<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2307-2113</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Cubana de Información en Ciencias de la Salud]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. cuba. inf. cienc. salud]]></abbrev-journal-title>
<issn>2307-2113</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Centro Nacional de Información de Ciencias MédicasEditorial Ciencias Médicas]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2307-21132015000300006</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Diseño de un sistema de gestión documental para organizaciones cubanas]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Design of a document management system for Cuban organizations]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[de Dios Arias]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raiza Ana]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cano Inclán]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anisley]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[García García]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ognara]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Raposo Villavicencio]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rita María]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Universidad de Camagüey Ignacio Agramonte Loynaz  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Camagüey ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<volume>26</volume>
<numero>3</numero>
<fpage>260</fpage>
<lpage>272</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2307-21132015000300006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2307-21132015000300006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2307-21132015000300006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[gestión documental]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[sistema de gestión documental]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[organizaciones]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[document management]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[document management system]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[organizations]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <DIV class="Part"   >        <p align="right"   > </p >       <p align="right"><b><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">ART&Iacute;CULO      ORIGINAL </font></b></p>   <FONT size="+1" color="#000000"><B></B>        <p   >&nbsp;</p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B><font size="4">Dise&ntilde;o      de un sistema de gesti&oacute;n documental para organizaciones cubanas</font></b></font></p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3"><b>Design of a document      management system for Cuban organizations</b></font> </p >       <p   >&nbsp;</p >   </font><FONT size="+1" color="#000000">        <p   >&nbsp;</p >       <p   ><b><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Raiza Ana de      Dios Arias, Anisley Cano Incl&aacute;n, Ognara Garc&iacute;a Garc&iacute;a,      Rita Mar&iacute;a Raposo Villavicencio </font>    ]]></body>
<body><![CDATA[<br>         <br>     </b><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Universidad      de Camag&uuml;ey &quot;Ignacio Agramonte Loynaz&quot;. Camag&uuml;ey, Cuba.      </font></p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   >&nbsp;</p >   </font>    <hr>   <FONT size="+1" color="#000000"><B>        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">RESUMEN </font></p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>Objetivo:</b>      proponer el dise&ntilde;o de un sistema de gesti&oacute;n documental para      organizaciones cubanas, en el territorio de Camag&uuml;ey, teniendo en cuenta      la importancia de la conservaci&oacute;n del patrimonio documental en las      organizaciones.    <br>     <b>M&eacute;todos: </b>se incluyeron como muestra 42 empresas del territorio      camag&uuml;eyano que se encuentran en perfeccionamiento empresarial. Se aplicaron      encuestas para evaluar la situaci&oacute;n sobre el dominio y el conocimiento      de la gesti&oacute;n documental en estas organizaciones.     <br>     <b>Resultados:</b> los datos obtenidos en las encuestas aplicadas en las diferentes      entidades empresariales sirvieron de base para desarrollar la propuesta del      sistema de gesti&oacute;n documental, el cual se realiz&oacute; a partir de      la programaci&oacute;n de 4 etapas, donde se definieron los objetivos a alcanzar      en cada una de ellas.    <br>     <b>Conclusiones: </b>el sistema de gesti&oacute;n documental dise&ntilde;ado      cumple con las normas internacionales y con los requisitos establecidos en      el decreto ley 265, que establece las disposiciones generales para la protecci&oacute;n      del patrimonio documental de la naci&oacute;n.     ]]></body>
<body><![CDATA[<br>         <br>     <b>Palabras clave:</b> gesti&oacute;n documental, sistema de gesti&oacute;n      documental, organizaciones.    <br>     </font><b><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> </font>      </b></p >   </font>    <hr>       <p><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><b>ABSTRACT </b></font></p>       <p><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>Objective:</B>      propose the design of a documentary management system for Cuban organizations      </font><font size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">      in the territory of Camag&uuml;ey</font></font>, <font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">bearing      in mind the importance of the preservation of the documentary heritage in      the organizations.    <br>     <b>Methods:</b> the sample was composed of 42 organizations undergoing enterprise      improvement in the territory of Camag&uuml;ey. Surveys were applied to evaluate      the current status of knowledge about and command of document management in      these organizations.     <br>     <b>Results:</b> the data obtained from the surveys applied in the various      enterprises served as basis for developing the proposal of document management      system, which was structured into four stages with specific objectives defined      for each of them.    <br>     <b>Conclusions:</b> the document management system designed complies with      international standards and the requirements included in Decree Law 265, where      general provisions are established for the protection of the country's documentary      heritage.     <br>         <br>     <b>Key words: </b>document management, document management system, organizations.    ]]></body>
