<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2310-340X</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Cooperativismo y Desarrollo]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Coodes]]></abbrev-journal-title>
<issn>2310-340X</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Pinar del Río "Hermanos Saíz Montes de Oca"]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2310-340X2023000200011</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Diseño e implementación de un sistema integrado de gestión para empresas pecuarias]]></article-title>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Desenho e implementação de um sistema integrado de gestão em empresas pecuárias]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Design and implementation of an integrated management system for livestock enterprises]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sixto Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Denis]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[de la Nuez Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[Diana]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Empresa Pecuaria Genética "Camilo Cienfuegos"  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Consolación del Sur Pinar del Río]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidad de Pinar del Río "Hermanos Saíz Montes de Oca" Facultad de Ciencias Económicas Centro de Estudios de Dirección, Desarrollo Local, Turismo y Cooperativismo]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Pinar del Río ]]></addr-line>
<country>Cuba</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>11</volume>
<numero>2</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2310-340X2023000200011&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2310-340X2023000200011&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2310-340X2023000200011&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen La industria pecuaria juega un papel fundamental en nuestra sociedad, proporcionando alimentos de origen animal y contribuyendo a la sostenibilidad económica y ambiental. Sin embargo, enfrenta desafíos significativos en el ámbito de la gestión, como la falta de integración de procesos, la carencia de herramientas tecnológicas adecuadas y la dificultad para obtener datos precisos en tiempo real. El objetivo del presente artículo es presentar un procedimiento para el diseño e implementación del Sistema Integrado de Gestión para empresas pecuarias que contribuya a una mayor eficiencia en la toma de decisiones por parte de la dirección y a la mejora de su capacidad de reacción frente a las nuevas necesidades o expectativas de las partes interesadas. Para el desarrollo de la investigación se emplearon métodos teóricos con énfasis en los enfoques sistémico y cualitativo, mientras mediante métodos empíricos, se utilizaron técnicas como el mapeo de procesos, el diagrama de flujo y las listas de verificación, entre otras. Entre los principales resultados obtenidos resalta un procedimiento que, al adoptar el enfoque basado en procesos y el ciclo Planificar-Hacer-Verificar-Actuar, permite desplegar un proyecto de intervención en la empresa objeto de estudio para la implementación del Sistema Integrado de Gestión, cuyo alcance son los sistemas de gestión de la calidad y de la inocuidad alimentaria respectivamente. Como principales conclusiones resaltan la elevación de los niveles de satisfacción de los clientes y la mejora de otros indicadores de desempeño con criterios de eficiencia y efectividad.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo O setor pecuário desempenha um papel fundamental em nossa sociedade, fornecendo alimentos de origem animal e contribuindo para a sustentabilidade econômica e ambiental. No entanto, enfrenta desafios significativos no campo da gestão, como a falta de integração dos processos, a falta de ferramentas tecnológicas adequadas e a dificuldade de obter dados precisos em tempo real. O objetivo deste artigo é elaborar um procedimento para o projeto e a implementação do Sistema de Gestão Integrada para empresas de pecuária que contribuirá para uma tomada de decisão mais eficiente por parte da gerência e para melhorar sua capacidade de reagir a novas necessidades ou expectativas das partes interessadas. Para o desenvolvimento da pesquisa, foram utilizados métodos teóricos com ênfase nas abordagens sistêmica e qualitativa, enquanto os métodos empíricos utilizaram técnicas como mapeamento de processos, fluxogramas e listas de verificação, entre outras. Os principais resultados obtidos incluem um procedimento que, ao adotar a abordagem baseada em processos e o ciclo Planejar-Fazer-Verificar-Agir, possibilita a implantação de um projeto de intervenção na empresa em estudo para a implementação do Sistema de Gestão Integrado, cujo escopo são os sistemas de gestão da qualidade e da segurança de alimentos, respectivamente. As principais conclusões são o aumento dos níveis de satisfação dos clientes e a melhoria de outros indicadores de desempenho com critérios de eficiência e eficácia.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract The livestock industry plays a fundamental role in our society, providing food of animal origin and contributing to economic and environmental sustainability. However, it faces significant challenges in the area of management, such as the lack of integration of processes, the lack of adequate technological tools and the difficulty in obtaining accurate data in real time. The objective of this article is to present a procedure for the design and implementation of the Integrated Management System for livestock enterprises that will contribute to greater efficiency in decision making by management and to the improvement of its capacity to react to new needs or expectations of stakeholders. For the development of the research, theoretical methods were used with emphasis on the systemic and qualitative approaches, while as empirical methods, techniques such as process mapping, flow charting and checklists, among others were used. Among the main results obtained a procedure outstands, which, by adopting the process-based approach and the Plan-Do-Check-Act cycle, makes it possible to deploy an intervention project in the enterprise under study for the implementation of the Integrated Management System, which scope are the quality and food safety management systems, respectively. The main conclusions are the increase in customer satisfaction levels and the improvement of other performance indicators with efficiency and effectiveness criteria.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[producción de cárnicos]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[sistema de gestión de la calidad]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[sistema de gestión de la inocuidad alimentaria]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[sistema integrado de gestión]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[produção de carne]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[sistema de gestão da qualidade]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[sistema de gestão da segurança alimentar]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[sistema de gestão integrado]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[meat production]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[quality management system]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[food safety management system]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[integrated management system]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castell Catalá]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[de la Nuez Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Diagnóstico del subsistema calidad en la Unidad Básica de Producción Cooperativa «Julián Alemán»]]></article-title>
