<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0375-0760</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Cubana de Medicina Tropical]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev Cubana Med Trop]]></abbrev-journal-title>
<issn>0375-0760</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Centro Nacional de Información de Ciencias Médicas]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0375-07602000000300012</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La transmisión materno infantil del VIH/SIDA en Cuba]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González Núñez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ida]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Díaz Jidy]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pérez Ávila]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge]]></given-names>
</name>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Instituto de Medicina Tropical Pedro Kourí  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Ciudad de La Habana ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2000</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2000</year>
</pub-date>
<volume>52</volume>
<numero>3</numero>
<fpage>220</fpage>
<lpage>224</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0375-07602000000300012&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0375-07602000000300012&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0375-07602000000300012&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[El número de niños hijos de madres seropositivas al VIH/SIDA en Cuba es pequeño por la aplicación del programa de prevención de la transmisión materno infantil implantado en el país. En el período de tiempo estudiado (Primero de enero de 1985 al 31 de diciembre de 1999), nacieron 64 niños, 9 nacieron infectados por el VIH de los cuales 7 han desarrollado el SIDA (3 han fallecido por esta causa, 4 se encuentran bajo tratamiento con antivirales e inhibidores de las proteasas) y 2 son seropositivos al VIH asintomáticos. De los 48 niños que tienen su estudio concluido, 39 (81,25 %) son niños sanos y 9 (18,75 %) son seropositivos al VIH/SIDA, cifra baja de transmisión materno infantil comparada con la de los países desarrollados. A partir de 1997 en que se comienza el uso de AZT a la madre y al niño, de los 8 niños que tienen su estudio concluido ninguno se ha infectado. En el país, hasta la fecha se han reportado 10 niños seropositivos al VIH/SIDA, 9 por vía perinatal y 1 por transfusión de sangre, ya fallecido.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[The number of children born to HIV/AIDS-seropositive mothers in Cuba is small due to the implementation of the program for the prevention of maternal-infant transmission of HIV/AIDS in Cuba. During the studied period (January lst, 1985, to December 3lst, 1999) 64 children were born , 9 were infected with HIV, 7 of them have developed AIDS (3 have died due to this cause and 4 are under treatment with antiviral agents and proteases inhibitors) and 2 are asymptomatic HIV seropositive. Of the 48 children that concluded the study, 39 (81.25%) are sound and 9 (18.75%) are HIV/AIDS-seropositive children, which is a low figure of maternal-infant transmission compared with that of the developed countries. Since 1997, when AZT began to be administered to mothers and children, none of the 8 children that finished the study have been infected. Up to now, 10 HIV/AIDS-seropositive children, 9 by perinatal route and 1 by blood transfusion, already dead, have been reported in the country.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[SINDROME DE INMUNODEFICIENCIA ADQUIRIDA]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[RECIEN NACIDO]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[RELACIONES MADRE-HIJO; SINDROME DE INMUNODEFICIENCIA ADQUIRIDA]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[ACQUIRED IMMUNODEFICIENCY SYNDROME]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[INFANT]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[NEWBORN]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[MOTHER-CHILD RELATIONS]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[ACQUIRED IMMUNODEFICIENCY SYNDROME]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <P>&nbsp;</P>     <P>Instituto de Medicina Tropical "Pedro Kour&iacute;" </P> <H2>La transmisi&oacute;n materno infantil del VIH/SIDA en Cuba</H2>     <P><A HREF="#x"><I>Dra. Ida Gonz&aacute;lez N&uacute;&ntilde;ez,<SUP>1</SUP> Manuel D&iacute;az Jidy<SUP>2</SUP> y Dr. Jorge P&eacute;rez &Aacute;vila<SUP>3</sup></I></A>     <BR> &nbsp; </P> <H4>RESUMEN</H4>     <P>El n&uacute;mero de ni&ntilde;os hijos de madres seropositivas al VIH/SIDA en Cuba es peque&ntilde;o por la aplicaci&oacute;n del programa de prevenci&oacute;n de la transmisi&oacute;n materno infantil implantado en el pa&iacute;s. En el per&iacute;odo de tiempo estudiado (Primero de enero de 1985 al 31 de diciembre de 1999), nacieron 64 ni&ntilde;os, 9 nacieron infectados por el VIH de los cuales 7 han desarrollado el SIDA (3 han fallecido por esta causa, 4 se encuentran bajo tratamiento con antivirales e inhibidores de las proteasas) y 2 son seropositivos al VIH asintom&aacute;ticos. De los 48 ni&ntilde;os que tienen su estudio concluido, 39 (81,25 %) son ni&ntilde;os sanos y 9 (18,75 %) son seropositivos al VIH/SIDA, cifra baja de transmisi&oacute;n materno infantil comparada con la de los pa&iacute;ses desarrollados. A partir de 1997 en que se comienza el uso de AZT a la madre y al ni&ntilde;o, de los 8 ni&ntilde;os que tienen su estudio concluido ninguno se ha infectado. En el pa&iacute;s, hasta la fecha se han reportado 10 ni&ntilde;os seropositivos al VIH/SIDA, 9 por v&iacute;a perinatal y 1 por transfusi&oacute;n de sangre, ya fallecido. </P>     <P><B>Descriptores DeCS</b>: SINDROME DE INMUNODEFICIENCIA ADQUIRIDA/cong&eacute;nito; RECIEN NACIDO; RELACIONES MADRE-HIJO; SINDROME DE INMUNODEFICIENCIA ADQUIRIDA/transmisi&oacute;n. </P>     <P>La transmisi&oacute;n materno infantil (TMI) es la principal fuente de infecci&oacute;n por el VIH en los ni&ntilde;os menores de 15 a&ntilde;os. En Cuba el sistema de salud es universal, de f&aacute;cil acceso y gratuito, adem&aacute;s se realiza el an&aacute;lisis sistem&aacute;tico de las donaciones de sangre, por lo que la transmisi&oacute;n perinatal representa la principal fuente de infecci&oacute;n en los ni&ntilde;os peque&ntilde;os. A partir de 1986 se estableci&oacute; un programa de control en la atenci&oacute;n primaria en el pa&iacute;s, con el objetivo de reducir al m&iacute;nimo la transmisi&oacute;n perinatal del VIH/SIDA, que tiene la finalidad de capacitar a las mujeres para que eviten tener hijos no deseados. Es un programa de planificaci&oacute;n familiar para todas las embarazadas que desde su captaci&oacute;n en el primer trimestre del embarazo, dentro de los an&aacute;lisis de rutina, como un complementario m&aacute;s, se les realiza la prueba de ELISA para detectar anticuerpos al VIH-1; en caso de obtener resultado positivo, se confirma por <I>western-blot.</I> </P>     <P>A la embarazada seropositiva al VIH, se le explica tanto a ella como a su pareja los riesgos de tener un ni&ntilde;o que pueda nacer infectado por el VIH. Se le hace saber que si ella toma el tratamiento de AZT: 500 mg/d, a partir de las 14 semanas del embarazo hasta el parto, tiene el riesgo alrededor de 8 % de que su hijo sea seropositivo. Si se negara a tomarlo aumentar&iacute;a a 30 %. Se le informa que aunque el ni&ntilde;o nazca sano quedar&iacute;a sometido en el futuro a serias dificultades. </P>     <P>Si la pareja despu&eacute;s de lo explicado acepta en interrumpir el embarazo se le ofrecen todas las facilidades para ello; pero si deciden tener a su hijo, pues la decisi&oacute;n de los padres siempre debe aceptarse y respetarse, se sigue por consultas prenatales suministr&aacute;ndole todo lo necesario. Esto incluye el AZT hasta que se produzca el parto, que debe ser por ces&aacute;rea como est&aacute; establecido en el programa para evitar que el ni&ntilde;o pase por el canal del parto y se ponga en contacto con las secreciones vaginales de la madre que como se sabe es una de las posibles v&iacute;as de infecci&oacute;n en los ni&ntilde;os. Al reci&eacute;n nacido (RN) se le administra a partir de las 8 h de nacido AZT en jarabe a: 2 mg/kg/dosis cada 6 h las primeras 6 semanas de vida. Tambi&eacute;n a todos estos ni&ntilde;os nacidos de madres seropositivas al VIH/SIDA se les suspende la latancia materna y se les administra lactancia artificial como contempla el programa, pues es otra de las v&iacute;as de infecci&oacute;n en los ni&ntilde;os. </P>     <P>Los objetivos de este trabajo son demostrar que con una buena atenci&oacute;n primaria y una captaci&oacute;n precoz de las embarazadas, se puede disminuir la transmisi&oacute;n del VIH por v&iacute;a perinatal y se puede lograr conocer los resultados del seguimiento de los hijos de madres seropositivas atendidos en consulta. </P> <H4>M&Eacute;TODOS</H4>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Se revisaron todas las historias cl&iacute;nicas de los ni&ntilde;os hijos de madres seropositivas al VIH/SIDA, atendidos en la consulta externa de pediatr&iacute;a del hospital del Instituto "Pedro Kour&iacute;" (IPK), se recogieron los datos de los resultados de los an&aacute;lisis de ELISA y w<I>estern-blot</I> para VIH-1, ant&iacute;geno para la prote&iacute;na P-24 del VIH (Ag P-24) y reacci&oacute;n en cadena de la polimerasa (RCP) a los 3, 9 y 12 me-ses de edad y su confirmaci&oacute;n diagn&oacute;stica con estas mismas pruebas a los 18, 24 y 36 meses, con la finalidad de detectar si estaban infectados o no con el VIH. </P>     <P>En esta consulta el criterio de ni&ntilde;o no infectado era cuando ten&iacute;an el resultado de 2 <I>western-blot</I> y 2 RCP negativos. Los ni&ntilde;os negativos al VIH/SIDA, continuaban su seguimiento por el &aacute;rea de salud donde les correspond&iacute;a. </P> <H4>RESULTADOS</H4>     <P>En Cuba desde que se empezaron a detectar epidemiol&oacute;gicamente los casos VIH + en el pa&iacute;s a partir del Primero de enero de 1986 al 31 de diciembre de 1999, se han reportado 2 686 casos seropositivos al VIH (2 049 masculinos y 637 femeninos), de ellos desarrollaron el SIDA 1 004 y han fallecido 695 por SIDA. </P>     <P>En este per&iacute;odo nacieron 64 ni&ntilde;os, hijos de 62 madres seropositivas al VIH (tabla 1) de un total de 637 mujeres seropositivas al VIH/SIDA detectadas en el pa&iacute;s. Hay 2 madres que han parido en 2 ocasiones