto relacionado con el desarrollo de un medicamento      gen&eacute;rico consta de diferentes etapas, que requieren informaci&oacute;n      de forma sistem&aacute;tica </font><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">(<a href="#f2">Fig.      2</a>)</font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">;      por ejemplo, en la etapa de obtenci&oacute;n del principio activo se requiere      de la informaci&oacute;n t&eacute;cnica, que debe estar suficientemente descrita      para que un experto en el tema pueda obtener el principio activo descrito      y reivindicado en la patente. En la etapa previa a la comercializaci&oacute;n      del medicamento, se requiere informaci&oacute;n sobre la situaci&oacute;n      legal de esa patente en los diferentes pa&iacute;ses de inter&eacute;s, y      se puede identificar de esta forma que la informaci&oacute;n que brinda esta      b&uacute;squeda asegura que la utilizaci&oacute;n de la tecnolog&iacute;a      desarrollada no infringir&aacute; los derechos de patentes de terceros<Sup><FONT color="#006EC0"><a href="##gpie"><font color="#0000FF">g</font></a><a name="#g"></a></font></Sup><FONT color="#006EC0"><FONT color="#000000">.      </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></div> </DIV >     <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   ></DIV >   </font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   align="justify" >&nbsp;</p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font>      <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">        <DIV class="Part"   >          <div align="center"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><img src="/img/revistas/ics/v26n1/f0202115.jpg" width="537" height="505"><a name="f2"></a></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></div>   </DIV >   </font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   align="center" >&nbsp;</p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font> <FONT size="+1" color="#000000">     ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Uno    de los aspectos que contribuyen a que no se explote al m&aacute;ximo las potencialidades    que brinda la informaci&oacute;n de patentes, se relaciona con la necesidad    de que estos estudios sean realizados por profesionales con una adecuada experticia    en materia de propiedad intelectual, a causa de caracter&iacute;sticas que diferencian    la informaci&oacute;n de patentes de otro tipo de publicaci&oacute;n (car&aacute;cter    legal, t&eacute;cnico, econ&oacute;mico y comercial). Por otro lado, es imprescindible    el dominio de la informaci&oacute;n y el alcance de las diferentes bases de    datos de patentes libres y comerciales y contar con las metodolog&iacute;as    o gu&iacute;as que sirvan para identificar las necesidades, los procedimientos    de b&uacute;squeda y la gesti&oacute;n y generaci&oacute;n de conocimiento que    den respuesta a la problem&aacute;tica planteada por el usuario.     <br>   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font> <ul>       <li><FONT size="+1" color="#000000">         <DIV class="Part"   >           <div align="left"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">G</font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">u&iacute;as          o metodolog&iacute;as para la b&uacute;squeda de la informaci&oacute;n          contenida en los documentos de patentes.    <br>         </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></div>     </DIV >     </font></li>     </ul> <FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ></DIV > </font><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La  literatura reporta diversas gu&iacute;as, metodolog&iacute;as y/o manuales, entre  otros, que son de gran utilidad desde diferentes puntos de vista para la sistematizaci&oacute;n  de la b&uacute;squeda de la informaci&oacute;n contenida en los documentos de  patentes. Entre estos se encuentran: </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font><FONT size="+1" color="#000000"></font><FONT size="+1" color="#000000"></font><FONT size="+1" color="#000000">      <br> </font>     <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">       ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">-</font><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Gu&iacute;a      de la OMPI para la utilizaci&oacute;n de la informaci&oacute;n de patentes.<Sup>22      </Sup></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-</font><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">PATENTSCOPE      B&uacute;squeda y CLIR.<Sup>23 </Sup></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-</font><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Propiedad      Intelectual: Gu&iacute;a de buenas pr&aacute;cticas.<Sup>24 </Sup></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-</font><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Las      patentes: fuente de informaci&oacute;n tecnol&oacute;gica.<Sup>25 </Sup></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-</font><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Gu&iacute;a      de buenas pr&aacute;cticas para la b&uacute;squeda de informaci&oacute;n en      patentes.<Sup>26 </Sup>-Manual did&aacute;ctico sobre patentes.<Sup>27 </Sup></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000">     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Estos documentos      de gran utilidad permiten realizar la b&uacute;squeda en cualquier campo tem&aacute;tico      y han sido elaborados, entre otros, por organismos internacionales, universidades      y firmas relacionadas con estos temas. </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font>  <ul>       <li><FONT size="+1" color="#000000">         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Metodolog&iacute;as        para la recuperaci&oacute;n de la informaci&oacute;n de patentes de medicamentos.        </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >     </font></li>     </ul> <FONT size="+1" color="#000000">      ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Por la importancia      que tiene el tema de las patentes de los medicamentos y, en especial, aquellas      que reivindican productos o procesos de obtenci&oacute;n de f&aacute;rmacos      esenciales y las correspondientes a las denominadas enfermedades olvidadas,      algunos organismos internacionales, como es el caso de la OMS, el PNUD y la      OMPI, han dedicado serios esfuerzos a elaborar metodolog&iacute;as y bases      de datos para realizar la b&uacute;squeda de la informaci&oacute;n de patentes      relacionadas con estos documentos.<Sup>28 </Sup></font></p >   <FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Entre las gu&iacute;as      y/o metodolog&iacute;as relacionadas con la b&uacute;squeda de patentes farmac&eacute;uticas,      se destacan: </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font>     <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-How      to Conduct Patent Searches for Medicines: a Step-By-Step Guide, elaborada      bajo el auspicio de la OMS, por <I>Tahir Amin</I>.