<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0375-0760</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Cubana de Medicina Tropical]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev Cubana Med Trop]]></abbrev-journal-title>
<issn>0375-0760</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Centro Nacional de Información de Ciencias Médicas]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0375-07602005000200005</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Estudio comparativo entre 2 conjugados para el diagnóstico por inmunofluorescencia directa de la rabia en Cuba]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Comparative study between 2 conjugates for the diagnosis of rabies in Cuba by direct immunofluorescence]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ribas Antúnez]]></surname>
<given-names><![CDATA[María de los A.]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Acosta Renom]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gretel]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tejero Suárez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Yahisel]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[García Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Deneb]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez Valdez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carina]]></given-names>
</name>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Instituto de Medicina Tropical Pedro Kourí  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Ciudad de La Habana ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2005</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2005</year>
</pub-date>
<volume>57</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>120</fpage>
<lpage>124</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0375-07602005000200005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0375-07602005000200005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0375-07602005000200005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Se realizó la comparación entre el conjugado de producción nacional elaborado por la empresa de productos biológicos &#8220;Carlos J. Finlay&#8221;, para el diagnóstico por inmunofluorescencia directa de la rabia, comparándolo con el conjugado antinucleocápside viral fabricado por BIORAD, que se comercializa al nivel internacional . Se estudiaron 150 muestras de cerebro de diferentes especies de animales recibidas en el Laboratorio de Referencia de Rabia del Instituto de Medicina Tropical &#8220;Pedro Kourí&#8221; durante los años 2000-2002. Al comparar ambos conjugados se obtuvieron valores de sensibilidad de 100 %, especificidad 94,3 % y concordancia 98 %. Los resultados discordantes fueron analizados mediante la reacción en cadena de la polimerasa y la prueba biológica en ratones.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Rabia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[inmunofluorescencia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[conjugado]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div class=Section1>    <p class=MsoNormal><span lang=PT-BR style='mso-ansi-language:PT-BR;mso-fareast-language:  ES;layout-grid-mode:line'>Instituto de Medicina Tropical “ Pedro Kourí”</span></p><h2 class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Estudio  comparativo entre 2 conjugados para el diagnóstico por inmunofluorescencia directa  de la rabia en Cuba</span><span lang=ES style='mso-bidi-font-size:11.0pt;  mso-ansi-language:ES'></span></h2>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:  ES;layout-grid-mode:line'><a href="#creditos">Dra. María de los A. Ribas <span class=SpellE>Antúnez</span><span  class=GramE>,<sup>1</sup></span> Lic. </a></span><a href="#creditos"><span lang=PT-BR style='mso-ansi-language:  PT-BR;mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:line'>Gretel Acosta Renom,<sup>2</sup>  Téc. </span><span class=SpellE><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;  mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:line'>Yahisel</span></span><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:  line'> Tejero Suárez<span class=GramE>,<sup>3</sup></span> <span class=SpellE>Téc</span>.  Deneb García Martínez<sup>3</sup> y <span class=SpellE>Téc</span>. Carina Rodríguez  Valdez<sup>3</sup></span></a><span  lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:  line'><sup><a name="autores"></a>    <br> </sup></span></p><H4 class=MsoNormal>Resumen</H4>    <P ALIGN="justify">Se  realiz&oacute; la comparaci&oacute;n entre el conjugado de producci&oacute;n nacional  elaborado por la empresa de productos biol&oacute;gicos “Carlos J. Finlay”, para  el diagn&oacute;stico por inmunofluorescencia directa de la rabia, compar&aacute;ndolo  con el conjugado antinucleoc&aacute;pside viral fabricado por BIORAD, que se comercializa  al nivel internacional . Se estudiaron 150 muestras de cerebro de diferentes especies  de animales recibidas en el Laboratorio de Referencia de Rabia del Instituto de  Medicina Tropical “Pedro Kour&iacute;” durante los a&ntilde;os 2000-2002. Al comparar  ambos conjugados se obtuvieron valores de sensibilidad de 100 %, especificidad  94,3 % y concordancia 98 %. Los resultados discordantes fueron analizados mediante  la reacci&oacute;n en cadena de la polimerasa y la prueba biol&oacute;gica en  ratones. </P>    <P><STRONG>Palabras clave </STRONG>: Rabia, inmunofluorescencia,  conjugado. </P>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>En  muchas áreas del mundo los conocimientos disponibles sobre la rabia son mínimos,  lo que hace difícil poder apreciar todo el impacto que esta provoca sobre la salud  humana y animal.</span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-no-proof:yes'>En  Cuba se reportan anualmente aproximadamente 311 casos positivos de rabia en diferentes  especies de animales y se ha producido en los últimos años un número limitado  de muertes en humanos, asociadas a contactos con murciélagos</span><span  lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>.