para 64 (10,04 %) de 637. </P>     <P ALIGN="CENTER"><B>TABLA 1. </b><I>Ni&ntilde;os cubanos hijos de madres seropositivas al VIH//SIDA (Primero de enero de 1985 al 31 de diciembre de 1999)</i></P>     <P ALIGN="CENTER">    <CENTER><TABLE CELLSPACING=0 BORDER=0 CELLPADDING=4 WIDTH=624> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Edad&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Femenino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Masculino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">%</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&lt; 12 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">8</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">10</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">15,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>12-23 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">4,7</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2-4 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">11</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">14</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">25</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">39,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>5-14 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">21</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">26</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">40,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">37</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">27</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">64</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">100,0</TD> </TR> </TABLE> </CENTER>    <p></P>      <P ALIGN="CENTER"><I>Fuente</i>: Estad&iacute;sticas IPK.</P>     <P>Por los estudios realizados 39 de los 64 ni&ntilde;os (60,93 %) son negativos al VIH (tabla 2) o sea no est&aacute;n infectados (25 femeninos y 14 masculinos) y 16 ni&ntilde;os (6 femeninos y 10 masculinos) se encuentran en estudio (25,00 %) (tabla 3), 9 ni&ntilde;os son VIH + (14,0 %). De estos 9 ni&ntilde;os VIH +, hay 2 que se encuentran asintom&aacute;ticos (1 femenino y 1 masculino), 7 han desarrollado el SIDA (4 femeninos y 3 masculinos), 4 est&aacute;n con tratamiento de antivirales e inhibidores de las proteasas (2 femeninos y 2 masculinos) y 3 han fallecido por esta causa (2 femeninos y 1 masculino) (tabla 4). </P>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER"><B>TABLA 2</b>. <I>Ni&ntilde;os negativos al VIH/SIDA hijos de madres seropositivas (Primero de enero de 1985 al 31 de diciembre de 1999)</i></P>     <P ALIGN="CENTER">    <CENTER><TABLE CELLSPACING=0 BORDER=0 CELLPADDING=4 WIDTH=624> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Edad&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Femenino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Masculino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">%</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&lt; 12 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>12-23 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2-4 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">7</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">10</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">17</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">43,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>5-14 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">18</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">4</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">22</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">56,4</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">25</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">14</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">39</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">100,0</TD> </TR> </TABLE> </CENTER>    <p></P>      <P ALIGN="CENTER"><I>Fuente</i>: Estad&iacute;sticas IPK.</P>     <P ALIGN="CENTER"><B>TABLA 3.</b> <I>Ni&ntilde;os en estudio hijos de madres seropositivas al VIH/SIDA (Primero de enero de 1985 al 31 de diciembre de 1999)</i></P>     <P ALIGN="CENTER">    <CENTER><TABLE CELLSPACING=0 BORDER=0 CELLPADDING=4 WIDTH=624> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Edad&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Femenino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">Masculino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">%</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&lt; 12 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">8</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">10</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">62,5</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>12-23 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">4</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">25,0</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2-4 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">12,5</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>5-14 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">6</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">10</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">16</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">100,0</TD> </TR> </TABLE> </CENTER>    <p></P>      <P ALIGN="CENTER"><I>Fuente</i>: Estad&iacute;sticas IPK.