<Sup>29 </Sup></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">-Methodology      for Patent Searches on Essential Medicines in Developing Countries,<Sup>30      </Sup>editada bajo el auspicio del PNUD y escrita por <I>Barbara Milani</I>      y <I>Cecilia Oh</I><Sup><FONT color="#006EC0"><a href="##hpie">h</a><a name="#h"></a></font></Sup><FONT color="#006EC0"><FONT color="#000000">.      </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Al analizar y comparar      los referidos documentos, se puede observar que en ambos existe una gran similitud      entre los temas tratados, as&iacute; como complementariedad en otros (<a href="#t2">tabla      2</a>) y, por consiguiente, enriquecen la informaci&oacute;n al respecto.      </font></p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font>     <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">       ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   >         <div align="center"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><img src="/img/revistas/ics/v26n1/t0202115.gif" width="557" height="317"><a name="t2"></a></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></div>   </DIV >   </font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000">     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000">       <p   align="justify" >&nbsp;</p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Analizando las diferentes      etapas reportadas en ambos documentos (<a href="#f3">Fig. 3</a>) se puede      observar su semejanza. Es importante se&ntilde;alar que la g&eacute;nesis      metodol&oacute;gica de ambas metodolog&iacute;a sustenta fundamentalmente      los problemas que presenta la b&uacute;squeda de patentes de medicamentos      en forma general, espec&iacute;ficamente en los pa&iacute;ses en desarrollo.      Se observa que en ambas metodolog&iacute;as se dedica especial atenci&oacute;n      a la identificaci&oacute;n de las patentes de medicamentos, mediante la b&uacute;squeda      por compuestos qu&iacute;micos que pueden ser realizadas utilizando diversos      m&eacute;todos. </font></p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font>      <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">       <DIV class="Part"   >         <div align="center"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><img src="/img/revistas/ics/v26n1/f0302115.jpg" width="572" height="536"><a name="f3"></a></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></div>   </DIV >   </font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000">        ]]></body>
<body><![CDATA[<p   align="justify" >&nbsp;</p >   <FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font size="2" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif">Ambos documentos      plantean las limitaciones de las metodolog&iacute;as que describen y se&ntilde;alan      que no contemplan el an&aacute;lisis de las patentes, especialmente de sus      reivindicaciones, por lo que no se puede considerar que con su aplicaci&oacute;n      se da respuesta a todas las necesidades de los usuarios (investigadores, productores      u otros). </font></p >   <FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Se plantea por <I>Amin</I><Sup>28</Sup>      y por <I>Milani</I><Sup>29 </Sup>que dos caracter&iacute;sticas de los sistemas      de patentes actuales inciden negativamente en la recuperaci&oacute;n de patentes      de medicamentos: la complejidad t&eacute;cnica relacionada con el patentamiento      de los productos farmac&eacute;uticos y la falta de capacidad institucional      para la gerencia de los sistemas de patentes en los pa&iacute;ses en desarrollo,      y se&ntilde;alan que inciden negativamente en los resultados de la b&uacute;squeda      lo siguiente: </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font>      <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">        <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-La      falta de referencia a la denominaci&oacute;n com&uacute;n internacional (DCI</font><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">)</font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><Sup><FONT color="#006EC0"><a href="##ipie">i</a><a name="#i"></a><font color="#000000">.</font></font></Sup></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><FONT color="#006EC0"><FONT color="#000000">-La    informaci&oacute;n no se encuentra actualizada o es inexacta.     <br>   -Un medicamento puede protegerse por m&aacute;s de una patente<Sup><FONT color="#006EC0"><a href="##jpie">j</a><a name="#j"></a></font></Sup>.    <FONT color="#006EC0"><FONT color="#000000">    <br>   -La informaci&oacute;n no es f&aacute;cilmente asequible en la oficina de patente    nacional.     <br>   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000"></font><FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   > <FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Existen    otros elementos esenciales que afectan el recobrado de la informaci&oacute;n    de patentes, que son independientes de la metodolog&iacute;a utilizada. Entre    estos se encuentran: </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font><FONT size="+1" color="#000000"></font>      <blockquote><FONT size="+1" color="#000000">        ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-No      todas las oficinas nacionales de propiedad industrial de los pa&iacute;ses      en desarrollo publican a los 18 meses de la fecha de prioridad (fecha de la      solicitud inicial de una patente) las invenciones. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000">        <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-Existe      un rango de 18 meses a partir de la fecha de prioridad en que no se publica      el documento, por lo que no se cuenta con esa informaci&oacute;n. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font><FONT size="+1" color="#000000">        <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">-Las      solicitudes de patentes no entran en la fase nacional en otras oficinas nacionales,      por lo menos hasta el a&ntilde;o de la fecha de prioridad. En el caso de que      se presenten mediante el Tratado de Cooperaci&oacute;n y Patentes (PCT) de      la OMPI, no se conocer&aacute;n los pa&iacute;ses (pertenecientes al PCT)      en que va a entrar en fase nacional hasta los 30 meses de la fecha de prioridad.      </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000">     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000">       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Lo anterior implica      que va a existir en algunos casos informaci&oacute;n a la que no se tendr&aacute;      acceso en el momento de la b&uacute;squeda inicial, por lo cual se le debe      dar seguimiento a la b&uacute;squeda de informaci&oacute;n de patentes de      forma peri&oacute;dica y durante todo el ciclo de vida de los proyectos. </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font>  <ul>       <li><FONT size="+1" color="#000000">         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Metodolog&iacute;as        o normas relacionadas con la generaci&oacute;n de conocimiento para estudios        de vigilancia o inteligencia (tecnol&oacute;gica y/o comercial). </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >     </font></li>     </ul> <FONT size="+1" color="#000000">      <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Las metodolog&iacute;as      de b&uacute;squeda de patentes son muy importantes; pero para dar soluci&oacute;n      a las problem&aacute;ticas o necesidades de los usuarios (por ejemplo, investigadores,      productores y comercializadores) deben ser un elemento a integrar en una metodolog&iacute;a      general que comience con la identificaci&oacute;n de las necesidades de los      usuarios, establezca el objeto y el objetivo del estudio, as&iacute; como      una estrategia de b&uacute;squeda integral. A partir de la estrategia establecida      es que se debe incorporar una metodolog&iacute;a para la b&uacute;squeda de      la informaci&oacute;n de patentes y despu&eacute;s del procesamiento de la      informaci&oacute;n recuperada y su an&aacute;lisis (incluyendo en los casos      que sea necesario el an&aacute;lisis del contenido de los requerimientos),      generar un nuevo conocimiento que permita al usuario dar respuestas a las      necesidad o problem&aacute;tica identificadas al inicio. </font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La literatura reporta      diferentes metodolog&iacute;as<Sup>31-38 </Sup>o normas, relacionadas con      la vigilancia tecnol&oacute;gica, la inteligencia (tecnol&oacute;gica o competitiva)<Sup>39,40</Sup>      y la generaci&oacute;n de conocimientos,<Sup>41</Sup> que ser&aacute;n de      utilidad al combinarse con elementos de las metodolog&iacute;as de b&uacute;squeda      de documentos de patentes de medicamentos descritas en este estudio. </font></p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">      <DIV class="Part"   >        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><font size="3">CONSIDERACIONES      FINALES Y PROPUESTA DE METODOLOG&Iacute;A INTEGRADA </font></b></font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A partir de la importancia      que tienen los medicamentos gen&eacute;ricos para el acceso a estos por la      poblaci&oacute;n, es indispensable que se cuente con una cultura en el uso      con valor agregado de la informaci&oacute;n contenida en los documentos de      patentes que permita generar los conocimientos necesarios para el desarrollo,      producci&oacute;n y comercializaci&oacute;n de medicamentos gen&eacute;ricos.      </font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Lo anterior cobra      especial importancia en los proyectos a ciclo completo que tienen como objetivo      el desarrollo de medicamentos gen&eacute;ricos. En este caso espec&iacute;fico      la informaci&oacute;n contenida en los documentos de patentes es de un valor      incalculable, especialmente la informaci&oacute;n contenida en la memoria      descriptiva y en las reivindicaciones. </font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Se debe dominar la      informaci&oacute;n contenida y el alcance de las diferentes bases de datos      de patentes libres y comerciales, as&iacute; como conocer las metodolog&iacute;as      o gu&iacute;as existentes relacionadas con los procesos de b&uacute;squeda      de esta informaci&oacute;n, y su procesamiento y an&aacute;lisis. </font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Las metodolog&iacute;as      <I>How to Conduct Patent Searches for Medicines: a Step-By-Step Guide</I><Sup><I>28</I></Sup><I>      y Methodology for Patent Searches on Essential Medicines in Developing Countries,</I><Sup>29</Sup>      son de gran utilidad para la b&uacute;squeda de patentes; de aqu&iacute; la      importancia de su uso por profesionales vinculados al campo de los medicamentos      gen&eacute;ricos. No obstante, no se puede considerar que con su sola aplicaci&oacute;n      se brinda una respuesta integral a las necesidades de los usuarios. </font><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">      </font></font></font></font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">De      lo expuesto en este estudio se puede concluir la necesidad del desarrollo      de una metodolog&iacute;a integrada (<a href="#f4">Fig. 4</a>) dise&ntilde;ada      a partir de la metodolog&iacute;a de generaci&oacute;n y gesti&oacute;n de      conocimientos (MGGC),<Sup>41</Sup> a la cual se integre en la etapa de b&uacute;squeda      de informaci&oacute;n de patentes, aspectos indispensables que aparecen en      las metodolog&iacute;as referidas en el p&aacute;rrafo anterior. </font></p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   align="justify" >&nbsp;</p >   </font></font></font></font></DIV > </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font>      <blockquote><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">       <DIV class="Part"   >          <div align="center"><font size="+1" color="#333333"><img src="/img/revistas/ics/v26n1/f0402115.jpg" width="417" height="841"><a name="f4"></a></font></div>   </DIV >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></blockquote> <FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">       <p   align="justify" >&nbsp;</p >       <p   align="justify" >&nbsp;</p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333"><B><font size="3">REFERENCIAS      BIBLIOGR&Aacute;FICAS </font> </b></font></p >       <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">1.      Organizaci&oacute;n Mundial del Comercio. Acuerdo sobre los aspectos de los      derechos de propiedad intelectual relacionados con el comercio. 1994 [citado      16 de septiembre 2013]. Disponible en: <a href="http://www.wto.org/spanish/docs_s/legal_s/27-trips.pdf" target="_blank">http://www.wto.org/spanish/docs_s/legal_s/27-trips.pdf</a>    <br>     </font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">2.      Organizaci&oacute;n Mundial del Comercio. Declaraci&oacute;n relativa al acuerdo      sobre los ADPIC y la salud p&uacute;blica. Doha: Conferencia ministerial,      IV per&iacute;odo de sesiones; 2001 [citado 10 de sept 2013]. Disponible en:          <br>     <a href="http://www.wto.org/spanish/thewto_s/minist_s/min01_s/mindecl_trips_s.pdf" target="_blank">http://www.wto.org/spanish/thewto_s/minist_s/min01_s/mindecl_trips_s.pdf    <br>     </a> </font></p >       <!-- ref --><p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">3.      Correa C. Repercusiones de la Declaraci&oacute;n de Doha relativa al acuerdo      sobre los ADPIC y la salud p&uacute;blica, econom&iacute;a de la salud y medicamentos.      Serie EDM N&deg; 12. 2002 [citado: 3 de septiembre 2013]. Disponible en: <a href="http://apps.who.int/medicinedocs/pdf/s4904s/s4904s.pdf" target="_blank">http://apps.who.int/medicinedocs/pdf/s4904s/s4904s.pdf</a></font></p >   </font></font></font></font></font></font>        <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">4.      