<body><![CDATA[<br>     </font></font> </p>   <hr>   <FONT size="+1" color="#000000">        <p   >&nbsp;</p >       <p   >    <br>   </p >   </font><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   ></p >       <p   ></p >       <p   ></p >       <p   > </p >   <B>        <p   > </p >       <p   > </p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">INTRODUCCI&Oacute;N      </font></p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Los modelos de gesti&oacute;n      documental deben responder a los procesos de negocio y de gesti&oacute;n documental      que se realicen en las organizaciones, y apoyar el an&aacute;lisis de los      procesos o secuencias de las actividades que se llevan a efecto para crear      un producto o prestar un servicio. Asimismo, han de valorar los procesos operativos      que tienen por objeto asegurar la fiabilidad, la autenticidad, la integridad      y la usabilidad de los documentos. Conjuntamente se tienen que contextualizar      de acuerdo con la misi&oacute;n, los objetivos y el contenido de la organizaci&oacute;n.      Para esto se establecen planes, indicadores, gu&iacute;as y metodolog&iacute;as      que est&aacute;n orientados a apoyar la implantaci&oacute;n de sistemas de      gesti&oacute;n de documentos electr&oacute;nicos.<Sup>1 </Sup> </font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Al implementar el      sistema de gesti&oacute;n de documentos (SGD) en las organizaciones, este      debe realizarse sobre bases archiv&iacute;sticas s&oacute;lidas y en estrecha      colaboraci&oacute;n entre gestores de informaci&oacute;n, archiveros y especialistas      en tecnolog&iacute;as de la informaci&oacute;n. Seg&uacute;n muestran diversas      experiencias internacionales, en muchos casos estos programas no alcanzan      una completa efectividad porque se dise&ntilde;aron por inform&aacute;ticos      e ingenieros que tienen en cuenta, fundamentalmente, aspectos relacionados      con la disminuci&oacute;n de los costos de almacenamiento y conservaci&oacute;n,      en un claro desbalance con su objetivo esencial: la recuperaci&oacute;n de      la informaci&oacute;n para ser utilizada por los miembros de la organizaci&oacute;n.      </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Esta situaci&oacute;n      se hace compleja con el acelerado proceso de introducci&oacute;n de las tecnolog&iacute;as      de la informaci&oacute;n y las comunicaciones (TIC), que conllevan enfrentar      </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">un nuevo      y delicado problema: el acceso y la gesti&oacute;n de la informaci&oacute;n      contenida en los documentos electr&oacute;nicos, producidos en los m&aacute;s      variados formatos, que pueden derivar en la aparici&oacute;n de nuevos &quot;almacenes&quot;,      con defectos mucho m&aacute;s nocivos para las organizaciones que los de papel,      por su car&aacute;cter virtual. </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">En la actual sociedad      de la informaci&oacute;n, el incremento acelerado de las fuentes y herramientas      de la informaci&oacute;n requiere desarrollar las habilidades de valorar,      conocer los recursos y adquirir conocimientos de las diversas fuentes. Seg&uacute;n      plantea <I>Banwden</I>,<Sup>2 </Sup> se requieren habilidades l&oacute;gicas      y ling&uuml;&iacute;sticas para manejar la compleja tecnolog&iacute;a de la      informaci&oacute;n, de forma tal que permita leer, decodificar, e interpretar      la informaci&oacute;n electr&oacute;nicamente obtenida. Para esto se dise&ntilde;an      y organizan servicios de alfabetizaci&oacute;n informacional, que pueden incluir      cursos presenciales y en l&iacute;nea, tutoriales, sesiones informativas,      gu&iacute;as o manuales de uso de recursos documentales como cat&aacute;logos,      buscadores o bases de datos. </font><i><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">      </font></i><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Fernando      &Aacute;vila D&iacute;az</I>,<Sup>3 </Sup> refiere que en Cuba la gesti&oacute;n      documental ha tenido dificultades que no escapan de este accionar diario,      entre los que se pueden citar: </font></p >   </font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Desconocimiento        sobre materia archiv&iacute;stica, y falta de profesionales altamente calificados        en muchos sectores del pa&iacute;s para enfrentar los retos que se imponen        por necesidad. En Cuba los profesionales de archivo proceden de carreras        universitarias, mayormente de perfiles human&iacute;sticos, que han debido        recibir una formaci&oacute;n emp&iacute;rica. Otra gran parte son t&eacute;cnicos        con una amplia experiencia, pero un tanto desactualizados y de espaldas        a las exigencias que demanda el actual auge de la archiv&iacute;stica contempor&aacute;nea        a escala internacional.     <br>           ]]></body>
<body><![CDATA[<br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Inestabilidad        en el caso de los archivos administrativos, y fundamentalmente de las secretarias,        como personas m&aacute;s aptas para realizar la tarea.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">F</font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">alta        de registro para controlar el pr&eacute;stamo de documentos.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Directivos        sin el visto bueno de los encargados de archivos, quienes deciden y determinan        c&oacute;mo guardar los documentos, o no conocen c&oacute;mo est&aacute;n        o deben organizarse los archivos de sus entidades.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">E</font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">xcesiva        demora de muchos organismos, incluidos Ministerios, en la creaci&oacute;n        de normas espec&iacute;ficas para instrumentar, legitimar y hacer funcionar        los mecanismos necesarios a la buena salud de los sistemas archiv&iacute;sticos        institucionales (SAI). </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>     </ul>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Bajo estas circunstancias      se hace necesario capacitar a los recursos humanos de las diferentes organizaciones      en la importancia de la gesti&oacute;n documental para la toma de decisiones.      