</P>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER"><B>TABLA 4</b>. <I>Ni&ntilde;os cubanos seropositivos al VIH/SIDA (Primero de enero de 1985 al 31 de diciembre de 1999)</i></P>     <P ALIGN="CENTER">    <CENTER><TABLE CELLSPACING=0 BORDER=0 CELLPADDING=4 WIDTH=624> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Edad&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Femenino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Masculino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">%</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&lt; 12 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">1 (fallecido)</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">10,0</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>12-23 meses</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1 (fallecido)</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">10,0</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2-4 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1 (fallecido)</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">30,0</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2 (1 posterior</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">a la transfusi&oacute;n,</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>5-14 a&ntilde;os</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">fallecido)</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">50,0</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P ALIGN="CENTER">5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">10</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">100,0</TD> </TR> </TABLE> </CENTER>    <p></P>      <P ALIGN="CENTER"><I>Fuente</i>: Estad&iacute;sticas: IPK.</P>     <P>De los 48 ni&ntilde;os con estudios concluidos, 39 son negativos al VIH/SIDA, para 81,25 % (39/48) y 9 son seropositivos para 18,75 % (9/48). </P>     <P>El mayor n&uacute;mero de ni&ntilde;os hijos de madres seropositivas al VIH se encuentra en Ciudad de La Habana (tabla 5). </P>     <P ALIGN="CENTER"><B>TABLA 5</b>. <I>Distribuci&oacute;n geogr&aacute;fica de los ni&ntilde;os cubanos hijos de madres seropositivas al VIH/SIDA seg&uacute;n provincias (Primero de enero de 1985 al 31 de diciembre de 1999)</i></P>     <P ALIGN="CENTER">    <CENTER><TABLE CELLSPACING=0 BORDER=0 CELLPADDING=4 WIDTH=624> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Provincias&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Femenino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Masculino</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">%</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Pinar del R&iacute;o</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">6</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">9,4</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Ciudad de La Habana</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">16</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">15</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">31</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">48,4</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>La Habana</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Villa Clara</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">4</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">6</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">9,4</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Sancti Sp&iacute;ritus</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">4</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">7,8</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Cienfuegos</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">4,7</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Camag&uuml;ey</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Ciego de &Aacute;vila</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Santiago de Cuba</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Guant&aacute;namo</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">4</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">6,3</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Granma</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">3,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Isla de la Juventud</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">1,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">37</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">27</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">64</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P ALIGN="CENTER">100</TD> </TR> </TABLE> </CENTER>    ]]></body>