Vel&aacute;squez G. Medicamentos gen&eacute;ricos y el Acuerdo de los ADPIC      (TRIPS); medicamentos esenciales y pol&iacute;tica farmac&eacute;utica. OMS;      2002 [citado 10 de septiembre de 2013]. Disponible en:     <!-- ref --><br>     <a href="http://www.femeba.org.ar/fundacion/quienessomos/Novedades/congreso_genericos/velasquezauditorio10hs.pdf" target="_blank">http://www.femeba.org.ar/fundacion/quienessomos/Novedades/congreso_genericos/velasquezauditorio10hs.pdf    <br>     </a> </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">5.      Mirza Z. Access and information needs from a public health perspective. Access      to medicines, patent information and freedom to operate. Geneva: Joint WHO,      WIPO, WTO Technical Symposium; 2011 [citado 10 de septiembre de 2013]. Disponible      en: <a href="http://www.wto.org/english/tratop_e/trips_e/techsymp_feb11_e/mirza_18.2.11_e.pdf" target="_blank">http://www.wto.org/english/tratop_e/trips_e/techsymp_feb11_e/mirza_18.2.11_e.pdf    <br>     </a> </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">6.      Organizaci&oacute;n Panamericana de la Salud/Organizaci&oacute;n Mundial de      la Salud. Resoluci&oacute;n CD45.R7 Acceso a los Medicamentos; 45to. Consejo      Directivo; 56ta. Sesi&oacute;n del Comit&eacute; Regional; 2004 [citado 10      de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://iris.paho.org/xmlui/bitstream/handle/123456789/256/CD45.r7-s.pdf?sequence=2" target="_blank">http://iris.paho.org/xmlui/bitstream/handle/123456789/256/CD45.r7-s.pdf?sequence=2</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">7.      Organizaci&oacute;n Panamericana de la Salud. Gu&iacute;a para la implementaci&oacute;n      de estrategias de medicamentos gen&eacute;ricos en los pa&iacute;ses de Am&eacute;rica      Latina y el Caribe como mecanismo para mejorar el acceso a los medicamentos      (Documento No. 3: Serie t&eacute;cnica de medicamentos esenciales, pol&iacute;ticas      farmac&eacute;uticas). Washington, DC: OPS, 2011 [citado 10 de sept 2013].      Disponible en: <a href="http://apps.who.int/medicinedocs/documents/s19196es/s19196es.pdf" target="_blank">http://apps.who.int/medicinedocs/documents/s19196es/s19196es.pdf</a></font><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">8.      Mirza Z. WHO perspective on medicine patents and FTAs; WHO; 2005 [citado 12      de septiembre 2013]. Disponible en:     <!-- ref --><br>     <a href="http://twnside.org.sg/title2/FTAs/Intellectual_Property/IP_and_Access_to_Medicines/WHOPerspectiveonMedicinePatents&FTAs-Zafar%20Mirza.ppt" target="_blank">http://twnside.org.sg/title2/FTAs/Intellectual_Property/IP_and_Access_to_Medicines/WHOPerspectiveonMedicinePatents&amp;FTAs-Zafar%20Mirza.ppt</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">9.      Organizaci&oacute;n Mundial de la Salud/Organizaci&oacute;n Mundial del Comercio.      Los acuerdos de la OMC y la Salud P&uacute;blica: un estudio conjunto de la      OMS y la Secretar&iacute;a Conjunta de la OMC. OMS-OMC; 2002 [citado 12 de      septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://www.wto.org/spanish/res_s/booksp_s/who_wto_s.pdf" target="_blank">http://www.wto.org/spanish/res_s/booksp_s/who_wto_s.pdf</a></font><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">10.      Organizaci&oacute;n Panamericana de la Salud. El acceso a los medicamentos      de alto costo en las Am&eacute;ricas. Contextos, desaf&iacute;os y perspectivas      (Serie t&eacute;cnica No. 1: Medicamentos esenciales, acceso e innovaci&oacute;n).      Washington, DC: OPS; 2009 [citado 12 de septiembre de 2013]. Disponible en:      <a href="http://www.esencialesparalavida.org/upload/file/acceso%20%20medicam%20alto%20coste%20PAO.pdf" target="_blank">http://www.esencialesparalavida.org/upload/file/acceso%20%20medicam%20alto%20coste%20PAO.pdf</a></font><!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">11.      Lage D&aacute;vila A. Global pharmaceutical development and access: critical      issues of ethics and equity. MEDICC review. 2011;13(3):16-22.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">12.      World Health Organization/World Intellectual Property Organization/World Trade      Organization. Promoting access to medical technologies and innovation. Intersections      between public health, intellectual property and trade; 2013 [citado 12 de      septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/pamtiwhowipowtoweb13_e.pdf" target="_blank">http://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/pamtiwhowipowtoweb13_e.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">13.      World Health Organization. Pharmaceutical production and related technology      transfer. WHO; 2000 [citado 12 de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://www.who.int/phi/publications/Local_production_and_access_to_medicines.pdf" target="_blank">http://www.who.int/phi/publications/Local_production_and_access_to_medicines.pdf    <br>     </a> </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">14.      Organizaci&oacute;n Mundial de la Salud. Globalizaci&oacute;n y acceso a los      medicamentos. Serie Econom&iacute;a de la salud y medicamentos, No. 07; 2000      [citado 16 de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://apps.who.int/medicinedocs/es/d/Jwhozip47s/" target="_blank">http://apps.who.int/medicinedocs/es/d/Jwhozip47s/</a></font><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">15.      World Health Organization. Local production for access to medical products:      developing a framework to improve public health. World Health Organization      2013 [citado 16 de septiembre de 2013]. Disponible en:     <br>     <a href="http://ictsd.org/downloads/2011/12/local_production_policy_framework1.pdf" target="_blank">http://ictsd.org/downloads/2011/12/local_production_policy_framework1.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">16.      World Health Organization. Local production of pharmaceuticals and related      technology transfer in developing countries. World Health Organization; 2011      [citado 16 de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/diaepcb2011d7_en.pdf" target="_blank">http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/diaepcb2011d7_en.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">17.      Kaplan W, Laing R. Local production of pharmaceuticals: industrial policy      and access to medicines; 2005 [citado 16 de septiembre de 2013]. Disponible      en: <a href="http://www.who.int/medicines/technical_briefing/tbs/KaplanLocalProductionFinal5b15d.pdf" target="_blank">http://www.who.int/medicines/technical_briefing/tbs/KaplanLocalProductionFinal5b15d.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">18.      World Health Organization/United Nations Children's Fund/United Nations Programme      on HIV/AIDS. Global update on HIV treatment 2013: results, impact and opportunities.      