<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0034-7507</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Cubana de Estomatología]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev Cubana Estomatol]]></abbrev-journal-title>
<issn>0034-7507</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Ciencias Médicas]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0034-75072014000200002</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Proporção divina em indivíduos oclusões classes I, II e III esqueléticas em radiografias cefalométricas laterais]]></article-title>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Proporción divina en pacientes con oclusión clases I, II y III esqueléticas en radiografías cefalométricas laterales]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Divine proportion in patients with skeletal occlusion classes I, II and III on lateral cephalometric radiographs]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tomaz Toniello]]></surname>
<given-names><![CDATA[Priscila]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Chicarelli da Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariliani]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vessoni Iwaki]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lilian Cristina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Arias Provenzano]]></surname>
<given-names><![CDATA[María Gisette]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mitsunari Takeshita]]></surname>
<given-names><![CDATA[Wilton]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Universidad Estatal de Maringá Departamento de Odontología ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brasil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2014</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2014</year>
</pub-date>
<volume>51</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>132</fpage>
<lpage>144</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0034-75072014000200002&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0034-75072014000200002&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0034-75072014000200002&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Introdução: o conceito inicial de beleza remete a um conjunto que engloba harmonia e equilíbrio das proporções faciais estabelecidas pelas estruturas esqueléticas, dentárias e de tecidos moles. Objetivo: o objetivo deste estudo foi analisara proporção divina em radiografias cefalométricas laterais de 93 indivíduos brasileiros adultos, acima de 18 anos, de ambos os gêneros, com classes I, II e III esqueléticas, não submetidos a tratamento ortodôntico, por meio do software de cefalometria "Aurea Ceph". Métodos: para análise estatística, foi aplicada a análise de variância ANOVA, teste Tukey e T de Studentem nível de significância de 5 %. Resultados: das sete razões estudadas, quando se avaliou as classes, evidenciou-se diferença estatisticamente significante entre a relação (N-Ena/V1S-DM16) nas classes I e III eas relações (A-Pog/V1-C1MS e A-Pog/V1S-MD16) nas classes II e III. Quando se comparou as razões nas diferentes classes em relação ao número áureo (1 618) houve diferença estatisticamente significante na classe I para as razões (N-Ena/V1S-DM16, V1S-C1MS/C1MS-DM16 e Ena-Me/AB); na classe II para as razões (A-Pog/V1-C1MS e A-Pog/V1S-MD16); e na classe III para as razões (N-Ena/V1S-DM16, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16 e Ena-Me/AB). Conclusões: de acordo com a metodologia empregada e os resultados obtidos, concluiu-se que das sete razões analisadas, a classe I apresentou três razões divinas, a classe II duas e a classe III quatro. O grupo classe II apresentou razões divinas com componente dentário e medidas verticais, sugerindo que a magnitude do erro sagital é importante no conceito da estética facial.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Introducción: el concepto inicial de la belleza se refiere a un conjunto con la armonía y el equilibrio de las proporciones faciales establecidos por el tejido óseo, dental y suave. Objetivo: el objetivo de este estudio fue analizar la divina proporción en las radiografías cefalométricas de 93 individuos brasileños adultos, de 18 años, de uno y otro géneros, con las clases I, II y III del esqueleto, y no sometidos a un tratamiento de ortodoncia por medio de software de cefalometría "Áurea Ceph". Métodos: el análisis estadístico se aplicó al análisis de varianza ANOVA, prueba de Tukey y prueba t de Student. El nivel de significación fue de 5 %. Resultados: de los siete ratios estudiados, hubo una diferencia estadísticamente significativa entre las proporciones al comparar las clases en (N-Ena/V1S-DM16) clases I y III y (A-Pog/V1-C1MS, A-Pog/V1S-MD16) clases II y III. Cuando se comparó con las proporciones en las diferentes clases en relación con el número de oro (1 618), hubo diferencia estadísticamente significativa en la clase I para las (N-Ena/V1S-DM16, razones V1S-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/AB), y en clase II de (A-Pog/V1-C1MS razones, A-Pog/V1S-MD16) y clase III para los (N-Ena/V1S-DM16 razones, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/AB). Conclusiones: de acuerdo con la metodología utilizada y los resultados obtenidos, se concluyó que en siete de las razones expuestas, la clase que tenía tres razones áureas se observó en dos y cuatro, clase II a clase III. El grupo de clase II fueron razones áureas con componente dental y horizontal, lo que sugiere que la magnitud del error es importante en el concepto de estética facial sagital. El grupo de clase II fueron razones áureas con componente dental y medidas verticales, y también sugiere que la magnitud del error es importante en el concepto de estética facial sagital.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Introduction: the original concept of beauty refers to a set of harmony and balance features determined by bone, dental and soft tissue. Objective: the purpose of this study was to analyze divine proportion as reflected on cephalometric radiographs of 93 Brazilian subjects of both sexes aged 18 with skeletal classes I, II and III, not undergoing orthodontic treatment. The analysis was based on cephalometric software "Aurea Ceph". Methods: statistical analysis was performed with ANOVA, Tukey's test and Student's t test. The significance level was 5 %. Results: the seven ratios studied showed a statistically significant difference between proportions when comparing (N-Ena/V1S-DM16) classes I and III, and (A-Pog/V1-C1MS, A-Pog/V1S-MD16) classes II and III. When proportions in the different classes were compared with the golden number (1 618), a statistically significant difference was found in class I for (N-Ena/V1S-DM16, V1S-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/AB), in class II for (A-Pog/V1-C1MS, A-Pog/V1S-MD16) and in class III for (N-Ena/V1S-DM16, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/AB). Conclusions: based on the methodology used and the results obtained, it was concluded that in seven of the ratios presented, the class with three golden ratios was found in two and four, class II to class III. The class II group were golden ratios with a dental and horizontal component, suggesting that the magnitude of the error is relevant to the concept of sagittal facial aesthetics. The class II group were golden ratios with a dental component and vertical measurements, also suggesting that the magnitude of the error is relevant to the concept of sagittal facial aesthetics.