<body><![CDATA[<p></P>      <P ALIGN="CENTER"><I>Fuente</i>: Estad&iacute;sticas: IPK.</P>     <P>A partir de 1993 hubo un ligero aumento en n&uacute;mero de ni&ntilde;os hijos de madres seropositivas al VIH por causa de un mayor n&uacute;mero de mujeres infectadas en edad reproductiva (tabla 6). Solo existe un caso por transfusi&oacute;n de sangre, que ocurri&oacute; en 1986, antes del pesquisaje masivo de la sangre en Cuba, ya fallecido. </P>     <P ALIGN="CENTER"><B>TABLA 6<I>. </i></b><I>Incremento de los ni&ntilde;os hijos de madres seropositivas al VIH/SIDA a partir del Primero de enero 1985 al 31 de diciembre de 1999</i></P>     <P ALIGN="CENTER">    <CENTER><TABLE CELLSPACING=0 BORDER=0 CELLPADDING=4 WIDTH=624> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>A&ntilde;os Femenino Masculino Total %</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>&nbsp;</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1985</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1986</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>3,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1987</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>&nbsp;</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1988</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>1,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1989</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>4,7</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1990</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>1,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1991</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>3,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1992</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>1,6</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1993</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>7</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>8</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>12,5</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1994</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>4</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>9</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>14,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1995</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>5</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>8</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>12,5</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1996</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>3</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>6</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>9</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>14,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1997</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>6</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>8</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>12,5</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1998</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>-</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>3,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>1999</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>2</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>7</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>9</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>14,1</TD> </TR> <TR><TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>Total</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>37</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>27</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     <P>64</TD> <TD WIDTH="20%" VALIGN="TOP">     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>100,0</TD> </TR> </TABLE> </CENTER>    <p></P>      <P ALIGN="CENTER"><I>Fuente</i>: Estad&iacute;sticas IPK.</P>     <P>El total de ni&ntilde;os infectados en Cuba son: 10 casos, 9 por v&iacute;a perinatal y 1 caso por transfusi&oacute;n de sangre. </P> <H4>DISCUSI&Oacute;N</H4>     <P>La transmisi&oacute;n materno infantil es la principal fuente de infecci&oacute;n por el VIH en los ni&ntilde;os menores de 15 a&ntilde;os. En los pa&iacute;ses donde los productos sangu&iacute;neos son analizados sistem&aacute;ticamente, y se dispone de jeringuillas y agujas est&eacute;riles, la TMI representa la principal fuente de infecci&oacute;n en los ni&ntilde;os peque&ntilde;os. </P>     <P>Hasta la fecha, la epidemia de SIDA en el mundo ha cobrado la vida de casi 3 000 000 de ni&ntilde;os y otro mill&oacute;n est&aacute; viviendo hoy d&iacute;a con el VIH: &Aacute;frica es el continente m&aacute;s afectado, pero ahora el virus se est&aacute; propagando r&aacute;pidamente por otras regiones del mundo y adem&aacute;s, en todas partes est&aacute; creciendo la proporci&oacute;n de mujeres entre las personas infectadas. </P>     <P>En el nivel mundial hay unos 12 000 000 de mujeres en edad fecunda que son VIH positivas y el n&uacute;mero de RN que contraen el virus a trav&eacute;s de sus madres est&aacute; aumentando con rapidez en diversas zonas, especialmente la India y el Sudeste Asi&aacute;tico. </P>     <P>Los efectos de la epidemia entre los ni&ntilde;os peque&ntilde;os son graves y de largo alcance. El SIDA amenaza con retrasar a&ntilde;os de progreso constante en la supervivencia de los ni&ntilde;os y ya ha duplicado la mortalidad infantil en los pa&iacute;ses m&aacute;s afectados, como por ejemplo en Zimbabwe, que en el per&iacute;odo de 1990-1996 la mortalidad aument&oacute; de 30 a 60 por 1 000 nacidos vivos.