<span style='mso-no-proof:yes'> Para la  confirmación de los casos positivos, el diagnóstico de laboratorio tiene un papel  fundamental, porque junto a la vigilancia epidemiológica, ayuda a definir si se  debe aplicar o no un tratamiento completo. </span></span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-no-proof:yes'>La  técnica que actualmente se emplea en los laboratorios regionales del país es la  <i style='mso-bidi-font-style:normal'>inmunofluorescencia directa </i>(IFD), esta  se realiza a muestras de encéfalo de animales sospechosos de rabia y ha sido considerada  en el nivel mundial como referencia para el diagnóstico.<sup>1</sup> </span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-no-proof:yes'>Se  ha orientado, además, por el Comité de Expertos de Rabia, la realización de la  <i  style='mso-bidi-font-style:normal'>prueba biológica </i>(PB) para aislamiento  viral u otro método diagnóstico de igual sensibilidad para estudiar casos que  por IFD resulten negativos y que provengan de animales lesionadores altamente  sospechosos de la enfermedad.<sup>2</sup></span></p>    ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-no-proof:yes'>El  conjugado producido nacionalmente por la </span><span lang=ES style='mso-ansi-language:  ES'>empresa de productos biológicos<span style='mso-no-proof:yes'> “Carlos J.  Finlay“, se emplea en sustitución del conjugado antinucleocápside del virus de  la rabia, el cual tiene un costo muy superior. </span></span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-no-proof:yes'>Uno  de los objetivos del Laboratorio Nacional de Referencia de Rabia del Instituto  de Medicina Tropical “Pedro Kourí”, ha sido comparar el conjugado de producción  nacional con el conjugado comercial antinucleocápside rábico, para conocer si  tiene los parámetros adecuados para ser empleado en el diagnóstico de la rabia  en el nivel de los centros provinciales de salud.</span><span lang=ES  style='mso-fareast-font-family:&quot;MS Mincho&quot;;mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:  JA'></span></p><h4 class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Métodos</span></h4>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>Muestras</span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Se  estudiaron un total de 150 muestras de encéfalo recibidas en el Laboratorio Nacional  de Referencia de Rabia del Instituto de Medicina Tropical “Pedro <span class=SpellE>Kourí</span>”,  en el período comprendido entre los años 2000 a 2002, procedentes de todas las  provincias del país. Se utilizaron diferentes especies de animales: 56 caninos,  47 mangostas, 26 felinos, 8 bovinos, 6 quirópteros, 3 ovinos, 2 porcinos y 2 roedores.  A todas las muestras se les realizó la técnica de IFD con el conjugado comercial  <span class=SpellE>antinucleocápside</span> rábico (BIORAD/Francia) y con el de  producción nacional. Aquellas que presentaron resultados discordantes entre ambos  conjugados fueron estudiadas por la técnica de reacción en cadena de la polimerasa  (RCP) y la prueba biológica en ratones.</span></p>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>Técnicas empleadas</span></i></p>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span lang=EN-US>1.  Inmunofluorescencia <span class=SpellE>directa</span> <span class=SpellE>realizada</span>  con el <span  class=SpellE>conjugado</span> de <span class=SpellE>producción</span> <span  class=SpellE>nacional</span>.</span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Se  prepararon portaobjetos con 2 improntas de muestras de cerebros de animales y  controles positivos y negativos, los cuales se fijaron con acetona a - 20 </span><span  lang=EN-US style='font-family:Symbol;mso-ascii-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;  mso-hansi-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:  Symbol'><span style='mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:Symbol'>°</span></span><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>C durante 30 min. Se le adicionaron las suspensiones  de cerebro de ratón sin infectar e infectadas unidas al conjugado (<span  class=SpellE>policlonal</span> producido en carnero marcado con fluoresceína).  Fueron incubadas a 37 </span><span lang=EN-US style='font-family:Symbol;mso-ascii-font-family:  &quot;Times New Roman&quot;;mso-hansi-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-char-type:symbol;  mso-symbol-font-family:Symbol'><span style='mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:  Symbol'>°</span></span><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>C durante 30 <span  class=SpellE>min</span>, a continuación se lavaron con PBS (<span class=SpellE>NaCl</span>  100 <span class=SpellE>mM</span>, <span class=SpellE>KCl</span> 2 <span  class=SpellE>mM</span>, <span class=SpellE>Na2HPO4</span> 10 <span  class=SpellE>mM</span>, K2HPO4 1 <span class=SpellE>mM</span>, <span  class=SpellE>pH</span>-7,2) durante 10 <span class=SpellE>min</span> y seguidamente  con agua destilada por 5 min. Se secaron a temperatura ambiente. En último lugar,  se observó al microscopio de fluorescencia. Se aplicó como aceite de inmersión  una gota de glicerina <span class=SpellE>tamponada</span>.</span></p>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>Criterio de <span class=SpellE>positividad</span></span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Se  consideró positiva aquella muestra en la cual hubo fluorescencia en la impronta  teñida con el cerebro de ratón sin infectar, y no la hubo en la teñida con el  </span><span  lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>cerebro de ratón infectado con virus rábico  inactivado</span><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>. El criterio de negatividad  estuvo definido por la ausencia de fluorescencia en ambas improntas. </span></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>2.  <i  style='mso-bidi-font-style:normal'>Inmunofluorescencia directa realizada con el  conjugado comercial <span class=SpellE>antinucleocápside</span> rábico (BIORAD,  Francia).