<source><![CDATA[Cooperativismo y Desarrollo]]></source>
<year>2021</year>
<volume>9</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>689-711</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Consejo de Estado</collab>
<source><![CDATA[Decreto-Ley Inocuidad alimentaria (Decreto-Ley No. 9)]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-name><![CDATA[Gaceta Oficial de la República de Cuba]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gómez]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Estabil Chalupa]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Villar Morejón]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Negrín Sosa]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Relevancia de los sistemas integrados de gestión en las entidades petroleras cubanas]]></article-title>
<source><![CDATA[COFIN Habana]]></source>
<year>2018</year>
<volume>12</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>241-55</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González Díaz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fernández Aliaga]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Montes de Oca Abella]]></surname>
<given-names><![CDATA[O.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leyva Isaac]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Análisis de peligros y puntos de control críticos en la UEB Central Azucarero Cristino Naranjo]]></article-title>
<source><![CDATA[Tecnología Química]]></source>
<year>2023</year>
<volume>43</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>42-58</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González Enríquez]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[García Pérez]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Implementación de un sistema de gestión de calidad e inocuidad alimentaria en una comercializadora de alimentos]]></article-title>
<source><![CDATA[Conciencia Tecnológica]]></source>
<year>2022</year>
<numero>63</numero>
<issue>63</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>ISO</collab>
<source><![CDATA[Sistemas de gestión de la calidad-Fundamentos y vocabulario (ISO 9000)]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-name><![CDATA[Organización Internacional de Normalización]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>ISO</collab>
<source><![CDATA[Sistemas de gestión de la inocuidad de los alimentos-Requisitos para cualquier organización en la cadena alimentaria (ISO 22000)]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-name><![CDATA[Organización Internacional de Normalización]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Leal Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[González González]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Reyes Cañedo]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Modelo para la mejora de la calidad alineando las tecnologías de la información y el negocio]]></article-title>
<source><![CDATA[COFIN Habana]]></source>
<year>2021</year>
<volume>15</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>ONN</collab>
<source><![CDATA[Especificación de requisitos comunes del sistema de gestión como marco para la integración (NC PAS 99)]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-name><![CDATA[Oficina Nacional de Normalización]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>ONN</collab>
<source><![CDATA[Sistema de Análisis de Peligros y de Puntos Críticos de Control (APPCC/HACCP) y Directrices para su aplicación (NC 136)]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-name><![CDATA[Oficina Nacional de Normalización]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>OPS</collab>
<source><![CDATA[«Reglas de Oro» de la OMS para la preparación higiénica de los alimentos]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-name><![CDATA[Organización Panamericana de la Salud]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quiceno Giraldo]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ángel Álvarez]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Diagnóstico del estado de implementación de un sistema integrado de gestión en las unidades productivas asociadas a los Cedezo de la ciudad de Medellín]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Ingeniería Industrial UPB]]></source>
<year>2014</year>
<volume>3</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>31-41</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sanabria Torres]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Casas Henao]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. del P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Roca Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Varela Alonso]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Guarín Montenegro]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez Rojas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gil Cárdenas]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Roa Hayden]]></surname>
<given-names><![CDATA[O. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[López Cabrera]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. P.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Velásquez Ortiz]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. H.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez González]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. Y.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Peña Guarín]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Investigación en Sistemas de Gestión. Avances y retos de la gestión integral]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Santo Tomás]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sung-Won]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Seok-Hyun]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Seung-Hee]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kong]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. S.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nam]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A study on the improvement of HACCP evaluation items in small-scale meat packaging plant]]></article-title>
<source><![CDATA[Korea Journal of Organic Agriculture]]></source>
<year>2019</year>
<volume>27</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>437-52</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vásquez Lema]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Vázquez Loaiza]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Liderazgo bajo el enfoque de calidad de los estándares ISO 9000]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Boliviana de Administración]]></source>
<year>2021</year>
<volume>3</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>75-94</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