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[proporção áurea]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[proporção divina]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[cefalometria]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[estrutura craniofacial]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[radiografia cefalométrica lateral]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[proporción áurea]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[proporción divina]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[cefalometría]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[estructura craneofacial]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[radiografía lateral cefalométrica]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[golden proportion]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[divine proportion]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[cephalometry]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[craniofacial structure]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[lateral cephalometric radiograph]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <p align="right"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>ART&Iacute;CULO    ORIGINAL </B></font></p>     <p align="right">&nbsp;</p> <B>      <p> </p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="4">Propor&ccedil;&atilde;o    divina em indiv&iacute;duos oclus&otilde;es classes I, II e III esquel&eacute;ticas    em radiografias cefalom&eacute;tricas laterais </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">Proporci&oacute;n    divina en pacientes con oclusi&oacute;n clases I, II y III esquel&eacute;ticas    en radiograf&iacute;as cefalom&eacute;tricas laterales </font></p>     <p>&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">Divine proportion    in patients with skeletal occlusion classes I, II and III on lateral cephalometric    radiographs</font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Dra. Priscila Tomaz    Toniello,<SUP> </SUP>Dra.<SUP> </SUP>Mariliani Chicarelli da Silva, Dra. Lilian    Cristina Vessoni Iwaki, MSc. Mar&iacute;a Gisette Arias Provenzano, Dr. C. Wilton    Mitsunari Takeshita</font></p> </B>      <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Departamento de    Odontolog&iacute;a de la Universidad Estatal de Maring&aacute; UEM, Brasil.    </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p> <hr>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>RESUMO</B> </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Introdu&ccedil;&atilde;o:</b>    o conceito inicial de beleza remete a um conjunto que engloba harmonia e equil&iacute;brio    das propor&ccedil;&otilde;es faciais estabelecidas pelas estruturas esquel&eacute;ticas,    dent&aacute;rias e de tecidos moles.     <br>   <b>Objetivo:</b> o objetivo deste estudo foi analisara propor&ccedil;&atilde;o    divina em radiografias cefalom&eacute;tricas laterais de 93 indiv&iacute;duos    brasileiros adultos, acima de 18 anos, de ambos os g&ecirc;neros, com classes    I, II e III esquel&eacute;ticas, n&atilde;o submetidos a tratamento ortod&ocirc;ntico,    por meio do <I>software</I> de cefalometria &quot;Aurea Ceph&quot;.     <br>   <b>M&eacute;todos:</b> para an&aacute;lise estat&iacute;stica, foi aplicada    a an&aacute;lise de vari&acirc;ncia ANOVA, teste Tukey e T de Studentem n&iacute;vel    de signific&acirc;ncia de 5 %.     <br>   <b>Resultados:</b> das sete raz&otilde;es estudadas, quando se avaliou as classes,    evidenciou-se diferen&ccedil;a estatisticamente significante entre a rela&ccedil;&atilde;o    (N-Ena/V1S-DM16) nas classes I e III eas rela&ccedil;&otilde;es (A-Pog/V1-C1MS    e A-Pog/V1S-MD16) nas classes II e III. Quando se comparou as raz&otilde;es    nas diferentes classes em rela&ccedil;&atilde;o ao n&uacute;mero &aacute;ureo    (1 618) houve diferen&ccedil;a estatisticamente significante na classe I para    as raz&otilde;es (N-Ena/V1S-DM16, V1S-C1MS/C1MS-DM16 e Ena-Me/AB); na classe    II para as raz&otilde;es (A-Pog/V1-C1MS e A-Pog/V1S-MD16); e na classe III para    as raz&otilde;es (N-Ena/V1S-DM16, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16 e Ena-Me/AB).        <br>   <b>Conclus&otilde;es:</b> de acordo com a metodologia empregada e os resultados    obtidos, concluiu-se que das sete raz&otilde;es analisadas, a classe I apresentou    tr&ecirc;s raz&otilde;es divinas, a classe II duas e a classe III quatro. O    grupo classe II apresentou raz&otilde;es divinas com componente dent&aacute;rio    e medidas verticais, sugerindo que a magnitude do erro sagital &eacute; importante    no conceito da est&eacute;tica facial. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><I>Palavras    chave:</I></B> propor&ccedil;&atilde;o &aacute;urea, propor&ccedil;&atilde;o    divina, cefalometria, estrutura craniofacial, radiografia cefalom&eacute;trica    lateral. </font></p> <hr>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>RESUMEN</B>    </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Introducci&oacute;n:    </b>el concepto inicial de la belleza se refiere a un conjunto con la armon&iacute;a    y el equilibrio de las proporciones faciales establecidos por el tejido &oacute;seo,    dental y suave.     <br>   <b>Objetivo: </b>el objetivo de este estudio fue analizar la divina proporci&oacute;n    en las radiograf&iacute;as cefalom&eacute;tricas de 93 individuos brasile&ntilde;os    adultos, de 18 a&ntilde;os, de uno y otro g&eacute;neros, con las clases I,    II y III del esqueleto, y no sometidos a un tratamiento de ortodoncia por medio    de <I>software </I>de cefalometr&iacute;a &quot;&Aacute;urea Ceph&quot;.     <br>   <b>M&eacute;todos: </b>el an&aacute;lisis estad&iacute;stico se aplic&oacute;    al an&aacute;lisis de varianza ANOVA, prueba de Tukey y prueba t de Student.    El nivel de significaci&oacute;n fue de 5 %.     <br>   <b>Resultados:</b> de los siete ratios estudiados, hubo una diferencia estad&iacute;sticamente    significativa entre las proporciones al comparar las clases en (N-Ena/V1S-DM16)    clases I y III y (A-Pog/V1-C1MS, A-Pog/V1S-MD16) clases II y III. Cuando se    compar&oacute; con las proporciones en las diferentes clases en relaci&oacute;n    con el n&uacute;mero de oro (1 618), hubo diferencia estad&iacute;sticamente    significativa en la clase I para las (N-Ena/V1S-DM16, razones V1S-C1MS/C1MS-DM16,    Ena-Me/AB), y en clase II de (A-Pog/V1-C1MS razones, A-Pog/V1S-MD16) y clase    III para los (N-Ena/V1S-DM16 razones, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16,    Ena-Me/AB).     <br>   <b>Conclusiones: </b>de acuerdo con la metodolog&iacute;a utilizada y los resultados    obtenidos, se concluy&oacute; que en siete de las razones expuestas, la clase    que ten&iacute;a tres razones &aacute;ureas se observ&oacute; en dos y cuatro,    clase II a clase III. El grupo de clase II fueron razones &aacute;ureas con    componente dental y horizontal, lo que sugiere que la magnitud del error es    importante en el concepto de est&eacute;tica facial sagital. El grupo de clase    II fueron razones &aacute;ureas con componente dental y medidas verticales,    y tambi&eacute;n sugiere que la magnitud del error es importante en el concepto    de est&eacute;tica facial sagital. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>Palabras clave:</B><I>    </I>proporci&oacute;n &aacute;urea, proporci&oacute;n divina, cefalometr&iacute;a,    estructura craneofacial, radiograf&iacute;a lateral cefalom&eacute;trica. </font></p> <hr>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>ABSTRACT</B>    </font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Introduction:</b>    the original concept of beauty refers to a set of harmony and balance features    determined by bone, dental and soft tissue.     ]]></body>
<body><![CDATA[<br>   <b>Objective:</b> the purpose of this study was to analyze divine proportion    as reflected on cephalometric radiographs of 93 Brazilian subjects of both sexes    aged 18 with skeletal classes I, II and III, not undergoing orthodontic treatment.    The analysis was based on cephalometric software &quot;Aurea Ceph&quot;.     <br>   <b>Methods:</b> statistical analysis was performed with ANOVA, Tukey's test    and Student's t test. The significance level was 5 %.     <br>   <b>Results:</b> the seven ratios studied showed a statistically significant    difference between proportions when comparing (N-Ena/V1S-DM16) classes I and    III, and (A-Pog/V1-C1MS, A-Pog/V1S-MD16) classes II and III. When proportions    in the different classes were compared with the golden number (1 618), a statistically    significant difference was found in class I for (N-Ena/V1S-DM16, V1S-C1MS/C1MS-DM16,    Ena-Me/AB), in class II for (A-Pog/V1-C1MS, A-Pog/V1S-MD16) and in class III    for (N-Ena/V1S-DM16, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/AB).     <br>   <b>Conclusions: </b> based on the methodology used and the results obtained,    it was concluded that in seven of the ratios presented, the class with three    golden ratios was found in two and four, class II to class III. The class II    group were golden ratios with a dental and horizontal component, suggesting    that the magnitude of the error is relevant to the concept of sagittal facial    aesthetics. The class II group were golden ratios with a dental component and    vertical measurements, also suggesting that the magnitude of the error is relevant    to the concept of sagittal facial aesthetics.