</i></span></p>    ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Se  realizó el procedimiento recomendado por los productores, preparándose portaobjetos  con las diferentes muestras de cerebro a estudiar, así como de los controles positivos  y negativos. Se fijaron con acetona a – 20 </span><span lang=EN-US  style='font-family:Symbol;mso-ascii-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-hansi-font-family:  &quot;Times New Roman&quot;;mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:Symbol'><span  style='mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:Symbol'>°</span></span><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>C durante 30 min. Se resuspendió el conjugado  antirrábico (conjugado monoclonal constituido por la proteína de la <span  class=SpellE>nucleocápside</span> del virus de la rabia marcado con fluoresceína)  en 3 mL de agua destilada y se centrifugó a 1 500 <span  class=SpellE>rpm</span> durante 5 min. Al <span class=SpellE>sobrenadante</span>  se le adicionó 150 </span><span lang=EN-US style='font-family:Symbol;  mso-ascii-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-hansi-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;  mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:Symbol'><span style='mso-char-type:  symbol;mso-symbol-font-family:Symbol'>m</span></span><span style='mso-ansi-language:  ES-MX'>L de Azul de <span class=SpellE>Evans</span> como coloración de contraste,  el cual se añadió a las impresiones de las muestras y se incubaron a 37 </span><span lang=EN-US style='font-family:Symbol;mso-ascii-font-family:  &quot;Times New Roman&quot;;mso-hansi-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-char-type:symbol;  mso-symbol-font-family:Symbol'><span style='mso-char-type:symbol;mso-symbol-font-family:  Symbol'>°</span></span><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>C durante 30 min.  Luego se lavaron 10 <span class=SpellE>min</span> con el tampón PBS y seguidamente  5 <span class=SpellE>min</span> con agua destilada. Se observó al microscopio  de fluorescencia utilizando como aceite de inmersión una gota de glicerina <span class=SpellE>tamponada</span>.</span></p>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span  style='mso-bidi-font-size:11.0pt;mso-ansi-language:ES-MX'>Criterio de <span  class=SpellE>positividad</span></span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-bidi-font-size:11.0pt;mso-ansi-language:  ES-MX'>Se consideró positiva toda muestra que presentó al menos un foco fluorescente  en alguna de las impresiones y como negativa la ausencia de fluorescencia.</span></p>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span  style='mso-bidi-font-size:11.0pt;mso-ansi-language:ES-MX'>3. Aislamiento del virus  en ratones <span class=SpellE>Balb</span>/c (prueba biológica). </span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-bidi-font-size:11.0pt;mso-ansi-language:  ES-MX'>Fue realizada según la técnica empleada por <span class=SpellE><i  style='mso-bidi-font-style:normal'>Koprowski</i></span> en 1996.<sup>3</sup></span></p>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>4. Extracción de ARN.</span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Se  realizó la extracción de ARN según lo planteado por </span><span class=SpellE><i style='mso-bidi-font-style:  normal'><span style='mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:  ES-MX;mso-fareast-language:ES-MX'>Wright</span></i></span><i style='mso-bidi-font-style:  normal'><span style='mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:  ES-MX;mso-fareast-language:ES-MX'> A</span></i><span style='mso-ansi-language:  ES-MX'> y otros en el año 2002.<sup>4</sup></span></p>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>5. <span class=SpellE>Transcripción</span> reversa  (TR) y reacción en cadena de la polimerasa (RCP).</span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Se  efectuó siguiendo el procedimiento utilizado por <span class=SpellE><i>Nadin</i></span><i>-<span  class=SpellE>Davis</span></i>,<sup>5</sup> empleando <span class=SpellE>oligonucleótidos</span>  que fueron donados por el Servicio de Virología del Instituto de Salud Carlos  III, Centro Nacional de Microbiología, Ministerio de Sanidad y Consumo, <span  class=SpellE>Mahadahonda</span>, España. Estos <span class=SpellE>oligos</span>  amplifican fragmentos del gen que codifica para la proteína N del virus de la  rabia. La secuencia de los <span class=SpellE>oligonucleótidos</span> se muestra  en la tabla 1.</span></p>    <div align="center">     ]]></body>
<body><![CDATA[<p>&nbsp;</p>    <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;line-height:150%'><b  style='mso-bidi-font-weight:normal'><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Tabla  1</span></b><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>. Secuencia de los <span  class=SpellE>oligonucleótidos</span> empleados</span></p><table class=MsoNormalTable border=0 cellspacing=0 cellpadding=0   style='border-collapse:collapse;mso-yfti-tbllook:480;mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>  <tr style='mso-yfti-irow:0'> <td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span class=SpellE><span    lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>Oligonucleótidos</span></span><span   lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'></span></p></td><td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span class=SpellE><span    lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>Secuencia</span></span><span    lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'> (5’ &#9658;3’)</span></p></td></tr>  <tr style='mso-yfti-irow:1'> <td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>1R (+)</span></p></td><td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>TTTGAGACTGCTCCTTTTG</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:2'>  <td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>1F (-)</span></p></td><td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>CCCATATAGCATCCTAC</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:3'>  <td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>2R (+)</span></p></td><td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>TATCTCTTCCTCAAAGTTCTT</span></p></td></tr>  <tr style='mso-yfti-irow:4;mso-yfti-lastrow:yes'> <td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>2F (-)</span></p></td><td width=299 valign=top style='width:224.45pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=EN-US    style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>TACTGCTTATGAAGACTGTTC</span></p></td></tr>  </table>    <p>&nbsp;</p></div>    <p class=MsoNormal><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span lang=EN-US>6.  <span  class=SpellE>Análisis</span> <span class=SpellE>estadístico</span>. </span></i></p>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Se  utilizó una estadística descriptiva a través de porcentajes. Para definir los  niveles de sensibilidad, especificidad, concordancia, valores <span class=SpellE>predictivos</span>  positivos y negativos se siguieron los criterios de <span class=SpellE><i>Haynes</i></span>.<sup>6</sup>  Se calcularon también los intervalos de confianza y el índice de <span  class=SpellE>Kappa</span>.</span></p><h4 class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Resultados</span></h4>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>En  este trabajo se realizó el estudio de 150 muestras de encéfalo (100 positivas  y 50 negativas) al virus de la rabia mediante la técnica de <i style='mso-bidi-font-style:normal'>inmunofluorescencia  directa</i>. Las 100 muestras positivas estudiadas coincidieron en los resultados  al ser analizadas con el conjugado de producción nacional, pero al emplear el  conjugado comercial <span class=SpellE>antinucleocápside</span> rábico, solo fueron  positivas 97, existiendo 3 resultados discordantes (negativas con el conjugado  comercial y positivas con el nacional), las cuales correspondían a un canino y  una mangosta, ambos considerados animales lesionadores y un bovino de la vigilancia  epidemiológica.</span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Al  comparar los 2 conjugados, se ve que hubo una concordancia</span><span style='mso-ansi-language:  ES-MX'> de 98 % (IC 95 %: 94; 99) una especificidad de 94,3 % (IC 95 %:88,1; 100)  y una sensibilidad de 100 % con <i style='mso-bidi-font-style:normal'>valores  <span class=SpellE>predictivos</span> positivos </i>(VPP) y <i  style='mso-bidi-font-style:normal'>valores <span class=SpellE>predictivos</span>  negativos</i> (VPN) de 97 % <span class=GramE>(IC</span> 95 %: 93,7;100) y 100  %, respectivamente. El Índice de <span class=SpellE>Kappa</span> fue de 0,96 (IC  95 %: 91<span class=GramE>;1</span>).</span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>El  mayor número de muestras positivas correspondieron a las mangostas y a los caninos,  seguido por los felinos y en menor número los bovinos, ovinos, porcinos y quirópteros  (tabla 2).</span></p>    <p align="center"><b style='mso-bidi-font-weight:  normal'><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Tabla 2</span></b><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>. </span><span lang=ES style='mso-ansi-language:  ES'>Muestras positivas obtenidas con el conjugado nacional y comercial</span>      <br> </p>    ]]></body>
<body><![CDATA[<div align="center"> <table class=MsoNormalTable border=0 cellspacing=0 cellpadding=0   style='border-collapse:collapse;mso-yfti-tbllook:480;mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt' align="center">  <tr style='mso-yfti-irow:0'> <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Origen de las muestras</span><span    lang=ES style='mso-ansi-language:ES'></span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>No. de muestras</span><span    lang=ES style='mso-ansi-language:ES'></span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Vigilancia <span    style='mso-spacerun:yes'> </span>epidemiológica</span><span lang=ES    style='mso-ansi-language:ES'></span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Lesionadores a humanos</span><span    lang=ES style='mso-ansi-language:ES'></span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Positivas<span    style='mso-spacerun:yes'>  </span>IFD conjugado comercial</span><span    lang=ES style='mso-ansi-language:ES'></span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Positivas IFD conjugado nacional</span><span    lang=ES style='mso-ansi-language:ES'></span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:1'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Mangostas</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>36</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>9</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>27</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>35</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>36*</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:2'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Caninos</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>33</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>4</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>29</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>32</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>33*</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:3'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Felinos</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>18</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>-</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>18</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>18</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>18</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:4'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Bovinos</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>7</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>4</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>3</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