<SUP>1</SUP> </P>     <P>En Cuba desde que se empezaron a detectar epidemiol&oacute;gicamente los casos VIH + en el pa&iacute;s a partir del Primero de enero de 1986 al 31 de diciembre de 1999, de las 637 mujeres seropositivas han parido 62 (9,73 %). La explicaci&oacute;n de esta baja natalidad entre las mujeres seropositivas al VIH en edad reproductiva se debe a la existencia y a la aplicaci&oacute;n del programa de control cubano. </P> <H4>Riesgo de la TMI</H4>     <P>El virus puede transmitirse durante el embarazo (en etapas tard&iacute;as principalmente), el parto y en la lactancia materna. En ausencia de medidas preventivas el riesgo de que un RN contraiga el virus a trav&eacute;s de una madre infectada oscila entre 15 y 25 % en pa&iacute;ses desarrollados y entre 25 y 35 % en pa&iacute;ses subdesarrollados. </P>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Esta diferencia se debe principalmente a las pr&aacute;cticas de alimentaci&oacute;n, la lactancia materna que es m&aacute;s frecuente y suele mantenerse durante m&aacute;s tiempo en los pa&iacute;ses subdesarrollados que en el mundo industrializado. </P>     <P>Los ni&ntilde;os que no infectaron al VIH por mecanismo materno fetal a lo largo de los primeros meses de vida van perdiendo los anticuerpos de la madre de tal manera que a la edad de 15 a 18 meses se puede evidenciar la desaparici&oacute;n de estos. </P>     <P>El por qu&eacute; unos hijos de madres seropositivas al VIH o enfermas de SIDA sufren la transmisi&oacute;n materno fetal del VIH y otros no, es una cuesti&oacute;n dif&iacute;cil de contestar pero sabemos que existe una serie de factores que pueden influir, favoreciendo o protegiendo a los hijos de estas mujeres. El conocimiento de estos factores, as&iacute; como el momento en que se produce la transmisi&oacute;n, no solo tiene un inter&eacute;s cient&iacute;fico, sino pr&aacute;ctico, pues si sabemos el momento en que fundamentalmente se produce la transmisi&oacute;n y los factores implicados en ella, podremos dise&ntilde;ar una serie de actuaciones que permitan hacer la profilaxis de la infecci&oacute;n en el ni&ntilde;o.<SUP>2</SUP> </P>     <P>La cifra actual de TMI en Cuba es de 18,75 % lo que demuestra el &eacute;xito del programa cubano, pues estos resultados sit&uacute;an a Cuba entre los pa&iacute;ses desarrollados con menor &iacute;ndice de TMI cuyas cifras oscilan entre 15 a 25 %. </P>     <P>Es de se&ntilde;alar que a partir de 1997 se comenz&oacute; en Cuba el uso del AZT a la madre y al ni&ntilde;o y de los 19 ni&ntilde;os que nacieron a partir de esa fecha, los 8 que tienen los estudios concluidos no est&aacute;n infectados. </P> <H4>Estrategia de prevenci&oacute;n</H4>     <P>En la actualidad existen 3 estrategias para prevenir el VIH/SIDA para limitar el n&uacute;mero de RN infectados por el virus. </P> <OL>      <LI>Prevenci&oacute;n primaria. Adopci&oacute;n de medidas para evitar que las mujeres en edad reproductiva se infecten con el VIH.<SUP>3</sup></LI>     <LI>Prestaci&oacute;n de servicios de planificaci&oacute;n familiar y la interrupci&oacute;n del embarazo con la finalidad de evitar tener hijos no deseados.</LI>     <LI>Plan terap&eacute;utico con f&aacute;rmacos antirretrov&iacute;ricos a las mujeres seropositivas, realizarles ces&aacute;rea y alimentaci&oacute;n por sustituci&oacute;n para el RN.<SUP>4-6</sup></LI>    </OL>  <H4>Tipo de parto</H4>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>La transmisi&oacute;n materno fetal de VIH tambi&eacute;n parece estar relacionada con el tipo de parto.<SUP>7</SUP> Se cree que el tiempo de ruptura de la bolsa, la duraci&oacute;n del parto con un tiempo prolongado a lo largo del canal del parto y un trabajo de parto prolongado pueden influir en el aumento de las tasas de transmisi&oacute;n materno fetal.<SUP>8</SUP> </P>     <P>Se ha comprobado que los ni&ntilde;os nacidos por ces&aacute;rea electiva tienen una menor tasa de transmisi&oacute;n materno fetal,<SUP>9,10</SUP> sin embargo, hay autores que no aconsejan la pr&aacute;ctica sistem&aacute;tica de ces&aacute;rea en las madres infectadas.<SUP>11,12</SUP> </P>     <P>Las ces&aacute;reas tienen la ventaja de que: </P>  <UL>     <LI>Evitan el contacto con sangre y secreciones vaginales contaminadas durante el paso del ni&ntilde;o a trav&eacute;s del canal del parto. </LI>     <LI>Pueden impedir la infecci&oacute;n ascendente tard&iacute;a. </LI>     <LI>Pueden evitar las transfusiones materno fetales durante el trabajo de parto.<SUP>13</SUP> </LI>    </UL>      <P>&nbsp; </P> <H4>Alimentaci&oacute;n de sustituci&oacute;n</H4>     <P>La alimentaci&oacute;n de sustituci&oacute;n es muy compleja sobre todo en los pa&iacute;ses subdesarrollados donde la lactancia materna es la mejor nutrici&oacute;n posible para los RN, y constituye la piedra angular de las estrategias de salud y supervivencia infantil durante las 2 &uacute;ltimas d&eacute;cadas y desempe&ntilde;a un papel importante en la reducci&oacute;n de la mortalidad infantil en muchas regiones del mundo. En la actualidad es una de las opciones como parte de una estrategia para reducir la TMI del VIH, pero si no se conocen los riesgos asociados con la alimentaci&oacute;n por sustituci&oacute;n puede causar infecci&oacute;n, malnutrici&oacute;n e incluso la muerte.<SUP>1</SUP> No obstante a esto, se ha demostrado que la leche materna durante la lactancia puede ser la v&iacute;a de infecci&oacute;n perinatal en 14 % adicional de casos.<SUP>14</SUP> </P>     <P>Se concluye que el sistema de educaci&oacute;n y atenci&oacute;n primaria cubano ha logrado una baja natalidad entre las mujeres seropositivas al VIH/ /SIDA en edad reproductiva, pues solo han parido 62 con 64 ni&ntilde;os pues 2 madres parieron 2 veces para 10,04 % (64/637). Con el seguimiento de las madres seropositivas y el uso de AZT a la madre y al ni&ntilde;o se ha logrado disminuir la TMI a 18,75 % (9 ni&ntilde;os de los 48 con estudio concluido), cifra baja entre los pa&iacute;ses desarrollados, ya que estos obtienen entre 15 a 25 % de TMI y los pa&iacute;ses en v&iacute;as de desarrollo de 25 a 35 %. </P>     ]]></body>