Trabajar con la informaci&oacute;n, hoy en d&iacute;a es un reto, pues no      es solo poder obtener la informaci&oacute;n precisa, sino saber identificar      las herramientas b&aacute;sicas que permitan determinar las necesidades de      informaci&oacute;n, y evaluarla de acuerdo con su necesidad. En la generalidad      de las empresas cubanas, esta informaci&oacute;n se encuentra limitada a dos      elementos importantes: 1) no existe acceso pleno a todas las fuentes de informaci&oacute;n,      lo que invalida un uso eficiente de esta, y 2) hay carencia de una cultura      informacional de c&oacute;mo aprovecharla o manejarla y en el uso eficiente      de la tecnolog&iacute;a, lo que impide determinar que es &uacute;til, y a      veces no se toma la decisi&oacute;n correcta. </font></p >       <p   > </p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Como resultado, existe      un c&uacute;mulo de informaci&oacute;n que no se aprovecha y el avance tecnol&oacute;gico,      las expectativas y las demandas de uso crecen cada d&iacute;a. Todo esto genera      la necesidad de los usuarios de poder acceder a servicios y herramientas que      les permitan obtener informaci&oacute;n eficiente y actualizada seg&uacute;n      las </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">caracter&iacute;sticas      del trabajo que se desarrolle en su organizaci&oacute;n. Por esto, se hace      necesario que en las empresas se desarrollen estrategias que permitan un uso      eficiente y &oacute;ptimo de la informaci&oacute;n generada, y que haya acceso      a las diferentes fuentes a trav&eacute;s de medios computarizados.<Sup>4 </Sup></font></p >   <FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Con el desarrollo      de esta pesquisa, se pretende aportar un material de gu&iacute;a y apoyo al      personal que labora en los archivos de gesti&oacute;n de las organizaciones,      para la confecci&oacute;n de los diferentes instrumentos de control de documentos      de las oficinas administrativas que incida en el perfeccionamiento de la gesti&oacute;n      documental, tomando como base las normas internacionales, las cuales impulsan      los procesos de modernizaci&oacute;n, regulan los aspectos m&aacute;s controvertidos      y fundamentales (gesti&oacute;n documental, autenticidad, preservaci&oacute;n,      eficacia jur&iacute;dica) y devienen motor de un cambio trascendental que      permite vislumbrar el futuro con un mayor optimismo, entre las que se encuentran:      </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La        Norma Internacional ISO-15489,<Sup>5 </Sup> la cual proporciona una gu&iacute;a        sobre c&oacute;mo gestionar o administrar los documentos y su relaci&oacute;n        con los sistemas electr&oacute;nicos para lograr la conservaci&oacute;n        de los archivos y sus diferentes soportes. A su vez, explica de una forma        completa la asignaci&oacute;n de responsabilidades que debe definir un organismo        en un SGD y la importancia de realizar la supervisi&oacute;n y la auditor&iacute;a        de este, y normalizar las buenas pr&aacute;cticas internacionales referidas        a la gesti&oacute;n documental en base a la norma australiana AS4390. Esta        metodolog&iacute;a, conocida por sus siglas en ingl&eacute;s DIRKS,<Sup>6        </Sup> se basa en la construcci&oacute;n de pr&aacute;cticas de negocio        m&aacute;s eficiente y responsable a trav&eacute;s del dise&ntilde;o y del        fomento de una buena conservaci&oacute;n de registros o archivos en una        organizaci&oacute;n.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >     <FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La      Norma Moreq,<Sup>7 </Sup> est&aacute; dise&ntilde;ada para la gesti&oacute;n      de documentos electr&oacute;nicos de archivo (MoReq) e incide especialmente      en los requisitos funcionales de la gesti&oacute;n de documentos mediante      un sistema de gesti&oacute;n de documentos electr&oacute;nicos de archivo      (SGDEA) y las normativas regulatorias del estado cubano: DL- 265,<Sup>8 </Sup>      para desarrollar esta en un marco de buenas pr&aacute;cticas. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></li>     </ul>     ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1">        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">LA LEGISLACI&Oacute;N      ARCHIV&Iacute;STICA CUBANA </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">El Decreto-Ley No.      265 del Sistema Nacional de Archivos de la Rep&uacute;blica de Cuba (SNA),      instituye las disposiciones generales para la resguardo del patrimonio documental      y las normas y principios que operan la gesti&oacute;n documental en el territorio      nacional, por lo que las organizaciones cubanas deben organizar, implementar      y mantener, de manera coherente, sus sistemas institucionales de archivo,      as&iacute; como realizar el conjunto de operaciones que componen el proceso      de control intelectual y material de los fondos a lo largo del ciclo vital      de los documentos, para lograr la armonizaci&oacute;n de las pr&aacute;cticas      archiv&iacute;sticas, ofrecer servicios adecuados y facilitar el acceso a      los documentos de archivo para la toma de decisiones por parte de la administraci&oacute;n.      </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Este Decreto-Ley      es el mecanismo de integraci&oacute;n y promoci&oacute;n de la cultura en      el tema de la gesti&oacute;n documental en el territorio cubano, cuya finalidad      es lograr el desarrollo arm&oacute;nico de las instituciones o dependencias      que lo conforman, para lograr una mayor eficacia en su gesti&oacute;n y preservaci&oacute;n      del patrimonio documental de la naci&oacute;n cubana, a partir de la aplicaci&oacute;n      adecuada de principios, normas y m&eacute;todos comunes que estable la gesti&oacute;n      documental. </font></p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   > </p >   <B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">M&Eacute;TODOS </font></p >       <p   ></p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La propuesta de este      modelo te&oacute;rico se sustent&oacute; en el empleo de tres pilares b&aacute;sicos:      el dise&ntilde;o conceptual, la cultura informacional y las herramientas </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">tecnol&oacute;gicas.      Estos tres elementos estuvieron basados en la Norma Internacional ISO-15489      (partes I-II), la Metodolog&iacute;a Australiana DIRKS, la Norma Moreq y las      normativas regulatorias del estado cubano DL-265. </font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Para la implementaci&oacute;n      del modelo se aplic&oacute; una encuesta a 42 empresas del territorio camag&uuml;eyano      que se encuentran en perfeccionamiento empresarial, conformada la muestra      por 64 de los directivos y especialistas de la entidad del Grupo Empresarial      de la Construcci&oacute;n, de la Delegaci&oacute;n Provincial de la Agricultura      y de subordinaci&oacute;n local de la Asamblea Provincial del Poder Popular.      <FONT color="#000000">Las variables exploradas en el cuestionario se enfocaron      en el conocimiento de las normas y decretos nacionales e internacionales en      la implementaci&oacute;n de la gesti&oacute;n documental. De igual forma se      analiz&oacute; el comportamiento de la organizaci&oacute;n, acceso, uso y      conservaci&oacute;n de la documentaci&oacute;n administrativa por parte de      los directivos y funcionarios de las organizaciones de la Administraci&oacute;n      Central del Estado (OACE). Para el procesamiento de los datos se utiliz&oacute;      Microsoft Excel para tabular los datos encuestados. </font></font></p >   <FONT size="+1" color="#000000">        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Se realiz&oacute;      un diagn&oacute;stico a 42 empresas priorizadas del territorio, con el fin      de conocer el estado de la organizaci&oacute;n de los recursos documentales,      para ofrecer posteriormente un modelo que permita a las organizaciones contar      con indicaciones para el mejoramiento y la disponibilidad de estos. </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La      encuesta elaborada (<a href="###pie">anexo</a><a name="#a"></a>) tiene en      cuenta los criterios y las valoraciones de los miembros y directivos de las      organizaciones con respecto a la documentaci&oacute;n como recurso para la      toma de decisiones, los sistemas de gesti&oacute;n de documentos, la base      legal y la normativa que rigen los procesos y procedimientos administrativos      en su organizaci&oacute;n hasta la creaci&oacute;n, uso, manejo y conservaci&oacute;n      de la documentaci&oacute;n en la entidad. Adem&aacute;s, se evalu&oacute;      el comportamiento de los recursos de informaci&oacute;n-documentaci&oacute;n      en las organizaciones y los sistemas de informaci&oacute;n en general. </font></p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   > </p >       <p   > </p >       <p   > </p >   <B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">RESULTADOS </font></p >       <p   ></p >   </B>        ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Los resultados de      la encuesta (<a href="#t1">tabla</a>) corroboraron que en las organizaciones      existen dificultades para llevar a efecto la gesti&oacute;n documental. El      an&aacute;lisis se realiz&oacute; a trav&eacute;s de tres calificaciones (S&iacute;,      No, A veces) para los nueve planteamientos (P) que incluyen las variables      exploradas, donde se manifiestan que las respuestas oscilaron entre No y A      veces, donde la respuesta S&iacute; fue la menos significativa. </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >     <blockquote>        <DIV class="Part"   >          <div align="center"><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><img src="/img/revistas/ics/v26n3/t0106315.gif" width="477" height="361"><a name="t1"></a></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></div>   </DIV > </blockquote>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"> Con este an&aacute;lisis      se mostr&oacute; que en algunas empresas, a pesar de tener un conocimiento      general de la importancia de estos recursos, no existe suficiente conocimiento      y cultura sobre las legislaciones, normas y decretos necesarios para desarrollar      la gesti&oacute;n documental en el pa&iacute;s en relaci&oacute;n con la utilizaci&oacute;n      de los sistemas de gesti&oacute;n de documentos; muestran una moderada tendencia      a su empleo producto del desconocimiento de los beneficios que estos reportan      para llevar a efecto su actividad. En algunos casos los directivos manifiestan      cierta reticencia a la inclusi&oacute;n de un especialista de la informaci&oacute;n      capaz de enfrentar el sistema de gesti&oacute;n documental o capacitar recursos      humanos para llevar esta actividad en la organizaci&oacute;n. La generalidad      de los encuestados declaran tener definidos los documentos a evacuar en caso      de que se declare una situaci&oacute;n excepcional en el territorio (<a href="#f1">Fig.      1</a>).</font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font>        <p align="center"><img src="/img/revistas/ics/v26n3/f0106315.jpg" width="477" height="359"><a name="f1"></a></p>   <FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Al reflexionar sobre      esta problem&aacute;tica, y teniendo en cuenta los cambios que en el ambiente      actual est&aacute;n llevando a efecto las organizaciones en sus concepciones      organizativas y de funcionamiento definidos en las bases generales del perfeccionamiento      empresarial, se hace necesario considerar un grupo de acciones que posibiliten      la realizaci&oacute;n de la gesti&oacute;n documental a partir de la gesti&oacute;n      por competencias para elevar la cultura informacional. Por esta raz&oacute;n,      se propone un modelo de gesti&oacute;n documental para organizaciones cubanas      en el territorio de camag&uuml;eyano. </font></p >       <p   > </p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">El modelo de gesti&oacute;n      documental (<a href="/img/revistas/ics/v26n3/f0206315.jpg">Fig. 2</a>) se realiza a partir de la programaci&oacute;n      de cuatro etapas. Cada una est&aacute; estructurada por objetivos a alcanzar,      que incluye el diagn&oacute;stico de la organizaci&oacute;n, los componentes      te&oacute;ricos de la gesti&oacute;n documental e identificar y determinar      las funciones necesarias para llevar a la pr&aacute;ctica la gesti&oacute;n      documental (tutoriales y sistema de gesti&oacute;n documental) con el objetivo      de lograr en la organizaci&oacute;n un sistema de gesti&oacute;n de calidad      y de control interno. Al mismo tiempo, define y propone un grupo de actividades      y herramientas para mejorar el aprendizaje organizacional. </font></p >       <p   ></p >   <B>        <p   > </p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">ETAPA I. DIAGN&Oacute;STICO      </font></p >       <p   > </p >   <B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Objetivo </font></p >       <p   > </p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Identificar los componentes      que distinguen a la organizaci&oacute;n como entidad productora de documentos.      Se debe partir de la identificaci&oacute;n de los profesionales que usualmente      existen y generan documentos evidenciales de la actividad de su organizaci&oacute;n,      los cuales deben tener noci&oacute;n en la organizaci&oacute;n y m&eacute;todos,      en sistemas y en documentaci&oacute;n o archiv&iacute;stica. </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>Plan de acci&oacute;n      </b></font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >     ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">1.    Diagn&oacute;stico de la gesti&oacute;n documental en la organizaci&oacute;n.    </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">      </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Objeto        social.    <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Misi&oacute;n        y visi&oacute;n.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       ]]></body>