>6</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>7*</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:5'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Ovinos</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>3</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>2</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>1</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>3</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>3</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:6'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Porcinos</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>2</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>1</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>1</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>2</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>2</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:7'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Quirópteros</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>1</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>-</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>1</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>1</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>1</span></p></td></tr> <tr style='mso-yfti-irow:8;mso-yfti-lastrow:yes'>  <td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>     <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>Total</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>100</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>20</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.8pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>80</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>97</span></p></td><td width=100 valign=top style='width:74.85pt;padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt'>      <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span lang=ES    style='font-size:10.0pt;mso-ansi-language:ES'>100</span></p></td></tr> </table></div>    <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'>* </span><span lang=ES style='mso-ansi-language:  ES'>Una muestra discordante: positiva con el conjugado nacional y negativa con  el comercial.</span></p>    <p class=MsoNormal style='text-align:justify;line-height:  150%;'>&nbsp;</p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Se pudo  observar que los animales lesionadores ocupan el mayor porcentaje de muestras  positivas en el estudio con ambos conjugados, correspondiendo el primer lugar  a los caninos con 36,3 %, seguidos por las mangostas (33,7 %), los felinos (22,5  %), los bovinos (3,75 %) y encontrándose la menor <span class=SpellE>positividad</span>  en los ovinos, porcinos y quirópteros con 1,25 % (fig.).</span></p>    <p class=MsoNormal align="center"><a href="/img/revistas/mtr/v57n2/f0105205.jpg"><img src="/img/revistas/mtr/v57n2/f0105205.jpg" width="382" height="282" align="middle" border="0"></a></p>    
<p class=MsoNormal align="center"><b>Fig</b>.  Positividad en animales lesionadores.</p>    ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Las  3 muestras no coincidentes fueron analizadas mediante las técnicas de TR-RCP y  la inoculación en ratones lactantes, obteniéndose en ambas una respuesta negativa.</span><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'></span></p><h4 class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Discusión</span></h4>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Pocas  enfermedades provocan más aprehensión en el ser humano que la rabia, sin embargo,  el hecho de que puede ser evitada con el empleo de un efectivo y temprano tratamiento  <span class=SpellE>posexposición</span>, ha impulsado el desarrollo de técnicas  y metodologías diagnósticas que disminuyan el tiempo de obtención de los resultados,  con altos niveles de confiabilidad. </span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>La  inmunofluorescencia directa es el procedimiento más ampliamente usado para el  diagnóstico rápido de rabia. Ya en 1975, <span class=SpellE><i  style='mso-bidi-font-style:normal'>Kissling</i></span> planteó que este método  era capaz de identificar 98 de tejidos cerebrales infectados con el virus, coincidiendo  en 99 con la prueba biológica en ratón.<sup>7</sup></span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>La  IFD ha demostrado ser rápida y certera cuando es realizada por laboratorios competentes  con reactivos de alta calidad y es considerada actualmente como la técnica de  elección en el diagnóstico de la rabia.<sup>7<span class=GramE>,8</span></sup>  </span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>La buena  correlación entre el conjugado comercial y el de producción nacional, demuestra  que el conjugado evaluado posee altos niveles de sensibilidad, especificidad y  concordancia. En estudios previos realizados donde se comparó con un conjugado  comercial de procedencia mexicana y la prueba biológica en ratón, también se encontró  una buena relación entre estos.<sup>9</sup></span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>El  conjugado de producción nacional tiene la ventaja de ser producido a un costo  muy inferior que el empleado en la compra del conjugado comercial, permitiendo  el procesamiento de cientos de muestras anualmente. </span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Se  ha reportado que altos valores de los parámetros sensibilidad, especificidad y  concordancia, son imprescindibles para que la inmunofluorescencia sea considerada  como una herramienta de gran valor diagnóstico. El criterio del empleo adicional  de los valores <span class=SpellE>predictivos</span> positivos y negativos, se  ha incluido en los últimos años como un acápite importante en la evaluación de  pruebas de diagnóstico por la significación que, desde el punto de vista de confiabilidad,  muestran sus resultados.