World Health Organization; 2013 [citado 16 de septiembre de 2013]. Disponible      en: <a href="http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/85326/1/9789241505734_eng.pdf" target="_blank">http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/85326/1/9789241505734_eng.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">19.      Medicine Patent Pool. Estado de patentes de antirretrovirales. 2013 [citado      20 de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://www.medicinespatentpool.org/datos-sobre-patentes/estado-de-patentes-de-antirretrovirales/?lang=es" target="_blank">http://www.medicinespatentpool.org/datos-sobre-patentes/estado-de-patentes-de-antirretrovirales/?lang=es    <br>     </a> </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">20.      WIPO Re. Search Data Base [citado 20 de septiembre de 2013]. Disponible en:      <a href="http://www.wipo.int/research/en/search/OrangeBook" target="_blank">http://www.wipo.int/research/en/search/OrangeBook</a>      </font><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">21.      Organizaci&oacute;n Mundial de la Propiedad Intelectual. Gu&iacute;a de la      OMPI para la utilizaci&oacute;n de la informaci&oacute;n de patentes. Publicaci&oacute;n      de la OMPI N&deg; L434/3(S); 2013 [citado 20 de septiembre de 2013]. Disponible      en:     <br>     <a href="http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/es/patents/434/wipo_pub_l434_03.pdf" target="_blank">http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/es/patents/434/wipo_pub_l434_03.pdf</a>      </font></p>       <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">22.      Organizaci&oacute;n Mundial de la Propiedad Intelectual. PatentScope, B&uacute;squeda      y CLIR. Publicaci&oacute;n de la OMPI N&ordm; L434/7S; 2012 [citado 20 de      septiembre de 2013]. Disponible en:     <br>     <a href="http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/es/patents/434/wipo_pub_l434_07.pdf" target="_blank">http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/es/patents/434/wipo_pub_l434_07.pdf</a></font></p>       ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">23.      Organizaci&oacute;n Mundial de la Propiedad Intelectual. Gu&iacute;a de Buenas      Pr&aacute;cticas &quot;Linking Innovation and Industrial Property&quot;. 2013      [citado 20 de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://www.patentsoffice.ie/PDF%20Documents/IP%20Good%20Practice%20Guide.pdf" target="_blank">http://www.patentsoffice.ie/PDF%20Documents/IP%20Good%20Practice%20Guide.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">24.      Organizaci&oacute;n Mundial de la Propiedad Intelectual. Las patentes: fuente      de informaci&oacute;n tecnol&oacute;gica; 2013 [citado: 20 de septiembre de      2013]. Disponible en: <a href="http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/es/patents/434/wipo_pub_l434_02.pdf" target="_blank">http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/es/patents/434/wipo_pub_l434_02.pdf</a>          <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">25.      Ortiz I, Escorsa E. Gu&iacute;a de buenas pr&aacute;cticas para la b&uacute;squeda      de informaci&oacute;n en patentes. 2013 [citado 20 de septiembre de 2013].      Disponible en: <a href="http://pipra.fia.cl/media/7647/manual_patentes.pdf" target="_blank">http://pipra.fia.cl/media/7647/manual_patentes.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">26.      Academia Europea de Patentes. Manual did&aacute;ctico sobre patentes. AEP;      2009 [citado: 20 de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://www.oepm.es/cs/OEPMSite/contenidos/PatentKit/Manual.pdf" target="_blank">http://www.oepm.es/cs/OEPMSite/contenidos/PatentKit/Manual.pdf</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">27.      Amin T. How to conduct patent searches for medicines: a step-by-step guide.      WHO; 2010 [citado 20 de septiembre de 2013]. Disponible en: <a href="http://apps.who.int/medicinedocs/documents/s17398e/s17398e.pdf" target="_blank">http://apps.who.int/medicinedocs/documents/s17398e/s17398e.pdf</a>    <br>     </font></p>       ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">28.      Milani B, Oh C. Methodology for patent searches on essential medicines in      developing countries. PNUD; 2012 [citado 20 de septiembre de 2013]. Disponible      en: <a href="http://www.undp.org/content/dam/undp/library/hivaids/English/Patent%20Information%20and%20Transparency.pdf" target="_blank">http://www.undp.org/content/dam/undp/library/hivaids/English/Patent%20Information%20and%20Transparency.pdf    <br>     </a> </font></p>       <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">29.      Infante M. Procedimiento para la vigilancia tecnol&oacute;gica en el &aacute;mbito      universitario con el uso de las tecnolog&iacute;as de la web 2.0. La Habana:      Instituto Superior Polit&eacute;cnico &quot;Jos&eacute; Antonio Echeverr&iacute;a&quot;.      Tesis presentada en opci&oacute;n del T&iacute;tulo de M&aacute;ster en Inform&aacute;tica      Empresarial; 2011.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">30.      Delgado M, Arrebato-Ag&uuml;ero L. Diagn&oacute;stico integrado de la vigilancia      tecnol&oacute;gica en organizaciones. Ingenier&iacute;a Industrial. 2011;32(2):151-6.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">31.      Delgado M, Infante MB, Abreu Y, Infante O, Batista A, Mart&iacute;nez J. Vigilancia      Tecnol&oacute;gica en una Universidad de Ciencias T&eacute;cnicas. Ingenier&iacute;a      Industrial. 2011;1:69-75.    </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">32.      Morcillo P. Vigilancia e inteligencia competitiva: fundamentos e implicaciones.      Rev Invest Gest Innov Tecnol. 2003;2(17):2-10.    <br>     </font></p>       ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">33.      Mignogna R. Competitive intelligence [Internet]. 1997 [citado 20 de septiembre      de 2013]. Disponible en: <a href="http://www.chewy.gatech.edu/t2s/index/html" target="_blank">http://www.chewy.gatech.edu/t2s/index/html</a>    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">34.      S&aacute;nchez J. Herramientas de Software para la pr&aacute;ctica de la inteligencia      competitiva en la Empresa. Madrid: Triz XXI; 2002.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">35.      Nosella A. Technological change and technology monitoring process: evidence      from four Italian case studies. J Engin Technol Managm. 2008;25(4):321-37.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">36.      V&aacute;zquez R. Informe APEI sobre vigilancia tecnol&oacute;gica. Gij&oacute;n,      Espa&ntilde;a: Informe APEI 4; 2009.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">37.      N&uacute;&ntilde;ez P. Gu&iacute;a metodol&oacute;gica para el estudio de      las necesidades de formaci&oacute;n e informaci&oacute;n de los usuarios o      lectores. ACIMED. 1997;5(3):32-51.    <br>     </font></p>       ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">38.      AFNOR. Surveillance services and implementation services for a surveillance      system. French Standar. France: AFNOR; 2011: XPX50-053:31.