</font></p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Key words: </b>golden    proportion, divine proportion, cephalometry, craniofacial structure, lateral    cephalometric radiograph.</font></p>     <p></p> <hr>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><font size="3">INTRODU&Ccedil;&Atilde;O</font></B>    </font></p>     <p> </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Desde a antiguidade,    a beleza e a harmonia facial atraem o ser humano<SUP>1,2 </SUP>e despertam interesse    em muitos artistas, fil&oacute;sofos e estudiosos, sendo o belo intimamente    relacionado &agrave; proporcionalidade.<SUP>3,4 </SUP>Em conjunto com a sociedade    que cultua e exige beleza, a Odontologia Contempor&acirc;nea caminha ligada    com a arte, na exalta&ccedil;&atilde;o do sorriso e da beleza da face, buscandorestaurar    a harmonia facial de um indiv&iacute;duo, restabelecer a fun&ccedil;&atilde;o    mastigat&oacute;ria e impedir a progress&atilde;o de uma anormalidade.<SUP>5-7</SUP>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">No entanto, esse    conceito de beleza &eacute; subjetivo e baseado na percep&ccedil;&atilde;o da    popula&ccedil;&atilde;o de um pa&iacute;s, cultura, m&iacute;dia, idade,g&ecirc;nero    e religi&atilde;o<SUP>8</SUP>, ficando uma pergunta a ser respondida: existem    medidas para se determinar o grau de beleza de uma face? </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Na busca de relacionar    o belo observado na natureza, o fil&oacute;sofo Pit&aacute;goras descreveuas    &#171;propor&ccedil;&otilde;es &aacute;ureas&#187; ou &#171;propor&ccedil;&otilde;es    divinas&#187;<SUP>9</SUP>, cujo conceitosugere que tudo que existe na natureza    relaciona-se matematicamente na propor&ccedil;&atilde;o de 1:1,618.<SUP>5</SUP>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ricketts<SUP>10,11    </SUP>demonstrou a ocorr&ecirc;ncia de propor&ccedil;&otilde;es &aacute;ureas    ou divinas em tra&ccedil;ados cefalom&eacute;tricos, no qualo padr&atilde;o    de crescimento mandibular apresenta-se em espiral logar&iacute;tmica a estas    propor&ccedil;&otilde;esa partir de pontos cefalom&eacute;tricos, condi&ccedil;&atilde;o    que repercute no ter&ccedil;o inferior da face e representa um aspecto de forte    impactona est&eacute;tica facial de um indiv&iacute;duo.<SUP>12 </SUP> </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Considerando que    faces belas apresentam os valores das propor&ccedil;&otilde;es medidas, mais    pr&oacute;ximas &agrave; propor&ccedil;&atilde;o divina (1,618:1) e que, at&eacute;    onde se sabe, existem poucos trabalhos na literatura que avaliaram pacientes    com oclus&otilde;es classes I, II e III esquel&eacute;ticas relacionados a medidas    em propor&ccedil;&atilde;o divina no esqueleto craniofacial, oobjetivo deste    estudo foi analisar a rela&ccedil;&atilde;oentre o equil&iacute;brio das propor&ccedil;&otilde;es    faciais e as propor&ccedil;&otilde;es divinas em pacientes com oclus&otilde;es    classes I, II e III esquel&eacute;ticas que n&atilde;o foram submetidos a tratamento    ortod&ocirc;ntico e/ou cir&uacute;rgico. </font></p>     <p>&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p> </p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><font size="3">M&Eacute;TODOS</font></B>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> O projeto foi    aprovadopelo Comit&ecirc; Permanente de &Eacute;tica em Pesquisa envolvendo    seres humanos da Universidade Estadual de Maring&aacute;/UEM (parecer No. 322/2011).    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Para a realiza&ccedil;&atilde;o    desta pesquisa, foram utilizadas radiografias cefalom&eacute;tricas laterais    de 93 indiv&iacute;duos brasileiros adultos, pertences ao arquivo das Disciplinas    de Radiologia e Estomatologia da UEM, no ano de 2011. Os crit&eacute;rios de    inclus&atilde;o da amostra foram: 1) radiografias estritamente realizadas no    aparelho pertencente &agrave; Cl&iacute;nica Odontol&oacute;gica da UEM, modelo    Orthoralix 9200 GENDEX (Dentsply<SUP>&#174;</SUP>, Des Plainnes, USA), com cefalostato    acoplado; 2) pacientes classes I, II e III esquel&eacute;ticas classificados,    por um &uacute;nico examinador, por meio da realiza&ccedil;&atilde;o de cefalograma    manual seguindo par&acirc;metro de &#171;Wits&#187;<SUP>13,14</SUP> e ANB;<SUP>13,14</SUP>    3) indiv&iacute;duos na faixa et&aacute;ria acima de 18 anos, de ambos os g&ecirc;neros;    4) aus&ecirc;ncia de outras deformidades cr&acirc;nios-faciais, s&iacute;ndromes    ou fissuras palatais. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Foram exclu&iacute;dos    os pacientes que j&aacute; haviam iniciado ou realizado tratamento ortod&ocirc;ntico    ou que tivessem sido submetidos &agrave; cirurgiaortogn&aacute;tica. Ao contr&aacute;rio    de alguns estudos, a amostra foi selecionada sem avalia&ccedil;&atilde;oda beleza    do indiv&iacute;duo. </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ap&oacute;s serem    selecionadas,as radiografias foram digitalizadas em<I>scanner</I> com leitor    de transpar&ecirc;ncia da marca HP Scanjet G4050 (Hewlett Packard, Washington,    USA), com resolu&ccedil;&atilde;o &oacute;ptica de digitaliza&ccedil;&atilde;o    de at&eacute; 4800 <I>d.p.i.</I>, todas capturadas com resolu&ccedil;&atilde;o    fixa de 300 <I>d.p.i.</I>e arquivadas em formato TIFF. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Para realiza&ccedil;&atilde;o    dos tra&ccedil;ados cefalom&eacute;tricos, utilizou-seo programa &#171;Aurea    Ceph&#187; vers&atilde;o final 3.0 (S&atilde;o Jos&eacute; dos Campos, S&atilde;o    Paulo, Brasil) que foi desenvolvido emplataforma Delphi 7.0 com linguagem <I>Pascal</I>.    Este programa oferece recursos que favorecem a localiza&ccedil;&atilde;o dos    pontos cefalom&eacute;tricos, como: maior ou menor luminosidade,maior ou menor    contraste, realce de bordas, aumento ou diminui&ccedil;&atilde;odo tamanho da    imagem total ou zoom<I> </I>em regi&otilde;es de interesse. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">O programa utiliza-se    de raz&otilde;es em propor&ccedil;&atilde;o divina, baseadas nos estudos de    <I>Gil </I>&amp; <I>Medici Filho</I>,<SUP>15</SUP> <I>Ono</I> et al<SUP>3</SUP>    e <I>Takeshita</I> et al,<SUP>13</SUP> sendo que todos os pontos (<FONT  COLOR="#1f497d"><a href="#f1">Fig. 1</a></FONT>), fatores e raz&otilde;es (<FONT COLOR="#1f497d"><a href="#F2">Fig.    2</a></FONT>) por eles, serviram como base para a realiza&ccedil;&atilde;o deste    estudo. Estes correspondem a seis fatores com medidas verticais e sete fatores    com medidas horizontais, no qual a rela&ccedil;&atilde;o entre eles proporcionousete    raz&otilde;es em propor&ccedil;&atilde;o divina (<FONT  COLOR="#1f497d"><a href="#t1">tabela 1</a></FONT>). </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="/img/revistas/est/v51n2/f0102214.jpg" width="374" height="477"><a name="f1"></a></p>     <p>&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="/img/revistas/est/v51n2/f0202214.jpg" width="571" height="396"><a name="F2"></a>    <br> </p>     <p align="center">&nbsp; </p>     <p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="/img/revistas/est/v51n2/t0102214.gif" width="524" height="384"><a name="t1"></a></p>     <p align="center">&nbsp;</p>     <p align="center">&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Para diminuir o    erro de leitura, todas as dist&acirc;ncias foram mensuradas duas vezes, com    intervalo de 15 dias entre a primeira e a segunda medi&ccedil;&atilde;o, por    um avaliador calibrado, sendo utilizadasas m&eacute;dias das duas mensura&ccedil;&otilde;es.    </font></p>     <p> </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Tendo-se obtido    as raz&otilde;es e valores, estes foram submetidos &agrave; an&aacute;lise estat&iacute;stica.    