<body><![CDATA[<li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Fortalezas,        debilidades, amenazas y oportunidades.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Estructura        organizativa, funciones, atribuciones, tareas y actividades.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Identificaci&oacute;n        de los procesos y procedimientos que se llevan en la organizaci&oacute;n.            ]]></body>
<body><![CDATA[<br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Forma        de organizaci&oacute;n de los archivos.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Criterios        para la creaci&oacute;n, conservaci&oacute;n, eliminaci&oacute;n de los        documentos.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       ]]></body>
<body><![CDATA[<li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Estado        f&iacute;sico y formas de acceso a los documentos.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Soportes        en los cuales se conservan los documentos.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Instrumentos        de control de la documentaci&oacute;n.     ]]></body>
<body><![CDATA[<br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Existencia        de dep&oacute;sitos de archivos. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>     </ul>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>Fuentes de informaci&oacute;n      para el diagn&oacute;stico organizacional </b></font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Resoluci&oacute;n        del Ministerio de Econom&iacute;a y Planificaci&oacute;n que aprueba el        objeto social, las funciones, atribuciones y la estructura org&aacute;nica        de la instituci&oacute;n.     ]]></body>
<body><![CDATA[<br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Decreto-Ley        No. 257 de los Consejos de Direcci&oacute;n de los organismos de la Administraci&oacute;n        Central del Estado, promulgado el 4 de diciembre de 2007, publicado en la        Gaceta Extraordinaria 001 el 3 de enero de 2008.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">DL-281.        Del Sistema de Informaci&oacute;n del Gobierno promulgado el 8 de febrero        de 2011, publicado en la Gaceta Oficial Extraordinaria 010 del 23 de febrero        de 2011.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       ]]></body>
<body><![CDATA[<li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Resoluci&oacute;n        No. 60 de la Contralor&iacute;a General de la Rep&uacute;blica. Normas del        Control Interno promulgada el 1 de marzo de 2011 y publicada en la Gaceta        Extraordinaria 013 del 3 de marzo de 2011.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Normas        financieras cubanas.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Legislaci&oacute;n        laboral cubana.     ]]></body>
<body><![CDATA[<br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Normativas        para el trabajo con los cuadros.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">DL        No. 188 para la seguridad y protecci&oacute;n.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       ]]></body>
<body><![CDATA[<li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ley        No. 75 de Defensa.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Decreto-Ley        Seguridad Inform&aacute;tica.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Otras        documentaciones legales, jur&iacute;dicas y normativas que afecten el funcionamiento        de la instituci&oacute;n. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>     ]]></body>
<body><![CDATA[</ul>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">ETAPA II. DISE&Ntilde;O      </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">A partir de los resultados      del diagn&oacute;stico organizacional se determinar&aacute; la estrategia      a seguir para la implementaci&oacute;n del SGD, mediante la instrumentaci&oacute;n      de los componentes del sistema. </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>Objetivo</B> </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Proyectar los componentes      del modelo conceptual del Sistema Gesti&oacute;n documental en la organizaci&oacute;n,      teniendo en cuenta cada una de las normativas regulatorias que avalan la funcionalidad      de la organizaci&oacute;n para el desarrollo de sus actividades. </font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   > </p >   <B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Plan de acci&oacute;n      </font></p >       <p   ></p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Componentes del Sistema      de gesti&oacute;n documental: </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Subsistema:</I>        Sistema Archiv&iacute;stico Institucional (AG, AC, AH).     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Herramientas        funcionales:</I> identificaci&oacute;n de los procesos organizacionales,        elaboraci&oacute;n del mapa de procesos, preparaci&oacute;n de la ficha        de procesos, control del flujo documental, fase del tratamiento archiv&iacute;stico.            ]]></body>
<body><![CDATA[<br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Herramientas        normativas:</I> legislaci&oacute;n archiv&iacute;stica vigente, manuales        de procedimientos administrativos y reglamentos.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><I>Herramientas        operativas</I>: formaci&oacute;n de usuarios, dise&ntilde;o de un tutorial,        dise&ntilde;o de un curso presencial, asesor&iacute;a y consultor&iacute;a.        </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>     </ul>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">ETAPA III. DESARROLLO      </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>Objetivo</B> </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Desde un enfoque      pr&aacute;ctico, para que exista una buena gesti&oacute;n de la informaci&oacute;n      y el conocimiento organizacional, las organizaciones deben organizar y conseguir      un sistema de gesti&oacute;n documental. Proyectar e implementar un programa      de </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">alfabetizaci&oacute;n      informacional que permita elevar la cultura informacional en los recursos      humanos de las organizaciones, en los conocimientos, las habilidades y los      valores b&aacute;sicos para el tratamiento archiv&iacute;stico seg&uacute;n      los requerimientos de la resoluci&oacute;n 60, el Decreto-Ley No. 257, DL-281      y otras documentaciones legales, jur&iacute;dicas y normativas que afecten      el funcionamiento de la instituci&oacute;n.<B> </B> </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>Plan de acci&oacute;n</B>      </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">1. Funciones e instrumentos      de control. </font></p >       <p   > </p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">        Determinar las funciones, instrumentos de control para los integrantes del        SAI: archivo de gesti&oacute;n, archivo central, archivo hist&oacute;rico.            <br>           ]]></body>