<sup>10,11</sup></span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>En  este estudio, a las muestras con resultados discordantes entre ambos conjugados,  se les realizó la <i style='mso-bidi-font-style:normal'>prueba biológica </i>para  aislamiento viral en ratones, cuyo valor fundamental consiste en detectar mínimas  cantidades del virus de la rabia en muestras débilmente positivas; y la técnica  de TR-RCP, la cual tiene la ventaja adicional de permitir la detección de este  virus aun en muestras que no hayan sido bien conservadas, o que se encuentren  en mal estado.<sup>3,12</sup> Los resultados obtenidos, con la realización de  ambas técnicas, indican la existencia de resultados falsos positivos con el uso  del conjugado nacional.</span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>En  la preparación de este conjugado se emplea un anticuerpo <span class=SpellE>policlonal</span>,  cuya especificidad es menor en comparación con el anticuerpo monoclonal contra  la proteína de la <span class=SpellE>nucleocápside</span> viral del conjugado  comercial. En 2 de estos casos, en los cuales los animales lesionaron al humano,  se aplicó el tratamiento a los pacientes como aparece regulado en el Programa  Nacional de Prevención y Control de la Rabia.</span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>El  hecho de que no se describan resultados falsos negativos en el estudio y de que  estos sean reportados ocasionalmente en la literatura, es de gran importancia,  pues en todas las enfermedades, y en el caso de la rabia en particular, la presencia  de este tipo de resultado tiene implicaciones graves en cuanto a la conducta médica  y la supervivencia del paciente, por lo cual no debe producirse este tipo de error  en los laboratorios de diagnóstico de rabia.<sup>13</sup> Para evitar esto, es  necesario, además de contar con equipos y reactivos adecuados para la IFD, emplear  otras técnicas </span><span lang=ES style='mso-bidi-font-size:  11.0pt;mso-ansi-language:ES'>confirmatorias (<span class=SpellE>Griffin</span>  CW. </span><span class=GramE><span lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>Performance  evaluation critique.</span></span><span lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:  11.0pt'> <span class=SpellE><span class=GramE>Fluorescet</span></span><span  class=GramE> rabies antibody test 1983-1984.</span> <span class=GramE>Centers  for Diseases Control, </span></span><st1:City><st1:place><span class=GramE><span    lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>Atlanta</span></span></st1:place></st1:City><span  class=GramE><span lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'>.</span></span><span  lang=EN-US style='mso-bidi-font-size:11.0pt'> </span><span lang=ES  style='mso-bidi-font-size:11.0pt;mso-ansi-language:ES'>1984).</span><span  lang=ES style='mso-ansi-language:ES'></span></p>    ]]></body>
<body><![CDATA[<p class=MsoNormal><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Al  analizar los resultados de este estudio se pudo observar que del grupo de animales  estudiados, los perros son los que mayores lesiones producen en el humano, coincidiendo  con diferentes reportes donde se expresa que estos constituyen 82 % de los animales  lesionadores.<sup>14</sup></span></p>    <p class=MsoNormal><span lang=EN-US>A <span class=SpellE>pesar</span>  de <span  class=SpellE>los</span> <span class=SpellE>resultados</span> <span  class=SpellE>falsos</span> <span class=SpellE>positivos</span> <span  class=SpellE>encontrados</span> con el <span class=SpellE>empleo</span> </span><st1:State><st1:place><span    class=GramE><span lang=EN-US>del</span></span></st1:place></st1:State><span  lang=EN-US> <span class=SpellE>conjugado</span> de <span class=SpellE>producción</span>  <span class=SpellE>nacional</span>, la <span class=SpellE>alta</span> <span  class=SpellE>sensibilidad</span> de <span class=SpellE>este</span> <span  class=SpellE>conjugado</span> le <span class=SpellE>permitirá</span> a <span  class=SpellE>los</span> <span class=SpellE>laboratorios</span> de la red <span  class=SpellE>mantener</span> el <span class=SpellE>diagnóstico</span> de la <span  class=SpellE>rabia</span>, <span class=SpellE>siendo</span> <span class=SpellE>confirmados</span>  <span class=SpellE>los</span> <span class=SpellE>casos</span> <span  class=SpellE>positivos</span> <span class=SpellE>por</span> el <span  class=SpellE>Laboratorio</span> <span class=SpellE>Nacional</span> de <span  class=SpellE>Referencia</span>. </span></p><h4 class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Agradecimientos</span></h4>    <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Al  licenciado Humberto <span class=SpellE>Carol</span> de la empresa de productos  Biológicos <span  class=SpellE>¨Carlos</span> J. <span class=SpellE>Finlay¨</span>, por facilitar  parte de los conjugados empleados en este estudio.</span></p><h4 class=MsoNormal>&nbsp;</h4><h4 class=MsoNormal><span lang=EN-US>Referencias  bibliográficas </span></h4></div>    <!-- ref --><P>1. Madhusudana<span lang=EN-US  style='mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-fareast-language:ES-MX'>  S, <span class=SpellE>Shamsundar</span> N, <span class=SpellE>Saraswati</span>  R. Comparative evaluation of a simple indirect <span class=SpellE>immunofluorescence</span>  test and mouse neutralization test for assaying rabies antibodies. Indian J <span  class=SpellE>Pathol</span> <span class=SpellE>Microbiol</span> 2001<span  class=GramE>;44</span>(3):309-12.</span><!-- ref --><P><span lang=EN-US>2. Expert Committee  on Rabies. World Health Organ Tech Rep Ser 1992<span class=GramE>;824:1</span>-84.</span>    <!-- ref --><P>3.  Koprowski<span  lang=EN-US> H. The mouse <span class=SpellE>inculation</span> test. En: <span  class=SpellE>Meslin</span> FX, Kaplan MM, <span class=SpellE>Koprowski</span>  H, ed. Laboratory techniques in rabies. 4a. ed. </span><st1:City><st1:place><span    lang=EN-US>Geneva</span></st1:place></st1:City>: WHO. 1996. p. 80-7.    <!