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">39.      AENOR. Gesti&oacute;n de la I+D+i: Sistema de Vigilancia Tecnol&oacute;gica      e Inteligencia Competitiva. Norma Espa&ntilde;ola. Madrid: UNE-166000. AENOR;      2011.    <br>     </font></p>       <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">40.      Garc&iacute;a B. Gesti&oacute;n y generaci&oacute;n de conocimientos a partir      de la informaci&oacute;n de patentes. Metodolog&iacute;a. La Habana: Tesis      presentada en opci&oacute;n del t&iacute;tulo de M&aacute;ster en Gesti&oacute;n      de la Propiedad Intelectual. OCPI; 2012.    <br>     </font></p>       <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">41.      Garc&iacute;a B, Delgado M, Infante M. Metodolog&iacute;a para la generaci&oacute;n      y gesti&oacute;n del conocimiento para proyectos de i+d+i vista desde sus      factores cr&iacute;ticos. Rev Cubana Inform Cienc Salud. 2014;25(3):285-302.    </font></p>       <p>&nbsp;</p>       <p>&nbsp;</p>       ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#333333">Recibido:      16 de octubre de 2014.    <br>     Aprobado: 10 de diciembre de 2014.</font></p>       <p>&nbsp;</p>       <p>&nbsp;</p>       <p><font size="+1" color="#333333"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Dra.      <i>Beatriz Moraima Garc&iacute;a Delgado.</i> Centro de Aplicaciones Tecnol&oacute;gicas      y Desarrollo Nuclear (CEADEN). Miramar, La Habana, Cuba. Correo electr&oacute;nico:      <a href="mailto:beatrizgarcia@infomed.sld.cu">beatrizgarcia@infomed.sld.cu</a></</font></font></p>       <p>&nbsp;</p>   <hr>   <font color="#333333">    <br>   </font></DIV >     <DIV class="Part"   ></DIV > </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1" color="#006EC0"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#a">a</a><a name="#apie"></a>      </Sup>Los ADPIC vinculan por primera vez los temas de propiedad intelectual      al comercio. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        ]]></body>
<body><![CDATA[<p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#b">b</a></Sup></font><font size="1" color="#333333"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><sup><a name="#bpie"></a></sup></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333">En      su ac&aacute;pite 1 plantea: Reconocemos la gravedad de los problemas de salud      p&uacute;blica que afligen a muchos pa&iacute;ses en desarrollo y menos adelantados,      especialmente los resultantes del VIH/SIDA, la tuberculosis, el paludismo      y otras epidemias. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#c">c</a></Sup><a name="#cpie"></a>      Convenimos en que el Acuerdo sobre los ADPIC no impide ni deber&aacute; impedir      que los Miembros adopten medidas para proteger la salud p&uacute;blica. En      consecuencia, al tiempo que reiteramos nuestro compromiso con el Acuerdo sobre      los ADPIC, afirmamos que dicho Acuerdo puede y deber&aacute; ser interpretado      y aplicado de una manera que apoye el derecho de los Miembros de la OMC de      proteger la salud p&uacute;blica y, en particular, de promover el acceso a      los medicamentos para todos. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#d">d</a></Sup></font><font size="1" color="#333333"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><sup><a name="#dpie"></a></sup></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333">Exenci&oacute;n      Bolar: por la que se permit&iacute;a a fabricantes de medicamentos gen&eacute;ricos      producir y/o importar y utilizar ciertas cantidades de un producto patentado      con el fin de realizar las pruebas necesarias para obtener la aprobaci&oacute;n      reglamentaria antes de la expiraci&oacute;n de una patente. Canad&aacute;      - Protecci&oacute;n mediante patente de los productos farmac&eacute;uticos,      WT/DS114/R, de 17 de marzo de 2000. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#e">e</a></Sup></font><font size="1" color="#333333"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><sup><a name="#epie"></a></sup></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333">      De algunos pa&iacute;ses en v&iacute;as de desarrollo. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#f">f</a></Sup></font><font size="1" color="#333333"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><a name="#fpie"></a></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333">Seg&uacute;n      el art&iacute;culo 29.1 del Acuerdo sobre los ADPIC: &ldquo;Los Miembros exigir&aacute;n      al solicitante de una patente que divulgue la invenci&oacute;n de manera suficientemente      clara y completa para que las personas capacitadas en la t&eacute;cnica de      que se trate puedan llevar a efecto la invenci&oacute;n, y podr&aacute;n exigir      que el solicitante indique la mejor manera de llevar a efecto la invenci&oacute;n      que conozca el inventor en la fecha de la presentaci&oacute;n de la solicitud      o, si se reivindica la prioridad, en la fecha de prioridad reivindicada en      la solicitud&rdquo;. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#g">g</a><a name="#gpie"></a></Sup>      FTO: Freedom to Operate. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#h">h</a><a name="#hpie"></a></Sup>      Esta metodolog&iacute;a tuvo una larga evoluci&oacute;n, comenz&oacute; como      un proyecto piloto de la OMS (2005), con la asistencia t&eacute;cnica de la      Oficina Europea de Patentes (EPO) y tuvo como objetivo desarrollar un m&eacute;todo      para la b&uacute;squeda de patentes de medicamentos esenciales en los pa&iacute;ses      en desarrollo. Posteriormente (2008), el PNUD conjuntamente con la OMS y EPO,      organizaron una consulta de expertos, que cont&oacute; con la participaci&oacute;n      de representantes de: oficinas de patentes, autoridades regulatorias de medicamentos,      instituciones de investigaciones y universidades, as&iacute; como organizaciones      de la sociedad civil, para proveer una asesor&iacute;a t&eacute;cnica de la      metodolog&iacute;a. Basado en el mencionado proyecto, la Oficina Regional      del Sureste de As&iacute;a y de la Regi&oacute;n Occidental del Pac&iacute;fico,      public&oacute; (2010) una breve gu&iacute;a para conducir las b&uacute;squedas      de patentes. </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#i">i</a></Sup></font><font size="1" color="#333333"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><sup><a name="#ipie"></a></sup></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333">International      non-proprietary names (INNs). </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="justify" ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333"><Sup><a href="#j">j</a></Sup></font><font size="1" color="#333333"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"><sup><a name="#jpie"></a></sup></font></font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1" color="#333333">Las      llamadas mara&ntilde;as de patentes (patents tickets). </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   align="center" >&nbsp;</p >   </font><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font size="+1" color="#006EC0"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1"><font size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><font color="#006EC0"></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font>      ]]></body>