Aplicou-se a an&aacute;lise de vari&acirc;ncia ANOVA, com n&iacute;vel de signific&acirc;ncia    de 5 % para verificar se havia diferen&ccedil;a no valor m&eacute;dio das raz&otilde;es    entre os grupos. O teste de Tukeyfoi realizado para detectar qual grupo era    diferente. O teste Tde Student,tamb&eacute;m com n&iacute;vel de signific&acirc;ncia    de 5 %, foi utilizado para comparar as m&eacute;dias das raz&otilde;es das classes    I, II e III testando a hip&oacute;tese de que a m&eacute;dia de cada raz&atilde;o    em cada grupo era 1,618033. </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><font size="3">RESULTADOS</font></B>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Na an&aacute;lise    dos resultados, comparando-se as raz&otilde;es das classes I, II e III, observou-se    que houve diferen&ccedil;a estatisticamente significante em n&iacute;vel de    5 % somente na classe II para (N-Ena/V1S-DM16,A-Pog/V1S-C1MS,A-Pog/V1S-DM16)    (<FONT  COLOR="#1f497d"><a href="#f3">Fig. 3</a> </FONT>e <FONT  COLOR="#1f497d"><a href="/img/revistas/est/v51n2/t0202214.gif">tabela 2</a></FONT>). </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p align="center"><img src="/img/revistas/est/v51n2/f0302214.jpg" width="570" height="548"><a name="f3"></a></p>     <p align="center">&nbsp;</p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p align="center">&nbsp;</p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">E a <FONT COLOR="#1f497d">tabela    3</FONT> apresentam a m&eacute;dia, desvio padr&atilde;o e o resultado do teste    t de Student de cada grupo para cada uma das raz&otilde;es estudadas, comparando    as classes I, II e III com o n&uacute;mero &aacute;ureo 1 618. Observou-se que    a classe I n&atilde;o apresenta diferen&ccedil;a estat&iacute;stica com o n&uacute;mero    &aacute;ureo em tr&ecirc;sraz&otilde;es (N-Ena/V1S-DM16, V1S-C1MS/C1MS-DM16,    Ena-Me/AB); a classe II em duasraz&otilde;es (A-Pog/V1S-C1MS,A-Pog/V1S-DM16);    e a classe III em quatroraz&otilde;es (N-Ena/V1S-DM16, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16,    Ena-Me/AB) (<FONT  COLOR="#1f497d"><a href="/img/revistas/est/v51n2/f0402214.jpg">Fig. 4</a> </FONT>e <font color="#0000FF"><a href="/img/revistas/est/v51n2/t0302214.gif">tabela    3</a></font>). </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><font size="3">DISCUSS&Atilde;O</font></B>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A beleza &eacute;    o fen&ocirc;meno de experimentar prazer por meio da percep&ccedil;&atilde;o    de equilibrio,<SUP>16</SUP> e esta beleza e harmonia da face sofrem influ&ecirc;ncia    direta da propor&ccedil;&atilde;o entre os ter&ccedil;os faciais.<SUP>3 </SUP>Segundo    Yosh,<SUP>4</SUP> a propor&ccedil;&atilde;o idealest&aacute; diretamente relacionada    &agrave; propor&ccedil;&atilde;o divina, e esta &eacute;de 1 618, estando os    indiv&iacute;duos propensos a desenvolv&ecirc;-la, uma vez que &eacute; extremamente    ben&eacute;fica tanto para o fator est&eacute;tico quanto para o fatorfisiol&oacute;gico.    Por&eacute;m, nem sempre isso ocorre, pois h&aacute; muitos tipos de varia&ccedil;&otilde;es    determinadas pela gen&eacute;tica e pela influ&ecirc;ncia do meio.<SUP>1,4 </SUP>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">O estudo de uma    medida padr&atilde;o, independente de padr&otilde;es raciais ou de g&ecirc;nero,    &eacute; importante para servir de base &agrave; realiza&ccedil;&atilde;o de    tratamentos cir&uacute;rgicos ou ortod&ocirc;nticos e uma destas propostas &eacute;    a propor&ccedil;&atilde;o divina, tendo em vista que,se for poss&iacute;vel    estabelecer um padr&atilde;o universal para a beleza facial,ser&aacute; poss&iacute;vel    simplificar o diagn&oacute;stico e tratamento de desarmonias faciais ou anomalias    esquel&eacute;ticas. </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A habilidade de    alterar a forma dent&aacute;ria ou facial, modificar o seucrescimento, seja    por meio da ortodontia seja por cirurgiaortogn&aacute;tica, requer a compreens&atilde;o    da beleza facial, incluindo a avalia&ccedil;&atilde;o est&eacute;tica, as propor&ccedil;&otilde;es    e simetria.<SUP>17,18</SUP> </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Diante dos par&acirc;metros    que a cefalometria oferece para o diagn&oacute;stico e planejamento na ortodontia    e cirurgiaortogn&aacute;tica, este estudo analisou a propor&ccedil;&atilde;o    divina dos ter&ccedil;os inferior, m&eacute;dio e superior da face em radiografias    cefalom&eacute;tricas laterais em indiv&iacute;duos adultos com classes I, II    e III esquel&eacute;ticas que n&atilde;o foram submetidos a tratamento ortod&ocirc;ntico    e/ou cir&uacute;rgico. Para tanto, a metodologia foi baseada em estudos cefalom&eacute;tricos    anteriores relacionados &agrave; propor&ccedil;&atilde;o divina.<SUP>3,13</SUP>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ao se analisar    as m&eacute;dias das propor&ccedil;&otilde;es nas sete raz&otilde;es e nos tr&ecirc;s    grupos de clases I, II e III, observou-se que ela variou de 1,370 na raz&atilde;o    (A-Pog/Ena-AA)a 1,855 na raz&atilde;o (A-PoG/V1-C1MS), ambas na classe III.    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Quando se comparou    as sete raz&otilde;es dos tr&ecirc;s grupos de classes I, II e III,constatou-se    que n&atilde;o h&aacute; diferen&ccedil;a estatisticamente significante entre    as classes I e II em cinco raz&otilde;es (A-Pog/Ena-AA, A-Pog/V1S-DM16, Ena-Enp/V1S-C1MS,    V1MS-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/A-B); entre as classes II e III em quatro raz&otilde;es    (A-Pog/Ena-AA, Ena-Enp/V1S-C1MS, V1MS-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/A-B). Entre as    classes I e III todas foram semelhantes, n&atilde;o existindo diferen&ccedil;a    estatisticamentesignificante (<FONT  COLOR="#1f497d"><a href="/img/revistas/est/v51n2/f0302214.jpg">Fig. 3</a></FONT>). </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Este &uacute;ltimo    achado, pode ser explicado pelo estudo de Johnston et al<SUP>19 </SUP>que apontaram    os indiv&iacute;duos com classe I como mais atrativos, seguidos sequencialmente    porclasses III eII. Nesse sentido, o grupo classe II apresentou maior discrep&acirc;ncia    de propor&ccedil;&otilde;es divinas, com menos raz&otilde;es em compara&ccedil;&atilde;o    ao n&uacute;mero &aacute;ureo e com diferen&ccedil;a significante em rela&ccedil;&atilde;o    ao grupo classe I (N-Ena/V1S-DM16,A-Pog/V1S-C1MS) e classe III (N-Ena/V1S-DM16,    A-Pog/V1S-C1MS,A-Pog/V1S-DM16). Entretanto, o resultado encontrado n&atilde;o    &eacute;justificado se for comparado ao trabalho de Kuroda et al,<SUP>8</SUP>    que observaram que os japoneses consideram mais atrativo o perfil com uma ligeira    retrus&atilde;o mandibular. Por conseguinte, embora a classe II,neste estudo,    esteja mais distante do n&uacute;mero &aacute;ureo, &eacute; inadequado considerar    que esta classifica&ccedil;&atilde;o descrimine a est&eacute;tica em rela&ccedil;&atilde;o    &agrave;s demais classes I e III. Essas diferen&ccedil;as entre os estudos confirmam    que amostras com etnias diferentes devem ser consideradas na agradabilidadefacial.<SUP>20,21    </SUP> </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ao considerar o    n&uacute;mero &aacute;ureo 1,618 nas raz&otilde;es testadas, observou-se que    n&atilde;o houve diferen&ccedil;as significantes na classe I em tr&ecirc;s raz&otilde;es    (N-Ena/V1S-DM16, V1S-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/AB); na classe II, em duas raz&otilde;es    (A-Pog/V1S-C1MS,A-Pog/V1S-DM16) e,na classe III, em quatro raz&otilde;es (N-Ena/V1S-DM16,    Ena-Enp/V1S-C1MS, V1S-C1MS/C1MS-DM16, Ena-Me/AB) (<FONT COLOR="#1f497d"><a href="/img/revistas/est/v51n2/f0402214.jpg">Fig.    4</a> </FONT>e <FONT  COLOR="#1f497d"><a href="/img/revistas/est/v51n2/t0202214.gif">tabela 2</a></FONT>). Esse achado contrariou    o esperado, pois se supunha que a classe I esquel&eacute;tica apresentasse raz&otilde;es    mais pr&oacute;ximas ao n&uacute;mero &aacute;ureo, diante de um crescimento    aparentemente mais harm&ocirc;nico e equilibrado, tanto em sentido vertical    pela raz&atilde;o (Ena-Me/A-B), quanto em sentido horizontal verificada por    (V1S-C1MS/C1MS-DM16). Al&eacute;m disso, esse resultado difere do encontrado    por Ono et al.<SUP>3</SUP> que estudaramoito raz&otilde;es esquel&eacute;ticas    faciais, nas quaisregistraram quatro raz&otilde;es divinas no grupo mesofacial,    portanto, classe I. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Outros estudos,    como de Jahanbinet al,<SUP>16</SUP> observaram que os perfis aceit&aacute;veis    de estudantes mostraram que nenhuma das propor&ccedil;&otilde;es dos perfis    estudados teve a m&eacute;dia de 1 618, mas os indiv&iacute;duos que apresentaram    maiores escores na est&eacute;tica tinham m&eacute;dias mais pr&oacute;ximas    da propor&ccedil;&atilde;o divina, o que permitiu aos autores sugerirem que    a percep&ccedil;&atilde;o da beleza &eacute; influenciada pelas propor&ccedil;&otilde;es    divinas.<SUP>16 </SUP><I>Kiekens</I> et al.