-- ref --><P>4. Wright  A, <span class=SpellE>Rampersad</span> J, Ryan J, <span  class=SpellE>Ammons</span> D. Molecular characterization of rabies virus isolates  from <st1:place><span lang=EN-US style='mso-fareast-font-family:   &quot;Times New Roman&quot;;mso-fareast-language:ES-MX'>Trinidad</span></st1:place><span  lang=EN-US style='mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-fareast-language:  ES-MX'>. Vet <span class=SpellE>Microbiol</span> 2002<span class=GramE>;87</span>(2):95-102.</span>    <!-- ref --><P>5.  Nadin-Davis SA. Polymerase chain reaction protocols for rabies virus discrimination.  J <span class=SpellE>Virol</span> Methods 1998<span  class=GramE>;75:1</span>-8.    <!-- ref --><P>6. Haynes RB. Clinical <span  class=SpellE>Epidemilogical</span> Rounds. How to read clinical journal: II to  learn about a diagnostic test. CMA Journal 1981<span class=GramE>;124:703</span>.    <!-- ref --><P>7.  Kissling RE. The fluorescent antibody test in rabies. En: Baer GM. The natural  history of rabies. <st1:State><st1:place><span lang=EN-US>New York</span></st1:place></st1:State>:  Academic Press; 1975. <span  class=GramE>p.401-6</span>.    <!-- ref --><P>8. Dean DJ, Abelseth MK, Atanasi P. The fluorescent  antibody test. En: Meslin FX, Kaplan MM, Koprowski H, eds. Laboratory techniques  in rabies 4a. ed. Geneva: WHO; 1996. p. 88-95.    <!-- ref --><P>9. Fajardo EM. <span lang=ES style='mso-ansi-language:ES'>Producción  de un reactivo conjugado fluorescente para el diagnóstico de la rabia por el método  de inmunofluorescencia directa. </span><span class=SpellE><span lang=EN-US>Tesis</span></span>de  <span class=SpellE>Maestría</span>, 1999.    <!-- ref --><P>10. Bourhy H, Rollin PE, Vincent J,  <span class=SpellE>Sureau</span> P. Comparative field isolation of the fluorescent-antibody  test, virus isolation from tissue culture, and enzyme <span class=SpellE>immunodiagnosis</span>  for rapid laboratory diagnosis of rabies. J <span class=SpellE>Clin</span> <span  class=SpellE>Microbiol</span> 1989<span class=GramE>;27</span>: 519-23.    <!-- ref --><P>11.  David D, <span class=SpellE>Yakobson</span> B, Rotenberg D, <span class=SpellE>Dveres</span>  N, Davidson I. Rabies virus detection by RT-PCR in decomposed naturally infected  brains. Vet <span  class=SpellE>Microbiol</span> 2002<span class=GramE>;87</span>(2):111-8.    <!-- ref --><P>12.  Black EM, <span class=SpellE>McElhinney</span> LM, <span class=SpellE>Lowings</span>  JP, Smith J, <span class=SpellE>Johnstone</span> P, Heaton PR. Molecular methods  to distinguish between classical rabies and the rabies related European bat <span class=SpellE>Lyssavirus</span>.  J <span  class=SpellE>Virol</span> Methods 2000<span class=GramE>;87:123</span>-31.    <!-- ref --><P>13.  Sitti-Amorn<span  lang=EN-US> C, <span class=SpellE>Jiratanavattana</span> V, <span class=SpellE>KeoyoJ</span>,  <span class=SpellE>Sunpunyan</span> S. The diagnostic properties of Laboratory  test for rabies. </span>Int J <span  class=SpellE>Epidemiol</span> 1987<span class=GramE>;16:602</span>-5.    <!-- ref --><P>14. Ducastel<span lang=FR  style='mso-ansi-language:FR'> P, <span class=SpellE>Veyssier</span> P. Epidémiologie,  prévention. La Revue du <span class=SpellE>Practicien</span> 1996; 46:1427-32.</span>    <P>&nbsp;    <div class=Section1>      <p class=MsoNormal><span style='mso-ansi-language:ES-MX'>Recibido: 13 de diciembre  de 2004. Aprobado: 15 de marzo de 2005.    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> </span><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:  ES;layout-grid-mode:line'>Dra. <i style='mso-bidi-font-style:normal'>María de  los Ángeles Ribas</i>. Instituto de Medicina Tropical “Pedro <span  class=SpellE>Kourí</span>”, AP 601, CP 11300, Ciudad de La Habana, Cuba. Correo  electrónico:<a href="mailto:%20maribas@ipk.sld.cu%20"> </a></span><a href="mailto:%20maribas@ipk.sld.cu%20"><span class=SpellE><span style='mso-ansi-language:ES-MX;  mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:line'>maribas@ipk.sld.cu</span></span><span  style='mso-ansi-language:ES-MX;mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:line'>  </span></a></p>    <p class=MsoNormal><sup><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:  ES;layout-grid-mode:line'><a href="#autores">1 </a></span></sup><a href="#autores"><span lang=ES style='mso-ansi-language:  ES;mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:line'>Especialista de I Grado en Virología.  Investigadora Auxiliar.     <br> </span><sup><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:  ES;layout-grid-mode:line'>2</span></sup><span lang=ES style='mso-ansi-language:  ES;mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:line'> Licenciada en Microbiología.    <br>  </span><sup><span lang=ES style='mso-ansi-language:ES;mso-fareast-language:  ES;layout-grid-mode:line'>3</span></sup><span lang=ES style='mso-ansi-language:  ES;mso-fareast-language:ES;layout-grid-mode:line'> Técnico en Procesos Biológicos.</span></a><span  style='mso-ansi-language:ES-MX'><a name="creditos"></a></span></p></div>       ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Madhusudana]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Shamsundar]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Saraswati]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Comparative evaluation of a simple indirect immunofluorescence test and mouse neutralization test for assaying rabies antibodies]]></article-title>
<source><![CDATA[Indian J Pathol Microbiol]]></source>
<year>2001</year>
<volume>44</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>309-12</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Expert Committee on Rabies]]></article-title>
<source><![CDATA[World Health Organ Tech Rep Ser]]></source>
<year>1992</year>
<volume>824</volume>
<page-range>1-84</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Koprowski]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The mouse inculation test]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Meslin]]></surname>
<given-names><![CDATA[FX]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kaplan]]></surname>
<given-names><![CDATA[MM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Koprowski]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Laboratory techniques in rabies]]></source>