<body><![CDATA[ ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Organización Mundial del Comercio</collab>
<source><![CDATA[Acuerdo sobre los aspectos de los derechos de propiedad intelectual relacionados con el comercio]]></source>
<year>1994</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organización Mundial del Comercio</collab>
<source><![CDATA[Declaración relativa al acuerdo sobre los ADPIC y la salud pública]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Doha ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Conferencia ministerial, IV período de sesiones]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Correa]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Repercusiones de la Declaración de Doha relativa al acuerdo sobre los ADPIC y la salud pública, economía de la salud y medicamentos. Serie EDM N° 12]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Velásquez]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Medicamentos genéricos y el Acuerdo de los ADPIC (TRIPS); medicamentos esenciales y política farmacéutica]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-name><![CDATA[OMS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mirza]]></surname>
<given-names><![CDATA[Z]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Access and information needs from a public health perspective. Access to medicines, patent information and freedom to operate]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Geneva ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Joint WHO, WIPO, WTO Technical Symposium]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Organización Mundial de la Salud^dOrganización Panamericana de la Salud</collab>
<source><![CDATA[Resolución CD45.R7 Acceso a los Medicamentos; 45to. Consejo Directivo; 56ta. Sesión del Comité Regional]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organización Panamericana de la Salud</collab>
<source><![CDATA[Guía para la implementación de estrategias de medicamentos genéricos en los países de América Latina y el Caribe como mecanismo para mejorar el acceso a los medicamentos (Documento No.3Serie técnica de medicamentos esenciales, políticas farmacéuticas)]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington,DC ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[OPS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mirza]]></surname>
<given-names><![CDATA[Z]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[WHO perspective on medicine patents and FTAs]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-name><![CDATA[WHO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organización Mundial de la Salud^dOrganización Mundial del Comercio</collab>
<source><![CDATA[Los acuerdos de la OMC y la Salud Pública: un estudio conjunto de la OMS y la Secretaría Conjunta de la OMC]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-name><![CDATA[OMS-OMC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organización Panamericana de la Salud</collab>
<source><![CDATA[El acceso a los medicamentos de alto costo en las Américas.Contextos, desafíos y perspectivas (Serie técnica No. 1Medicamentos esenciales, acceso e innovación).]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington,DC ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[OPS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lage Dávila]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Global pharmaceutical development and access: critical issues of ethics and equity]]></article-title>
<source><![CDATA[MEDICC review]]></source>
<year>2011</year>
<volume>13</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>16-22</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>World Health Organization/World Intellectual Property Organization/World Trade Organization</collab>
<source><![CDATA[Promoting access to medical technologies and innovation]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Intersections between public health ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[intellectual property and trade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>World Health Organization</collab>
<source><![CDATA[Pharmaceutical production and related technology transfer]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-name><![CDATA[WHO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<label>14</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Organización Mundial de la Salud</collab>
<source><![CDATA[Globalización y acceso a los medicamentos. Serie Economía de la salud y medicamentos, No. 07]]></source>
<year>2000</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<label>15</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>World Health Organization</collab>
<source><![CDATA[Local production for access to medical products: developing a framework to improve public health]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-name><![CDATA[World Health Organization]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<label>16</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>World Health Organization</collab>
<source><![CDATA[Local production of pharmaceuticals and related technology transfer in developing countries]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-name><![CDATA[World Health Organization]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<label>17</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kaplan]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Laing]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Local production of pharmaceuticals: industrial policy and access to medicines]]></source>
<year>2005</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<label>18</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>World Health Organization/United Nations Children's Fund/United Nations Programme on HIV/AIDS</collab>
<source><![CDATA[Global update on HIV treatment 2013: results, impact and opportunities]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-name><![CDATA[World Health Organization]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<label>19</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Medicine Patent Pool</collab>
<source><![CDATA[Estado de patentes de antirretrovirales]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<label>20</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>WIPO Re</collab>
<source><![CDATA[Search Data Base]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<label>21</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organización Mundial de la Propiedad Intelectual</collab>