<body><![CDATA[<P>Se recomienda que los puntos b&aacute;sicos en la erradicaci&oacute;n de la transmisi&oacute;n vertical del VIH ser&iacute;an los siguientes: </P> <OL>      <LI>Prevenir la infecci&oacute;n en mujeres j&oacute;venes.</LI>     <LI>Prevenir las gestaciones no deseadas, especial-mente en adolescentes.</LI>     <LI>Identificar todas las mujeres infectadas antes o durante el embarazo mediante el <I>test</I> a todas las gestantes.</LI>     <LI>Incrementar el tratamiento antirretroviral profil&aacute;ctico o de la infecci&oacute;n de las gestantes infectadas.</LI>     <LI>Realizar ces&aacute;reas electivas en estos casos.</LI>     <LI>Suspender la lactancia materna, siempre que sea factible garantizar la alimentaci&oacute;n por sustituci&oacute;n.</LI>    </OL>  <H4>SUMMARY</H4>     <P>The number of children born to HIV/AIDS-seropositive mothers in Cuba is small due to the implementation of the program for the prevention of maternal-infant transmission of HIV/AIDS in Cuba. During the studied period (January lst, 1985, to December 3lst, 1999) 64 children were born , 9 were infected with HIV, 7 of them have developed AIDS (3 have died due to this cause and 4 are under treatment with antiviral agents and proteases inhibitors) and 2 are asymptomatic HIV seropositive. Of the 48 children that concluded the study, 39 (81.25%) are sound and 9 (18.75%) are HIV/AIDS-seropositive children, which is a low figure of maternal-infant transmission compared with that of the developed countries. Since 1997, when AZT began to be administered to mothers and children, none of the 8 children that finished the study have been infected. Up to now, 10 HIV/AIDS-seropositive children, 9 by perinatal route and 1 by blood transfusion, already dead, have been reported in the country. </P>     <P><B>Subject headings</b>: ACQUIRED IMMUNODEFICIENCY SYNDROME/congenital; INFANT, NEWBORN; MOTHER-CHILD RELATIONS; ACQUIRED IMMUNODEFICIENCY SYNDROME/transmission. </P> <H4>REFERENCIAS BIBLIOGR&Aacute;FICAS</H4> <OL>      ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><LI>ONUSIDA/99. 32S (versi&oacute;n espa&ntilde;ola, octubre de 1999) Prevenci&oacute;n de la transmisi&oacute;n maternoinfantil del VIH.</LI>    <!-- ref --><LI>Delgado A, Rubio A. Infecci&oacute;n por el VIH en Pediatr&iacute;a. Transmisi&oacute;n materno fetal. Factores de riesgo XXV Reuni&oacute;n Anual AEP. Barcelona An Esp Pediatr 1994;37-42.</LI>    <!-- ref --><LI>Lacostee JA, Gall M, Guti&eacute;rrez A. Valoraci&oacute;n y necesidades de la prueba del VIH/SIDA en mujeres embarazadas. Med Clin 1994;103:745-9.</LI>    <!-- ref --><LI>II Siena Workshop on Pediatri AIDS. Strategies for prevention of vertical trasnmission of HIV infection. 3-6 June, 1993. Siena Italy.</LI>    <!-- ref --><LI>Newel ML. European Collaborative Study-risk factors for vertical transmission. En: Measures to decrease the risk of mother to child transmission of HIV infection. London: The Wellcome Foundation. 1993:5-12. (International Seminar Series).</LI>    <!-- ref --><LI>Lange J. WHO and Interventions Studies. En: Measures to decrease the risk of mother to child transmission of HIV infection. London: The Wellcome Foundation, 1993: (International Seminars Series): 78-80.</LI>    <!-- ref --><LI>Pardi G. Mode of delivery. En: Measures to decrease the risk of mother to child transmission of HiV infection. The Wellcome Foundation, 1993: (International Seminer Series): 13-15.</LI>    <!-- ref --><LI>Cadman J. The GMHC AIDS treatment newsletter 1998.</LI>    <!-- ref --><LI>Villari PS, Chalmers TC. Cesarean section to reduce perinatal transmission of human immunodeficiency virus. Online J Curr Clin Trials 1993;2.</LI>    <!-- ref --><LI>The European Collaborative Study. Ces&aacute;rea y riesgo de transmisi&oacute;n vertical de la infecci&oacute;n VHI-1. Lancet (ed. esp.) 1994;25:286-9.</LI>    <!-- ref --><LI>Quinn TC, Ruff A, Halsey N. Pediatric acquired immunodeficiency syndrome. Special considerations for developing nations. Pediatr Infect Dis J 1992;11:558-68.</LI>    <!-- ref --><LI>Kline MW, Shearer WT. Impact of human immunodeficiency virus infection on woman and infants. Infect Dis Clin North Am 1992;6:1-15.</LI>    <!-- ref --><LI>Mandelbrot L, Le Chenadec J, Berrebi A. Decreased perinatal HIV-1 trasmission following elective cesarean delivery with ZDV treatment (Abstract 23272). 12th World AIDS Conference. Geneva. Switzerland, 1998.</LI>    <!-- ref --><LI>Breast feeding and HIV. Lancet 1993;342:1437-8.</LI>    </OL>      <P>Recibido: 5 de abril del 2000. Aprobado: 12 de junio del 2000.     <BR> Dra. <I>Ida Gonz&aacute;lez N&uacute;&ntilde;ez.</I> Instituto de Medicina Tropical "Pedro Kour&iacute;". Apartado 601, Marianao 13, Ciudad de La Habana, Cuba. Correo electr&oacute;nico: ciipk@ipk.sld.cu </P><DIR>      <P><SUP><A NAME="x"></A>1</sup> Especialista de II Grado en Pediatr&iacute;a. Investigadora Agregada.     <BR> <SUP>2</SUP> Especialista de II Grado en Medicina Interna. Investigador Agregado. Profesor Auxiliar.     <BR> <SUP>3</SUP> Especialista de II Grado en Farmacolog&iacute;a. Investigador Auxiliar.     ]]></body>
