<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1814-151X</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Luz]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Luz]]></abbrev-journal-title>
<issn>1814-151X</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Holguín]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1814-151X2023000100077</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Concepción didáctica de la educación cívica como dimensión formativa en el proceso de enseñanza-aprendizaje de la Disciplina de Marxismo-Leninismo]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Didactic conception of civics as an educational dimension in the teaching-learning process of the Discipline Marxism-Leninism]]></article-title>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Concepção didática da educação cívica como uma dimensão formativa no processo ensino-aprendizagem da disciplina do marxismo-leninismo]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Estepa-Torres]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel Marleni]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Otero-Góngora]]></surname>
<given-names><![CDATA[Yurima]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mayedo-Núnez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Yamaisy]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidad de Holguín  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidad de Ciencias Médicas  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ Holguín]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>03</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>03</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>22</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>77</fpage>
<lpage>88</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1814-151X2023000100077&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1814-151X2023000100077&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1814-151X2023000100077&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen En este artículo fue analizada una concepción didáctica de la educación cívica como dimensión formativa desde la perspectiva del aprendizaje desarrollador. En correspondencia con ello, fue concebida la interconexión dialéctica de los métodos, los contenidos y la evaluación a fin de formar modos de actuación en diferentes contextos formativos. Se emplearon métodos empíricos y teóricos para evaluar la concreción de una concepción didáctica en el proceso de enseñanza-aprendizaje de la disciplina de Marxismo-Leninismo, teniendo en cuenta sus potencialidades teórico-metodológicas. Ello permite potenciar modos de actuación profesional como expresión del civismo. El estudio exploratorio puso de manifiesto la necesidad de realizar nuevas construcciones que connoten la relevancia de la educación cívica como dimensión formativa a partir de la interacción de los contenidos cívicos, los métodos que permiten su dinamización, así como la evaluación como componente formativo con un enfoque desarrollador.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract In this article a didactic conception of civics as an educational dimension was analyzed from the perspective of developmental learning. Correspondingly, the dialectical interconnection of methods, contents and evaluation was conceived in order to form modes of action in different educational contexts. Empirical and theoretical methods were used to evaluate the realization of a didactic conception in the teaching-learning process of the Marxism-Leninism discipline, taking into account its theoretical-methodological potentialities. This makes it possible to enhance professional modes of action as an expression of citizenship. The exploratory study revealed the need of accomplishing new structures that connote the importance of civics as an educational dimension from the interaction of civic contents, the methods that allow its revitalization, as well as evaluation as an educational component with a developmental approach.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Neste artigo foi analisada uma concepção didática da educação cívica como uma dimensão formativa a partir da perspectiva da aprendizagem do desenvolvimento. De forma correspondente, a interconexão dialética de métodos, conteúdos e avaliação foi concebida a fim de formar modos de ação em diferentes contextos formativos. Métodos empíricos e teóricos foram utilizados para avaliar a concretização de uma concepção didática no processo ensino-aprendizagem da disciplina marxismo-leninismo, levando em conta suas potencialidades teórico-metodológicas. Isto permite o aperfeiçoamento de modos de ação profissionais como expressão de civismo.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Educación cívica]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[dimensión formativa]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[contenidos cívicos]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[modos de actuación profesional]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Civics]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[educational dimension]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[civic contents]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[professional modes of action]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Educação cívica]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[dimensão formativa]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[conteúdos cívicos]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[modos de ação profissionais]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Addine]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Didáctica y optimización del proceso de enseñanza-aprendizaje]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-name><![CDATA[IPLAC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez de Zayas]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Hacia un currículum integral y contextualizado]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-name><![CDATA[Academia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez de Zayas]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Didáctica. Teoría y Práctica]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-name><![CDATA[Pueblo y Educación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Báxter]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La escuela y la formación del hombre]]></article-title>
<source><![CDATA[Compendio de Pedagogía MINED]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-name><![CDATA[Pueblo y Educación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bolívar]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educar en valores. Una educación de la ciudadanía]]></source>
<year>2016</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Constitución de la República de Cuba]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-name><![CDATA[Política]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Delors]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La educación encierra un tesoro. Informe a la UNESCO de la Comisión Internacional sobre la educación para el siglo XXI]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Labarrere]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La escuela desde una perspectiva cultural connotaciones para los procesos de desarrollo. Curso 9]]></source>
<year>1999</year>
<conf-name><![CDATA[ Congreso Internacional Pedagogía 99]]></conf-name>
<conf-loc>La Habana, Cuba </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Labarrere]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Valdivia]]></surname>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pensamiento, análisis y autorregulación de la actividad cognoscitiva de los alumnos]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-name><![CDATA[Pueblo y Educación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Labarrere]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Valdivia]]></surname>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Preparación pedagógica integral para profesores integrales]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-name><![CDATA[Félix Varela]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Majmutov]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. I]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La enseñanza problémica]]></source>
<year>1983</year>
<publisher-name><![CDATA[Pueblo y Educación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La enseñanza problémica]]></source>
<year>1991</year>
<publisher-name><![CDATA[Pueblo y Educación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Formación para la ciudadanía y la educación superior]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Iberoamérica de Educación]]></source>
<year>2002</year>
<numero>42</numero>
<issue>42</issue>
<page-range>85-102</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Buxarrais]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Esteban]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La universidad como espacio de aprendizaje ético]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Iberoamericana de Educación]]></source>
<year>2002</year>
<numero>29</numero>
<issue>29</issue>
<page-range>17-43</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Esteban]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Una propuesta de formación ciudadana para el EEES]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Española de Pedagogía]]></source>
<year>2005</year>
<numero>230</numero>
<issue>230</issue>
<page-range>63-83</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Modelo general del profesional de Educación]]></source>
<year>2015</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Partido Comunista de Cuba</collab>
<source><![CDATA[Conferencia Nacional del Partido]]></source>
<year>2010</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ruiz]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sistema didáctico de preparación teórico-metodológica para la dirección del proceso de formación ciudadana desde la Educación Cívica]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Villa Clara]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sierra]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Educación Jurídica. Propuesta de un sistema de trabajo teórico y metodológico para la formación inicial y permanente de maestros primarios]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-name><![CDATA[Instituto Central de Ciencias Pedagógicas (ICCP)]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Modelo Pedagógico para La Formación Ciudadana de los maestros primarios]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-name><![CDATA[Instituto Superior Pedagógico Enrique José Varona]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sáez]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historia y teoría de la educación cívica]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Camagüey]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silvestre]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Aprendizaje, Educación y Desarrollo]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-name><![CDATA[Pueblo y Educación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silvestre]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Zilberstein]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Enseñanza y aprendizaje desarrollador]]></source>
<year>2000</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Touriñán]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[El desarrollo cívico como objetivo. Una propuesta pedagógica]]></article-title>
<source><![CDATA[Teoría de la educación]]></source>
<year>2009</year>
<volume>21</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>129-59</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Valmaseda]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revelación axiológica y formación humana]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de La Habana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