<body><![CDATA[<br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">        Determinar las fases del tratamiento archiv&iacute;stico que se deben aplicar        en cada uno de los integrantes del SAI.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Sistemas        de gesti&oacute;n de documentos electr&oacute;nicos (SGD): identificar requisitos,        funciones, crear el plan calendario de implementaci&oacute;n del sistema        y del manual de procedimiento. Desarrollo de ontolog&iacute;as.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Elaboraci&oacute;n        del manual de procedimiento y reglamento de archivo. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>     </ul>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">2.<B> </b>Desarrollo      de competencias para la gesti&oacute;n documental: cultura </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">informacional:      desarrollo del tutorial, desarrollo del curso presencial, </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">asesor&iacute;a      y consultor&iacute;a. </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">ETAPA IV. IMPLEMENTACI&Oacute;N      </font></p >       <p   > </p >   <B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Objetivo </font></p >       <p   > </p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Aplicar el modelo<B>      </B>de gesti&oacute;n documental para organizaciones de la provincia de Camag&uuml;ey      (Model GDO. cmg) y el sistema de gesti&oacute;n de documentos electr&oacute;nicos,      teniendo en cuenta las pol&iacute;ticas, normas y procedimientos que establecer&aacute;      la organizaci&oacute;n a partir de los resultados de sus diagn&oacute;stico      para ejecutar las normativas que aporta la gesti&oacute;n documental de forma      general e identificar las herramientas tecnol&oacute;gicas (SGD) que se aviene      con sus caracter&iacute;sticas y recursos. </font></p >   <B>        ]]></body>
<body><![CDATA[<p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Plan de acci&oacute;n</font></p >   </B>        <p   > </p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Implementar        el modelo de gesti&oacute;n documental para organizaciones en la provincia        de Camag&uuml;ey (Model GDO. cmg) teniendo en cuenta las particularidades        de la organizaci&oacute;n.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Implementar        el sistema de gesti&oacute;n de documentos electr&oacute;nicos.     <br>           ]]></body>
<body><![CDATA[<br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Medir        el impacto del SGD en la cultura corporativa de la empresa.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Prever        la resistencia al cambio: problemas de adaptaci&oacute;n al nuevo entorno.            <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          ]]></body>
<body><![CDATA[<DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Validar        el uso del SGD a trav&eacute;s de criterios de especialistas.     <br>           <br>       </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>          <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Evaluar        la implementaci&oacute;n del SGD en la empresa. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>     </ul>     <p>&nbsp;</p>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   > </p >   <B>        <p   > </p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">CONSIDERACIONES FINALES      </font></p >       <p   ></p >   </B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La revisi&oacute;n      bibliogr&aacute;fica permiti&oacute; identificar aspectos relacionados con      la gesti&oacute;n documental en las organizaciones, teniendo en cuenta elementos      b&aacute;sicos de la Norma Internacional ISO-15489 (I-II), la Norma Moreq,      la Metodolog&iacute;a Australiana DIRKS y las normativas regulatorias del      estado cubano DL-265. </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Con      la aplicaci&oacute;n de la encuesta se pudo identificar el conocimiento que      poseen los funcionarios y directivos de la OAEC del territorio camag&uuml;eyano      acerca de la gesti&oacute;n documental en sus organizaciones, las que sirvieron      de base para confeccionar el modelo propuesto. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">El modelo de gesti&oacute;n      documental para organizaciones cubanas cumple con los requisitos establecidos      en las regulaciones archiv&iacute;sticas vigentes en Cuba y con las normas      internacionales para la gesti&oacute;n documental. Consta de 4 etapas donde      se define en cada una los objetivos a alcanzar, est&aacute; concebida de forma      lineal, las tareas se pueden llevar a efecto de manera reiterada, parcial      o gradualmente en dependencia de las necesidades de cada organizaci&oacute;n      donde se aplique, los cambios que se operen en las organizaciones y la gesti&oacute;n      de documentos que se efect&uacute;e en cada una de estas. El modelo sirve      de base para la implementaci&oacute;n de un sistema de gesti&oacute;n de informaci&oacute;n      y del conocimiento. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Este modelo aportar&aacute;      nuevos enfoques a los recursos humanos sobre la importancia de la gesti&oacute;n      documental en las organizaciones en funci&oacute;n de la toma de decisiones.      Adem&aacute;s, est&aacute; en funci&oacute;n de elevar la cultura informacional      y la capacitaci&oacute;n de los recursos humanos sobre temas de gesti&oacute;n      documental y otras herramientas de gesti&oacute;n de informaci&oacute;n. Tambi&eacute;n      consta de las herramientas necesarias para la confecci&oacute;n del cuadro      de clasificaci&oacute;n y de la tabla de retenci&oacute;n documental de las      organizaciones para lograr as&iacute; el desarrollo de la sabidur&iacute;a,      el pensamiento cr&iacute;tico y la construcci&oacute;n del conocimiento. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">El modelo de gesti&oacute;n      documental para organizaciones cubanas es una herramienta de confecci&oacute;n      de los diferentes instrumentos de control de documentos de las oficinas administrativas,      el cual mejorar&aacute; la eficiencia en la organizaci&oacute;n, el uso, el      mantenimiento, la explotaci&oacute;n y la conservaci&oacute;n de la documentaci&oacute;n      generada por los OACE y el sistema del Poder Popular, ya que contar&aacute;n      con un modelo metodol&oacute;gico que les permitir&aacute; trabajar la documentaci&oacute;n      que se genera y se ajusta a los recursos materiales financieros, humanos y      tecnol&oacute;gicos de cada entidad. </font></p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   > </p >       <p   > </p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><a href="#a">Anexo</a><a name="##pie"></a>      </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2"><B>ENCUESTA </b></font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">La presente encuesta      tiene como objetivo valorar el conocimiento que poseen los directivos y funcionarios      de los &oacute;rganos y organismos de la Administraci&oacute;n Central del      Estado acerca de la gesti&oacute;n documental y archivos. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Analice cada una      de las siguientes preguntas: </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">1. &iquest;C&oacute;mo      considera usted el uso de las siguientes bases legales y normativas que rigen      los procesos y procedimientos administrativos en su entidad o de su &aacute;rea      de trabajo? </font></p >   </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV > <ul>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Resoluci&oacute;n        del Ministerio de Econom&iacute;a y Planificaci&oacute;n que aprueba el        objeto social, las funciones, atribuciones y la estructura org&aacute;nica        de la instituci&oacute;n. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Decreto-Ley        No 257 de los Consejos de Direcci&oacute;n de los Organismos de la Administraci&oacute;n        Central del Estado, promulgado el 4 de diciembre de 2007, publicado en la        Gaceta 001 Extraordinaria el 3 de enero de 2008. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       ]]></body>
<body><![CDATA[<li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">DL-281.        Del Sistema de Informaci&oacute;n del Gobierno promulgado el 8 de febrero        de 2011, publicado en la Gaceta Oficial 010 Extraordinaria del 23 de febrero        de 2011. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Resoluci&oacute;n        No 60 de la Contralor&iacute;a General de la Rep&uacute;blica. Normas del        Control Interno promulgada el 1 de marzo de 2011 y publicada en la Gaceta        013 Extraordinaria del 3 de marzo de 2011. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Normas        Financieras Cubanas. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Legislaci&oacute;n        Laboral Cubana. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Normativas        para el trabajo con los cuadros. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       ]]></body>
<body><![CDATA[<li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">DL        No.188 para la Seguridad y Protecci&oacute;n. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Ley        No 75 de Defensa. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>       <li>         <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000"><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Decreto-Ley        No. Seguridad Inform&aacute;tica. </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >   </li>     </ul>     <DIV class="Part"   ><FONT size="+1" color="#000000"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1"><FONT size="+1" color="#000000">        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute;___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">2. En la organizaci&oacute;n      se est&aacute; aplicando el Decreto Ley No. 265 del Sistema Nacional de Archivos      de la Rep&uacute;blica de Cuba. </font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">3. En la organizaci&oacute;n      existen criterios para la creaci&oacute;n, organizaci&oacute;n y conservaci&oacute;n      de los documentos. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">4. Los documentos      que se crean en la oficina se realizan sobre los criterios que establece la      Resoluci&oacute;n No. 60 de la Contralor&iacute;a General de la Rep&uacute;blica      </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">5. El especialista      de gesti&oacute;n de archivo de su organizaci&oacute;n, facilita la consulta      de los documentos. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">6. El acceso a los      documentos en la organizaci&oacute;n se encuentra establecido, seg&uacute;n      la actividad laboral. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">7. El control de      los documentos en su organizaci&oacute;n se realiza a partir de los instrumentos      que propone la gesti&oacute;n documental. </font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">8. El sistema de      gesti&oacute;n de documentos electr&oacute;nicos proporciona una adecuada      estructuraci&oacute;n, almacenamientos y accesibilidad de los documentos para      la toma de decisiones. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">9. Est&aacute;n definido      los documentos a evacuar en caso de que se declare una situaci&oacute;n excepcional      en el territorio. </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">S&iacute; ___ No___      A veces____ </font></p >       <p   > </p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Observaciones: </font></p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Si usted desea expresar      alg&uacute;n otro criterio sobre las variables definidas, puede hacerlo a      continuaci&oacute;n. </font></p >       <p   >_____________________________________________________________________</p >       <p   >_____________________________________________________________________</p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   >&nbsp;</p >       <p   > </p >       <p   > </p >   <B>        <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="3">REFERENCIAS BIBLIOGR&Aacute;FICAS</font></p >   </B>        <!