<SUP>22 </SUP>atestaram que, das    19 propor&ccedil;&otilde;es estudadas em rostos de adolescentes, apenas quatrotiveram    uma correla&ccedil;&atilde;o negativa significativa, indicando que os belos    apresentaram menos desvios do padr&atilde;o ouro. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Ricketts</I><SUP>11    </SUP>realizou um estudo com 30 indiv&iacute;duos de origem peruana, dotados    de oclus&otilde;es ideais e encontrou oito rela&ccedil;&otilde;es de proporcionalidade    divina. <I>Amoric</I><SUP>1 </SUP>tamb&eacute;m comprovou em suas amostras a    exist&ecirc;ncia de propor&ccedil;&otilde;es divinas na face, contrariando os    resultados de <I>Paganiniet et </I>al<SUP>23 </SUP>que n&atilde;o foram estatisticamente    significante para a hip&oacute;tese de ocorr&ecirc;ncia de propor&ccedil;&otilde;es    divinas na face. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Backer&amp;    Woods</I><SUP>24</SUP> n&atilde;o observaram correla&ccedil;&atilde;o entre    as mudan&ccedil;as faciais feitas na cirurgia ortogn&aacute;ticacom as propor&ccedil;&otilde;es    divinas. Assim, a propor&ccedil;&atilde;o divina, para os autores, pode ser    usada, mas em conjunto com outros m&eacute;todos de avalia&ccedil;&atilde;o    cefalom&eacute;trica e facial. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Segundo Brum</I>    et al<SUP>5</SUP> e <I>Takeshita</I> et al<SUP>13</SUP> o estudo das propor&ccedil;&otilde;es    divinas pode se basear na avalia&ccedil;&atilde;o de medidas verticais e horizontais.    Neste estudo, ao analisar algumas raz&otilde;es estudadas com o n&uacute;mero    &aacute;ureo, observou-se que, na raz&atilde;o (N-Ena/V1S-DM16), asclasses I    e III n&atilde;o diferiram de forma significante, sendo que os valores m&eacute;dios    da classe I mais se aproximaram do n&uacute;mero &aacute;ureo. Esse resultado    est&aacute; condizente ao de <I>Takeshita</I> et al<SUP>13 </SUP>cujos resultados    foram significantespara a classe II, mas consideraram que o tratamento ortod&ocirc;ntico    para esses valores s&atilde;o favor&aacute;veis, tendo em vista que esta dist&acirc;ncia    horizontal na regi&atilde;o dent&aacute;ria pode sofrer maior movimenta&ccedil;&atilde;o    ortod&ocirc;ntica, concordando com as afirma&ccedil;&otilde;es de <I>Brum </I>et    al.<SUP>5</SUP> </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>J&aacute;</I>,    na raz&atilde;o (A-Pog/Ena-AA), asclasses I, II e III diferiram de forma significante,    embora os valores da classe II tenham sido mais pr&oacute;ximos do &aacute;ureo    e o valor da classe III mais distante. Os resultados observados para a classe    II est&atilde;o de acordo com os de <I>Takeshita</I> et al,<SUP>13</SUP> que    mencionaram a interven&ccedil;&atilde;o do ortodontista nessa raz&atilde;o com    diferen&ccedil;a estatisticamente de forma desfavor&aacute;vel. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">No caso da raz&atilde;o    (A-Pog/V1S-MD16), em rela&ccedil;&atilde;o ao n&uacute;mero &aacute;ureo, asclasses    I e III discordaram de forma estatisticamente significante e a classe II n&atilde;o    diferiu, portanto se aproximando mais do n&uacute;mero &aacute;ureo enquanto    a III mais se distanciou. Como s&atilde;o fatores de medidas horizontais contidos    na maxila e sofrem varia&ccedil;&otilde;es diretamente de desordens oclusais,    variando com a rela&ccedil;&atilde;o de retrus&atilde;o da mand&iacute;bula    em rela&ccedil;&atilde;o &agrave; maxila, podem, por meio deuma interven&ccedil;&atilde;o    ortod&ocirc;ntica, serem estas raz&otilde;es aproximadas do n&uacute;mero &aacute;ureo.    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">As propor&ccedil;&otilde;es    divinas(Ena-Enp/V1S-C1MS e V1S-C1MS/C1MS-DM16), al&eacute;m de apresentarem    medidas horizontais, apresentam pontos em dentes que facilmente podem ser modificados    pelo tratamento ortod&ocirc;ntico e, com isso, quando se realizou neste trabalho    a avalia&ccedil;&atilde;o dos grupos em pacientes n&atilde;o submetidos &agrave;    Ortodontia, a classe II apresentou menos raz&otilde;es em propor&ccedil;&otilde;es    divinas, haja vista que o posicionamento dent&aacute;rio mais vestibularizado    ou lingualizadoencontrados nas subdivis&otilde;es desta classe contribuem para    o distanciamento do n&uacute;mero &aacute;ureo.<SUP>5,13</SUP> </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Em contrapartida,    <I>Takeshita</I> et al<SUP>13 </SUP>observaram que a raz&atilde;o (Ena-Me/A-B)    foi diferente estatisticamente do n&uacute;mero &aacute;ureo em pacientes classe    II, sendo que na presente pesquisa o valor encontrado mais pr&oacute;ximo do    n&uacute;mero &aacute;ureo foi o daclasse III e o mais distante o da classe    II. Essa raz&atilde;o est&aacute; relacionada com a dist&acirc;ncia intermaxilar    que pouco pode ser modificada pela ortodontia, cujo crescimento mandibular &eacute;    um dos grandes fatores respons&aacute;veis pela modifica&ccedil;&atilde;o das    dist&acirc;ncias verticais.<SUP>25</SUP> </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Scolozziet </I>al,<SUP>26</SUP>    analisando a propor&ccedil;&atilde;o divina em pacientes submetidos &agrave;    tratamento cir&uacute;rgico, observaram que, em todos os casos, as propor&ccedil;&otilde;es    faciais analisadas n&atilde;o alteraram significativamente, exceto para a propor&ccedil;&otilde;es    no ter&ccedil;o inferior da face que se moveu significativamente para pr&oacute;ximo    de 1 618, o que demonstrou o ter&ccedil;o inferior da face estar intimamente    relacionada aos resultados finais p&oacute;s tratamento cir&uacute;rgico para    a divina propor&ccedil;&atilde;o facial, por&eacute;m deve ser levado em considera&ccedil;&atilde;o    par&acirc;metros como idade, g&ecirc;nero, tipo de deformidade e tipo de cirurgiaortogn&aacute;tica,    corraborando com o presente manuscrito, cujas maiores varia&ccedil;&otilde;es    ocorreram em medidas neste ter&ccedil;o da face. </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Johnston</I>    et al<SUP>18</SUP> estudaram o perfil de pacientes normais, com ter&ccedil;os    m&eacute;dios reduzidos e ter&ccedil;os m&eacute;dios alongados, e constataram    que as imagens com os ter&ccedil;os m&eacute;dios reduzidos foram consideradas    mais atraentes e julgadas como n&atilde;o necessitando de tratamento em compara&ccedil;&atilde;o    &agrave;s alongadas. Nesse experimento, as classes I (m&eacute;dia 1,588) e    III (m&eacute;dia 1, 650) mais se aproximaram da propor&ccedil;&atilde;o divina,ao    passo que a classe II (m&eacute;dia 1,562) apresentou valores mais distantes    da propor&ccedil;&atilde;o divina, o que teoricamente poderia indicar que esses    indiv&iacute;duos seriam considerados menos atraentes, j&aacute; que n&atilde;o    se encontram dentro dos padr&otilde;es da divina propor&ccedil;&atilde;o. O    mesmo foi encontrado por Matoula &amp; Pancherz<SUP>27 </SUP>como sendo o paciente    mais atrativo o com &acirc;ngulo ANB maior. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Assim, as raz&otilde;es    em propor&ccedil;&atilde;o divina podem proporcionar uma an&aacute;lise cefalom&eacute;trica    individualizada e possibilitam identificar padr&otilde;es espec&iacute;ficos    em cada padr&atilde;o facial, a fim de criar refer&ecirc;ncias para um plano    de tratamento adequado e individual. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Foram observadas    algumas limita&ccedil;&otilde;es neste estudo como a aus&ecirc;ncia de fotografias    e n&uacute;mero pequeno de raz&otilde;es estudadas, embora eles n&atilde;o inviabilizem    a import&acirc;ncia e a fidedignidade do estudo. </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Diante da literatura    estudada e os resultados observados nesta pesquisa, pode-se sugerir a necessidade    da realiza&ccedil;&atilde;o de trabalhos de propor&ccedil;&atilde;o divina que    incluam fotografias frontais e de perfil, radiografias cefalom&eacute;tricas    laterais e frontais, considerando a classifica&ccedil;&atilde;o do padr&atilde;o    facial.<SUP>20,21</SUP> </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><font size="3">CONCLUS&Atilde;O</font></B>    </font></p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">De acordo com a    metodologia empregada e os resultados obtidos, concluiu-se que das sete raz&otilde;es    analisadas, a classe I apresentou tr&ecirc;s raz&otilde;es divinas, a classe    II duas e a classe III quatro. O grupo de classe II apresentou raz&otilde;es    divinas com componente dent&aacute;rio e medidas verticais, sugerindo que a    magnitude do erro sagital &eacute; importante no conceito da est&eacute;tica    facial.