<body><![CDATA[<BR> &nbsp;     <BR>  </P></DIR>      ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>^dONUSIDA</collab>
<source><![CDATA[Prevención de la transmisión maternoinfantil del VIH]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Delgado]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rubio]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Infección por el VIH en Pediatría.: Transmisión materno fetal .Factores de riesgo XXV Reunión Anual AEP. Barcelona]]></article-title>
<source><![CDATA[An Esp Pediatr]]></source>
<year>1994</year>
<month>;</month>
<page-range>37-42</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lacostee]]></surname>
<given-names><![CDATA[JA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gall]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gutiérrez]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Valoración y necesidades de la prueba del VIH/SIDA en mujeres embarazadas]]></article-title>
<source><![CDATA[Med Clin]]></source>
<year>1994</year>
<volume>103:</volume>
<page-range>745-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[II Siena Workshop on Pediatri AIDS.: Strategies for prevention of vertical trasnmission of HIV infection.]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[Siena^eItaly Italy]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Newel]]></surname>
<given-names><![CDATA[ML]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[European Collaborative Study-risk factors for vertical transmission]]></article-title>
<source><![CDATA[Measures to decrease the risk of mother to child transmission of HIV infection]]></source>
<year>1993</year>
<page-range>5-12</page-range><publisher-loc><![CDATA[London: ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[The Wellcome Foundation.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lange]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[WHO and Interventions Studies.]]></article-title>
<source><![CDATA[Measures to decrease the risk of mother to child transmission of HIV infection.]]></source>
<year>1993</year>
<page-range>78-80.</page-range><publisher-loc><![CDATA[London: ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[The Wellcome Foundation,]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pardi]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Mode of delivery.]]></article-title>
<source><![CDATA[Measures to decrease the risk of mother to child transmission of HiV infection.]]></source>
<year>1993</year>
<month>:</month>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cadman]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The GMHC AIDS treatment newsletter]]></source>
<year>1998</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Villari]]></surname>
<given-names><![CDATA[PS]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Chalmers]]></surname>
<given-names><![CDATA[TC]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cesarean section to reduce perinatal transmission of human immunodeficiency virus]]></source>
<year>1993</year>
<page-range>2</page-range><publisher-name><![CDATA[Online J Curr Clin Trials]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The European Collaborative Study.: Cesárea y riesgo de transmisión vertical de la infección VHI-1]]></article-title>
<source><![CDATA[Lancet (ed. esp.)]]></source>
<year>1994</year>
<volume>25</volume>
<page-range>286-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quinn]]></surname>
<given-names><![CDATA[TC]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ruff]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Halsey]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Pediatric acquired immunodeficiency syndrome: Special considerations for developing nations]]></article-title>
<source><![CDATA[Pediatr Infect Dis J]]></source>
<year>1992</year>
<month>;</month>
<volume>11</volume>
<page-range>558-68</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kline]]></surname>
<given-names><![CDATA[MW,]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Shearer]]></surname>
<given-names><![CDATA[WT]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Impact of human immunodeficiency virus infection on woman and infants.]]></article-title>
<source><![CDATA[Infect Dis Clin North Am]]></source>
<year>1992</year>
<page-range>6:1-15</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mandelbrot]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Le Chenadec]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Berrebi]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Decreased perinatal HIV-1 trasmission following elective cesarean delivery with ZDV treatment]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Geneva. ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Breast feeding and HIV]]></article-title>
<source><![CDATA[Lancet]]></source>
<year>1993</year>
<volume>342:</volume>
<page-range>1437-8.</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