<year>1996</year>
<edition>4a. ed</edition>
<page-range>80-7</page-range><publisher-loc><![CDATA[Geneva ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[WHO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wright]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rampersad]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ryan]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ammons]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Molecular characterization of rabies virus isolates from Trinidad]]></article-title>
<source><![CDATA[Vet Microbiol]]></source>
<year>2002</year>
<volume>87</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>95-102</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nadin-Davis]]></surname>
<given-names><![CDATA[SA]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Polymerase chain reaction protocols for rabies virus discrimination]]></article-title>
<source><![CDATA[J Virol Methods]]></source>
<year>1998</year>
<volume>75</volume>
<page-range>1-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Haynes]]></surname>
<given-names><![CDATA[RB]]></given-names>
</name>
</person-group>
<collab>Clinical Epidemilogical Rounds</collab>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[How to read clinical journal: II to learn about a diagnostic test]]></article-title>
<source><![CDATA[CMA Journal]]></source>
<year>1981</year>
<volume>124</volume>
<page-range>703</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kissling]]></surname>
<given-names><![CDATA[RE]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The fluorescent antibody test in rabies]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Baer]]></surname>
<given-names><![CDATA[GM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The natural history of rabies]]></source>
<year>1975</year>
<page-range>401-6</page-range><publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Academic Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dean]]></surname>
<given-names><![CDATA[DJ]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Abelseth]]></surname>
<given-names><![CDATA[MK]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Atanasi]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The fluorescent antibody test]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Meslin]]></surname>
<given-names><![CDATA[FX]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kaplan]]></surname>
<given-names><![CDATA[MM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Koprowski]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Laboratory techniques in rabies]]></source>
<year>1996</year>
<edition>4a. ed</edition>
<page-range>88-95</page-range><publisher-loc><![CDATA[Geneva ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[WHO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fajardo]]></surname>
<given-names><![CDATA[EM]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Producción de un reactivo conjugado fluorescente para el diagnóstico de la rabia por el método de inmunofluorescencia directa]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bourhy]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rollin]]></surname>
<given-names><![CDATA[PE]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vincent]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sureau]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Comparative field isolation of the fluorescent-antibody test, virus isolation from tissue culture, and enzyme immunodiagnosis for rapid laboratory diagnosis of rabies]]></article-title>
<source><![CDATA[J Clin Microbiol]]></source>
<year>1989</year>
<volume>27</volume>
<page-range>519-23</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[David]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Yakobson]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rotenberg]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Dveres]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Davidson]]></surname>
<given-names><![CDATA[I]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Rabies virus detection by RT-PCR in decomposed naturally infected brains]]></article-title>
<source><![CDATA[Vet Microbiol]]></source>
<year>2002</year>
<volume>87</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>111-8</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Black]]></surname>
<given-names><![CDATA[EM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[McElhinney]]></surname>
<given-names><![CDATA[LM]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lowings]]></surname>
<given-names><![CDATA[JP]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Smith]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Johnstone]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Heaton]]></surname>
<given-names><![CDATA[PR]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Molecular methods to distinguish between classical rabies and the rabies related European bat Lyssavirus]]></article-title>
<source><![CDATA[J Virol Methods]]></source>
<year>2000</year>
<volume>87</volume>
<page-range>123-31</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sitti-Amorn]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Jiratanavattana]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Keoyo]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sunpunyan]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The diagnostic properties of Laboratory test for rabies.]]></article-title>
<source><![CDATA[Int J Epidemiol]]></source>
<year>1987</year>
<volume>16</volume>
<page-range>602-5</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<label>14</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ducastel]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Veyssier]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Epidémiologie, prévention]]></article-title>
<source><![CDATA[La Revue du Practicien]]></source>
<year>1996</year>
<volume>46</volume>
<page-range>1427-32</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