</font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><B>REFER&Ecirc;NCIAS    BIBLIOGR&Aacute;FICAS</B> </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">1. Delal&iacute;bera    HVC, Silva MC, Pascotto RC, Terada HH, Terada RS. Avalia&ccedil;&atilde;o est&eacute;tica    de pacientes submetidos a tratamento ortod&ocirc;ntico. Acta Scientiarum. 2010;32(1):93-100.    Disponible en: <FONT  COLOR="#1f497d"><a href="http://periodicos.uem.br/ojs/index.php/ActaSciHealthSci/article/view/4517" target="_blank">http://periodicos.uem.br/ojs/index.php/ActaSciHealthSci/article/view/4517</a></FONT></font>  <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">2. Al-Marzok MI,    Majeed KR, Ibrahim IK. Evaluation of maxillary anterior teeth and their relation    to the golden proportion in malaysian population.BMC Oral Health. 2013;13:9.Disponible    en: <FONT  COLOR="#1f497d"><a href="http://www.biomedcentral.com/1472-6831/13/9" target="_blank">http://www.biomedcentral.com/1472-6831/13/9</a></FONT></font>  <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">3. Ono E, Porto    COTW, Medici filho E, Moraes LC, Moraes MEL, Castilho JCM. An&aacute;lise da    propor&ccedil;&atilde;o &aacute;urea em indiv&iacute;duos d&oacute;lico, braqui    e mesofaciais, por meio de radiografias cefalom&eacute;tricas laterais<B>. </B>Rev.    Odont. Ci&ecirc;nc<B>.</B> 2007;22(56):154- 9.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">4. Yosh J. Facial    beauty establishing a universal standard. IJO. 2004;15(1):9-22.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">5. Brum CVA, Saltori    FA, Silva MCP, Pereira AC, Cunha FL, Paranhos LR. Estudo da propor&ccedil;&atilde;o    &aacute;urea em pacientes jovens classe II, divis&atilde;o I, tratados ortodonticamente.    Odonto. 2010;18(35):70-80.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">6. Chander NG,    Kumar VV, Rangarajan V. Golden proportion assessment between maxillary and mandibular    teeth on Indian population. J Adv Prosthodont. 2012 [citado 30 de marzo de 2014];4(2):72-5.    Disponible en: <FONT  COLOR="#1f497d"><a href="http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3381205/pdf/jap-4-72.pdf" target="_blank">http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3381205/pdf/jap-4-72.pdf</a></FONT></font>  <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">7. Mizumoto Y,    Deguchi T Sr, Fong KW. Assessment of facial golden proportions among young Japanese    women. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2009;136:168-74.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">8. Kuroda S, Sugahara    T, Takabatake S, Taketa H, Ando R, Takano-yamamoto R. Influence of anteroposterior    mandibular positions on facial attractiveness in Japanese adults. Am J Orthod    Dentofacial Orthop. 2009<B>;</B>135(1):73-8.     </font></p>     <p> </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">9. Paolo S, Armen    M, Delphine C. Dentofacial deformities treated according to a dentoskeletal    analysis based on the divine proportion: are the resulting faces de facto ``divinely''    proportioned? J Craniofac Surg. 2011;22(1):147-50.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">10. Ricketts RM.    Divine proportion in facial esthetics. ClinPlast Surg. 1982;9(4):401-42.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">11. Ricketts RM.    The biologic significance of the divine proportion and Fibonacci series. Am    J Orthod. 1982;81(5):351-70.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">12. Mack MR. Perspective    of facial esthetics in dental treatment planning. J Prosthet Dent. 1996;75(2):169-76.        </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">13. Takeshita WM,    Medici filho E, Castilho JCM, Moraes LC, Moraes MEL, Teramoto L. Verifica&ccedil;&atilde;o    da propor&ccedil;&atilde;o &aacute;urea em radiografias cefalom&eacute;tricas    laterais, de pacientes portadores de Classe II de Angle, antes e depois do tratamento    ortod&ocirc;ntico. Rev Odont. 2007;15(29):16-24.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">14. Oh HS, Korn    EL, Zhang X, Liu Y, Xu T, Boyd R, Baumrind S. Correlations between cephalometric    and photographic measurements of facial attractiveness in Chinese and US patients    after orthodontic treatment. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2009;136(6):762-3.        </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">15. Gil CTA, Medici    filho E. Estudo da propor&ccedil;&atilde;o &aacute;urea na arquitetura craniofacial    de indiv&iacute;duos adultos com oclus&atilde;o normal, a partir de telerradiografias    axiais, frontais e laterais. Ortodontia. 2002;35:69-85.     </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">16. Jahanbin A,    Basafa M, Alizadeh Y. Evaluation of divine proportion in the facial profile    of young females. Indian J Dent Res. 2008;19(4):292-6.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">17. Parnia F, Hafezeqoran    A, Mahboub F, Moslehifard E, Koodaryan R, Moteyagheni R et al. Proportions of    maxillary anterior teeth relative to each other and to golden standard in tabriz    dental faculty students. J Dent Res Dent Clin Dent Prospects. 2010;4(3):83-6.        </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">18. Uribazo AL,    Garc&iacute;a RC, Rojas AG, Le&oacute;n IG, Laffite GO. Comportamiento de proporciones    divinas e &iacute;ndice de Bolton en mediciones dentales de individuos con maloclusi&oacute;n.    Rev Cubana Estomatol. 2011 [citado 30 de marzo de 2014];48(3):230-40. Disponible    en: <FONT  COLOR="#1f497d"><a href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0034-75072011000300005&lng=es&nrm=iso" target="_blank">http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0034-75072011000300005&amp;lng=es&amp;nrm=iso</a></FONT></font>  <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">19. Johnston C,    Hunt O, Burden D, Stevenson M, Hepper P. The influence of mandibular prominence    on facial attractiveness. Eur J Orthod. 2005;27:129-33.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">20. Morihisa O,    Maltagliati LA. Avalia&ccedil;&atilde;o comparativa entre agradabilidade facial    e an&aacute;lise subjetiva do padr&atilde;o facial. Rev Dent Press Ortodon Ortop    Facial. 2009;14(6):46-9.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">21. Pancherz H,    Knapp V, Erbe C, Heis AM. Divine proportions in attractive and nonattractive    faces. World J Orthod. 2010;11:27-42.     </font></p>     <p> </p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">22. Kiekens RMA,    Kuijpers-JagtmanAM, Maltha JC. Putative golden proportions as predictors of    facial esthetics in adolescents. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2008;134(4):480-3.        </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">23. Paganini S,    Janikian MBFM, Faltin junior K. Cephalometric evaluation of divine proportion    related to the functional occlusalplane&#188;s vertical position in subjects    with permanent dentition and normal occlusion. Rev Inst Ci&ecirc;nc Sa&uacute;de.    2009;27(4):405-12.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">24. Baker BW, Woods    MG. The role of the divine proportion I the esthetic improvement of patients    undergoing combined orthodontic/orthognathic surgical treatment. Int J Adult    Orthod Orthognath Surg. 2001;(16)2:108-20.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">25. Nielsen IL.    Vertical malocclusions: etiology, development, diagnosis and some aspects of    treatment. Angle Orthod. 1991;61(4):247-60.     </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">26. Scolozzi P,    Momjian A, Courvoisier D. Dentofacial deformities treated according to a dentoskeletal    analysis based on the divine proportion: are the resulting faces de facto &#171;divinely&#187;    proportioned? J Craniofac Surg. 2011;22(1):147-50.     </font></p>     <p> </p>     <!-- ref --><p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">27. Matoula S,    Pancherz H. Skeletofacial morphology of attractive and nonattractive faces.    Angle Orthod. 2006;76(2):204-10.     </font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     <p> </p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Recibido: 13 de    Julio de 2013.    <br>   </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Aprobado:    6 de diciembre de 2013.</font></p>     <p>&nbsp;</p>     <p>&nbsp;</p>     <p> </p>     <p> </p>     <p> </p>     <p> </p>     <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Dra. <I>Priscila    Tomaz Toniello. </I>Universidad Estatal de Maring&aacute; UEM. Avenida Mandacaru    No.1550, bloco S-08 Zona 07. CEP: 87080-000. Maring&aacute;, Paran&aacute;,    Brasil. Correo electr&oacute;nico: <FONT  COLOR="#1f497d"><a href="mailto:mariliani@yahoo.com">mariliani@yahoo.com</a></FONT></font>    <font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> </font></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[ ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Delalíbera]]></surname>