<source><![CDATA[Guía de la OMPI para la utilización de la información de patentes]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-name><![CDATA[OMPI]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<label>22</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>Organización Mundial de la Propiedad Intelectual</collab>
<source><![CDATA[PatentScope, Búsqueda y CLIR]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-name><![CDATA[OMPI]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<label>23</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Organización Mundial de la Propiedad Intelectual</collab>
<source><![CDATA[Guía de Buenas Prácticas "Linking Innovation and Industrial Property"]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<label>24</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Organización Mundial de la Propiedad Intelectual</collab>
<source><![CDATA[Las patentes: fuente de información tecnológica]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<label>25</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ortiz]]></surname>
<given-names><![CDATA[I]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Escorsa]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Guía de buenas prácticas para la búsqueda de información en patentes]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<label>26</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>Academia Europea de Patentes</collab>
<source><![CDATA[Manual didáctico sobre patentes]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-name><![CDATA[AEP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<label>27</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Amin]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[How to conduct patent searches for medicines: a step-by-step guide]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[WHO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<label>28</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Milani]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Oh]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Methodology for patent searches on essential medicines in developing countries]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<label>29</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Infante]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Procedimiento para la vigilancia tecnológica en el ámbito universitario con el uso de las tecnologías de la web 2.0]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<label>30</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Arrebato-Agüero]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Diagnóstico integrado de la vigilancia tecnológica en organizaciones]]></article-title>
<source><![CDATA[Ingeniería Industrial]]></source>
<year>2011</year>
<volume>32</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>151-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<label>31</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Infante]]></surname>
<given-names><![CDATA[MB]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Abreu]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Infante]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Batista]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Vigilancia Tecnológica en una Universidad de Ciencias Técnicas]]></article-title>
<source><![CDATA[Ingeniería Industrial]]></source>
<year>2011</year>
<volume>1</volume>
<page-range>69-75</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<label>32</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Morcillo]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Vigilancia e inteligencia competitiva: fundamentos e implicaciones]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev Invest Gest Innov Tecnol]]></source>
<year>2003</year>
<volume>2</volume>
<numero>17</numero>
<issue>17</issue>
<page-range>2-10</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<label>33</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mignogna]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Competitive intelligence Internet]]></source>
<year>1997</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<label>34</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sánchez]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Herramientas de Software para la práctica de la inteligencia competitiva en la Empresa]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Triz XXI]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<label>35</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nosella]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Technological change and technology monitoring process: evidence from four Italian case studies]]></article-title>
<source><![CDATA[J Engin Technol Managm]]></source>
<year>2008</year>
<volume>25</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>321-37</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<label>36</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vázquez]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Informe APEI sobre vigilancia tecnológica]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Gijón ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Informe APEI 4]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<label>37</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Núñez]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Guía metodológica para el estudio de las necesidades de formación e información de los usuarios o lectores]]></article-title>
<source><![CDATA[ACIMED]]></source>
<year>1997</year>
<volume>5</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>32-51</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<label>38</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AFNOR]]></surname>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Surveillance services and implementation services for a surveillance system. French Standar]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[France ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[AFNOR]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<label>39</label><nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Gestión de la I+D+i: Sistema de Vigilancia Tecnológica e Inteligencia Competitiva. Norma Española]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNE-166000. AENOR]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<label>40</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[García]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Gestión y generación de conocimientos a partir de la información de patentes. Metodología]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<label>41</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[García]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Infante]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Metodología para la generación y gestión del conocimiento para proyectos de i+d+i vista desde sus factores críticos]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev Cubana Inform Cienc Salud]]></source>
<year>2014</year>
<volume>25</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>285-302</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