-- ref --><p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">1. </font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Alonso      J. Pautas para el an&aacute;lisis y dise&ntilde;o de los sistemas de gesti&oacute;n      documental. 2013 [citado 20 de octubre de 2014]. Disponible en: <a href="http://www.exabyteinformatica.com/uoc/Informatica/Analisis_y_diseno/Analisis_y_dise%F1o_%28M%F3dulo_1%29.pdf" target="_blank">http://www.exabyteinformatica.com/uoc/Informatica/Analisis_y_diseno/Analisis_y_dise&ntilde;o_%28M&oacute;dulo_1%29.pdf      </a> </font></p >       <!-- ref --><p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">2.</font><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">Bawden      D. Revisi&oacute;n de los conceptos de alfabetizaci&oacute;n Informacional      y alfabetizaci&oacute;n digital. 2002 [citado 20 de octubre del 2014]. Disponible      en: <a href="http://64.233.169.104/search?q=cache:rQbSvYBwgnwJ:www.um.es/fccd/anales/ad05/ad0521.pdf%2BEl%2Buso%2Binicial%2Bdel%2Bt%C3%A9rmino%2Bpor%2BZurkowski%2Be&hl=es&ct=clnk&cd=1&gl=cu" target="_blank">http://64.233.169.104/search?q=cache:rQbSvYBwgnwJ:www.um.es/fccd/anales/ad05/      ad0521.pdf+El+uso+inicial+del+t%C3%A9rmino+por+Zurkowski+e&amp;hl=es&amp;ct=clnk&amp;cd=1&amp;gl=cu</a>      </font></p >       <p   > </p >       <!-- ref --><p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">3. &Aacute;vila D&iacute;az      FA. La gesti&oacute;n documental en Cuba: resultado de la pol&iacute;tica      de la Revoluci&oacute;n (I). La Habana: Ciencia en su PC. 2007(2):1-12.     </font></p >       <p   > </p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">4. Gonz&aacute;lez      Tolmo R. Tutorial ALFIN. Una herramienta para el desarrollo de habilidades      informacionales en las organizaciones. VII Seminario-Taller de centros de      ICT y Bibliotecas especializadas del MININT. INFO-MININT; 2014.     </font></p >       <!-- ref --><p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">5. Norma ISO 15489.      Informaci&oacute;n y documentaci&oacute;n. Gesti&oacute;n de documentos; 2001.          </font></p >       <!-- ref --><p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">6. Archivo Nacional      de Australia. Designing and Implementing Recordkeeping Systems (DIRKS). 2007      [citado 20 de septiembre de 2010]. Disponible en: <a href="http://www.naa.gov.au/records%B7management/publications/DIRKS%B7manual.aspx" target="_blank">http://      www.naa.gov.au/records&#8208;management/publications/DIRKS&#8208;manual.aspx</a>      </font></p >   <FONT color="#414141"><FONT color="#000000"><FONT color="#414141"><FONT color="#000000"><FONT color="#414141"><FONT color="#000000">        <p   > </p >   <FONT color="#FF0000">        <!-- ref --><p   ><font color="#000000" face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2">7.      Fresko M, Waldron M. Model Requirements for the Management of Electronic Records.      Bruselas, Luxemburgo: 2001 [citado 20 de septiembre de 2010]. Disponible en:      <a href="http://www.cornwell.co.uk/moreq.html" target="_blank">http://www.cornwell.co.uk/moreq.html</a>      </font></p >   <FONT color="#000000"><FONT color="#414141"><FONT color="#000000"><FONT color="#414141"><FONT color="#000000">        <p   > </p >       <!-- ref --><p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">8.      Ministerio de Justicia. Decreto-Ley No. 265. Del Sistema Nacional de Archivos      de la Rep&uacute;blica de Cuba. La Habana: Gaceta Oficial No. 018 de la Rep&uacute;blica      de Cuba; 2009.    </font></p >       ]]></body>
<body><![CDATA[<p   >&nbsp;</p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000">Recibido:      5 de febrero de 2015.    <br>     Aprobado: 27 de abril de 2015.</font></p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   >&nbsp;</p >       <p   ><font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="2" color="#000000"><I>Raiza      Ana de Dios Arias.</I> Universidad de Camag&uuml;ey &ldquo;Ignacio Agramonte      Loynaz&rdquo;. Carretera Circunvalaci&oacute;n, Km 5 &frac12;, Camag&uuml;ey.      Cuba. e-mail: <A href="mailto:raiza.dios@reduc.edu.cu"> raiza.dios@reduc.edu.cu</A></font></p >   <FONT color="#0000FF"><FONT color="#000000"><FONT color="#0000FF"><FONT color="#000000">        <p   > </p >   <B>        <p   > </p >       <p   ></p >   </B> </font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></DIV >     ]]></body>
<body><![CDATA[ ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Alonso]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pautas para el análisis y diseño de los sistemas de gestión documental]]></source>
<year>2013</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bawden]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revisión de los conceptos de alfabetización Informacional y alfabetización digital]]></source>
<year>2002</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ávila Díaz]]></surname>
<given-names><![CDATA[FA]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La gestión documental en Cuba: resultado de la política de la Revolución (I)]]></article-title>
<source><![CDATA[La Habana: Ciencia en su PC]]></source>
<year>2007</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>1-12</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González Tolmo]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Tutorial ALFIN: Una herramienta para el desarrollo de habilidades informacionales en las organizaciones]]></source>
<year></year>
<conf-name><![CDATA[VII Seminario-Taller de centros de ICT y Bibliotecas especializadas del MININT]]></conf-name>
<conf-date>2014</conf-date>
<conf-loc> </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Norma ISO 15489: Información y documentación. Gestión de documentos]]></source>
<year>2001</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="">
<collab>Archivo Nacional de Australia</collab>
<source><![CDATA[Designing and Implementing Recordkeeping Systems (DIRKS)]]></source>
<year>2007</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fresko]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Waldron]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Model Requirements for the Management of Electronic Records]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Bruselas, Luxemburgo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="journal">
<collab>Ministerio de Justicia</collab>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Decreto-Ley No. 265: Del Sistema Nacional de Archivos de la República de Cuba]]></article-title>
<source><![CDATA[La Habana: Gaceta Oficial]]></source>
<year>2009</year>
<numero>018</numero>
<issue>018</issue>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