<given-names><![CDATA[HVC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[MC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pascotto]]></surname>
<given-names><![CDATA[RC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Terada]]></surname>
<given-names><![CDATA[HH]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Terada]]></surname>
<given-names><![CDATA[RS]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Avaliação estética de pacientes submetidos a tratamento ortodôntico]]></article-title>
<source><![CDATA[Acta Scientiarum]]></source>
<year>2010</year>
<volume>32</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>93-100</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Al-Marzok]]></surname>
<given-names><![CDATA[MI]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Majeed]]></surname>
<given-names><![CDATA[KR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ibrahim]]></surname>
<given-names><![CDATA[IK]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Evaluation of maxillary anterior teeth and their relation to the golden proportion in malaysian population]]></article-title>
<source><![CDATA[BMC Oral Health]]></source>
<year>2013</year>
<volume>13</volume>
<page-range>9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ono]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Porto]]></surname>
<given-names><![CDATA[COTW]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Medici filho]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Moraes]]></surname>
<given-names><![CDATA[LC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Moraes]]></surname>
<given-names><![CDATA[MEL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Castilho]]></surname>
<given-names><![CDATA[JCM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Análise da proporção áurea em indivíduos dólico, braqui e mesofaciais, por meio de radiografias cefalométricas laterais]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev Odont Ciênc.]]></source>
<year>2007</year>
<volume>22</volume>
<numero>56</numero>
<issue>56</issue>
<page-range>154-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Yosh]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Facial beauty establishing a universal standard]]></article-title>
<source><![CDATA[IJO.]]></source>
<year>2004</year>
<volume>15</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>9-22</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Brum]]></surname>
<given-names><![CDATA[CVA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Saltori]]></surname>
<given-names><![CDATA[FA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[MCP]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pereira]]></surname>
<given-names><![CDATA[AC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cunha]]></surname>
<given-names><![CDATA[FL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Paranhos]]></surname>
<given-names><![CDATA[LR]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Estudo da proporção áurea em pacientes jovens classe II, divisão I, tratados ortodonticamente]]></article-title>
<source><![CDATA[Odonto.]]></source>
<year>2010</year>
<volume>18</volume>
<numero>35</numero>
<issue>35</issue>
<page-range>70-80</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Chander]]></surname>
<given-names><![CDATA[NG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kumar]]></surname>
<given-names><![CDATA[VV]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rangarajan]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Golden proportion assessment between maxillary and mandibular teeth on Indian population]]></article-title>
<source><![CDATA[J Adv Prosthodont]]></source>
<year>2012</year>
<volume>4</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>72-5</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mizumoto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Deguchi]]></surname>
<given-names><![CDATA[T Sr]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fong]]></surname>
<given-names><![CDATA[KW]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Assessment of facial golden proportions among young Japanese women]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Orthod Dentofacial Orthop.]]></source>
<year>2009</year>
<volume>136</volume>
<page-range>168-74</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kuroda]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sugahara]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Takabatake]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Taketa]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ando]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Takano-yamamoto]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Influence of anteroposterior mandibular positions on facial attractiveness in Japanese adults]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Orthod Dentofacial Orthop.]]></source>
<year>2009</year>
<volume>135</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>73-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paolo]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Armen]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Delphine]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Dentofacial deformities treated according to a dentoskeletal analysis based on the divine proportion: are the resulting faces de facto ''divinely'' proportioned?]]></article-title>
<source><![CDATA[J Craniofac Surg.]]></source>
<year>2011</year>
<volume>22</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>147-50</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ricketts]]></surname>
<given-names><![CDATA[RM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Divine proportion in facial esthetics]]></article-title>
<source><![CDATA[Clin Plast Surg.]]></source>
<year>1982</year>
<volume>9</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>401-42</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ricketts]]></surname>
<given-names><![CDATA[RM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The biologic significance of the divine proportion and Fibonacci series]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Orthod.]]></source>
<year>1982</year>
<volume>81</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>351-70</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mack]]></surname>
<given-names><![CDATA[MR]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Perspective of facial esthetics in dental treatment planning]]></article-title>
<source><![CDATA[J Prosthet Dent.]]></source>
<year>1996</year>
<volume>75</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>169-76</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Takeshita]]></surname>
<given-names><![CDATA[WM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Medici filho]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Castilho]]></surname>
<given-names><![CDATA[JCM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Moraes]]></surname>
<given-names><![CDATA[LC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Moraes]]></surname>
<given-names><![CDATA[MEL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Teramoto]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Verificação da proporção áurea em radiografias cefalométricas laterais, de pacientes portadores de Classe II de Angle, antes e depois do tratamento ortodôntico]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev Odont.]]></source>
<year>2007</year>
<volume>15</volume>
<numero>29</numero>
<issue>29</issue>
<page-range>16-24</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<label>14</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Oh]]></surname>
<given-names><![CDATA[HS]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Korn]]></surname>
<given-names><![CDATA[EL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Zhang]]></surname>
<given-names><![CDATA[X]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Liu]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Xu]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Boyd]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Baumrind]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Correlations between cephalometric and photographic measurements of facial attractiveness in Chinese and US patients after orthodontic treatment]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Orthod Dentofacial Orthop.]]></source>
<year>2009</year>
<volume>136</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>762-3</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<label>15</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gil]]></surname>
<given-names><![CDATA[CTA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Medici filho]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Estudo da proporção áurea na arquitetura craniofacial de indivíduos adultos com oclusão normal, a partir de telerradiografias axiais, frontais e laterais]]></article-title>
<source><![CDATA[Ortodontia.]]></source>
<year>2002</year>
<volume>35</volume>
<page-range>69-85</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<label>16</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Jahanbin]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Basafa]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Alizadeh]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Evaluation of divine proportion in the facial profile of young females]]></article-title>
<source><![CDATA[Indian J Dent Res.]]></source>
<year>2008</year>
<volume>19</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>292-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<label>17</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Parnia]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hafezeqoran]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mahboub]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Moslehifard]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Koodaryan]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Moteyagheni]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Proportions of maxillary anterior teeth relative to each other and to golden standard in tabriz dental faculty students]]></article-title>
<source><![CDATA[J Dent Res Dent Clin Dent Prospects]]></source>
<year>2010</year>
<volume>4</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>83-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<label>18</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Uribazo]]></surname>
<given-names><![CDATA[AL]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[García]]></surname>
<given-names><![CDATA[RC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rojas]]></surname>
<given-names><![CDATA[AG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[León]]></surname>
<given-names><![CDATA[IG]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Laffite]]></surname>
<given-names><![CDATA[GO]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Comportamiento de proporciones divinas e índice de Bolton en mediciones dentales de individuos con maloclusión]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev Cubana Estomatol]]></source>
<year>2011</year>
<volume>48</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>230-40</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<label>19</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Johnston]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hunt]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Burden]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Stevenson]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hepper]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The influence of mandibular prominence on facial attractiveness]]></article-title>
<source><![CDATA[Eur J Orthod.]]></source>
<year>2005</year>
<volume>27</volume>
<page-range>129-33</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<label>20</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Morihisa]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Maltagliati]]></surname>
<given-names><![CDATA[LA]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Avaliação comparativa entre agradabilidade facial e análise subjetiva do padrão facial]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev Dent Press Ortodon Ortop Facial]]></source>
<year>2009</year>
<volume>14</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>46-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<label>21</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pancherz]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Knapp]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Erbe]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Heis]]></surname>
<given-names><![CDATA[AM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Divine proportions in attractive and nonattractive faces]]></article-title>
<source><![CDATA[World J Orthod.]]></source>
<year>2010</year>
<volume>11</volume>
<page-range>27-42</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<label>22</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kiekens]]></surname>
<given-names><![CDATA[RMA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kuijpers-Jagtman]]></surname>
<given-names><![CDATA[AM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Maltha]]></surname>
<given-names><![CDATA[JC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Putative golden proportions as predictors of facial esthetics in adolescents]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Orthod Dentofacial Orthop.]]></source>
<year>2008</year>
<volume>134</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>480-3</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<label>23</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paganini]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Janikian]]></surname>
<given-names><![CDATA[MBFM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Faltin junior]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Cephalometric evaluation of divine proportion related to the functional occlusalplane¼s vertical position in subjects with permanent dentition and normal occlusion]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev Inst Ciênc Saúde.]]></source>
<year>2009</year>
<volume>27</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>405-12</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<label>24</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Baker]]></surname>
<given-names><![CDATA[BW]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Woods]]></surname>
<given-names><![CDATA[MG]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The role of the divine proportion I the esthetic improvement of patients undergoing combined orthodontic/orthognathic surgical treatment]]></article-title>
<source><![CDATA[Int J Adult Orthod Orthognath Surg]]></source>
<year>2001</year>
<volume>2</volume>
<numero>16</numero>
<issue>16</issue>
<page-range>108-20</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<label>25</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nielsen]]></surname>
<given-names><![CDATA[IL]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Vertical malocclusions: etiology, development, diagnosis and some aspects of treatment]]></article-title>
<source><![CDATA[Angle Orthod.]]></source>
<year>1991</year>
<volume>61</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>247-60</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<label>26</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Scolozzi]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Momjian]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Courvoisier]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Dentofacial deformities treated according to a dentoskeletal analysis based on the divine proportion: are the resulting faces de facto «divinely» proportioned?]]></article-title>
<source><![CDATA[J Craniofac Surg.]]></source>
<year>2011</year>
<volume>22</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>147-50</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<label>27</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Matoula]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pancherz]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Skeletofacial morphology of attractive and nonattractive faces]]></article-title>
<source><![CDATA[Angle Orthod.]]></source>
<year>2006</year>
<volume>76</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>204-10</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
